श्री गुरुचरित्र अध्याय १४ | संपूर्ण मूळ शब्द + मराठी अर्थ | श्रीगुरुचरित्र अध्याय १४

ॐ

marathi-strotra.blogspot.com

॥ श्री गुरुचरित्र अध्याय १४ ॥

श्री गुरुभ्यो नमः । श्री गुरुदेव दत्त ।

श्रीगुरुचरित्र अध्याय १४ – मूळ ओव्या + मराठी अर्थ

---

🌟 अध्याय १४ ची माहिती

📿 ग्रंथ: श्री गुरुचरित्र

📿 अध्याय: १४

📿 देवता: श्री दत्तात्रेय (श्रीगुरू)

📿 फायदे: गुरुभक्ती, संकटमोचन, गुरुकृपा, मनःशांती

---

॥ अध्याय १४ प्रारंभ ॥

श्री गुरुभ्यो नमः । श्री गुरुदेव दत्त ।

---

**ओवी १**

नामधारक शिष्य देखा । विनवी सिद्धासी कवतुका । प्रश्न करी अतिविशेषा । एकचित्ते परियेसा ॥१॥

**अर्थ:** नामधारक शिष्याने सिद्धांना विनोदाने विनंती केली. अत्यंत विशेष प्रश्न एकचित्ताने (एकाग्रतेने) विचारला.

---

**ओवी २**

जय जयाजी योगीश्वरा । सिद्धमूर्ति ज्ञानसागरा । पुढील चरित्र विस्तारा । ज्ञान होय आम्हांसी ॥२॥

**अर्थ:** जय जय हे योगीश्वरा, सिद्धमूर्ती, ज्ञानसागरा! पुढील चरित्र विस्ताराने सांगा, जेणेकरून आम्हाला ज्ञान होईल.

---

**ओवी ३**

उदरव्यथेच्या ब्राह्मणासी । प्रसन्न जाहले कृपेसी । पुढे कथा वर्तली कैसी । विस्तारावे आम्हांप्रति ॥३॥

**अर्थ:** उदरव्यथेच्या ब्राह्मणाला कृपेने प्रसन्न झाले. पुढे कथा कशी वर्तली ती आम्हाला विस्तारावे.

---

**ओवी ४**

ऐकोनि शिष्याचे वचन । संतोष करी सिद्ध आपण । श्रीगुरुचरित्र कामधेनु जाण । सांगता जाहला विस्तारे ॥४॥

**अर्थ:** शिष्याचे वचन ऐकून सिद्ध संतुष्ट झाले. श्रीगुरुचरित्र ही कामधेनू आहे, ते विस्ताराने सांगू लागले.

---

**ओवी ५**

ऐक शिष्या शिखामणि । भिक्षा केली ज्याचे भुवनी । तयावरी संतोषोनि । प्रसन्न जाहले परियेसा ॥५॥

**अर्थ:** हे शिष्यशिखामणी, ऐक. ज्याच्या भूमीवर (प्रांतात) भिक्षा केली, त्याच्यावर संतोषून प्रसन्न झाले.

---

**ओवी ६**

गुरुभक्तीचा प्रकार । पूर्ण जाणे तो द्विजवस्त्र । पूजा केली विचित्र । म्हणोनि आनंद परियेसा ॥६॥

**अर्थ:** गुरुभक्तीचा प्रकार जो पूर्ण जाणतो, त्याने विचित्र पूजा केली, म्हणून आनंद झाला.

---

**ओवी ७**

तया सायंदेव भक्ती । श्रीगुरू बोलती संतोषी । भक्त होय रे वंशोवंशी । माझी प्रीति तुजवरी ॥७॥

**अर्थ:** त्या सायंदेवाच्या भक्तीवर श्रीगुरू संतोषून बोलले. हे रे भक्ता, तू वंशोवंशी भक्त होशील. माझी प्रीती तुझ्यावर आहे.

---

**ओवी ८**

ऐकोनि श्रीगुरुचे वचन । सायंदेव विप्र करी नमन । माथा ठेवूनि चरणी । न्यासिता झाला पुनःपुन्हा ॥८॥

**अर्थ:** श्रीगुरूचे वचन ऐकून सायंदेव विप्र नमन करू लागला. माथा चरणी ठेवून वारंवार समर्पित झाला.

---

**ओवी ९**

जय जया जगद्गुरु । त्रयमूर्तींचा अवतारू । अविद्यामाया दिससी नरु । वेदां अगोचर तुझी महिमा ॥९॥

**अर्थ:** जय जय हे जगद्गुरू, त्रिमूर्तींचा अवतार आहेस. अविद्या-माया नररूपाने दिसतेस. वेदांनाही अगोचर अशी तुझी महिमा आहे.

---

**ओवी १०**

विश्वव्यापक तूंचि होसी । ब्रह्माविष्णु-व्योमकेशी । धरिला वेष तूं मानुषी । भक्तजन तारावया ॥१०॥

**अर्थ:** तूच विश्वव्यापक आहेस. ब्रह्मा, विष्णू, व्योमकेश (शिव) हे रूप धारण केले आहेस. भक्तजनांना तारण्यासाठी मानुषी वेष धारण केला आहेस.

---

**ओवी ११**

तुझी महिमा वर्णावयासी । शक्ति कैंची आम्हांसी । मागेन एक आता तुम्हांसी । तें कृपा करणे गुरुमूर्ति ॥११॥

**अर्थ:** तुझी महिमा वर्णन करण्यास आम्हाला किती शक्ती आहे? आता तुम्हाला एक वर मागेन, ते गुरुमूर्ती कृपा करून द्यावे.

---

**ओवी १२**

माझे वंशपारंपरी । भक्ति द्यावी निर्धारी । इह सौख्य पुत्रपौत्री । उपरी द्यावी सद्गती ॥१२॥

**अर्थ:** माझ्या वंशपरंपरेला निर्धाराने भक्ती द्यावी. इहलोकी सुख, पुत्र-पौत्र यांचे सुख द्यावे आणि अंती सद्गती द्यावी.

---

**ओवी १३**

ऐसी विनंति करुनी । पुनरिप विनवी करुणावचनी । सेवा करितो द्वारयवनी । महाशूरकुर असे ॥१३॥

**अर्थ:** अशी विनंती करून पुन्हा करुणावचनाने विनवी करू लागला. दरवाजाशी सेवा करीत आहे. महाशूरकुर नावाचा राक्षस आहे.

---

**ओवी १४**

प्रतिसंवत्सरी ब्राह्मणासी । घात करितो जीवेसी । याचि कारणे आम्हांसी । बोलावीतसे मज आजि ॥१४॥

**अर्थ:** प्रत्येक वर्षी ब्राह्मणांचा जीव घात करतो. याच कारणाने आज मला बोलावीत आहे.

---

**ओवी १५**

जातां तया जवळी आपण । निश्चये घेईल माझा प्राण । भेटी जाहली तुमचे चरण । मरण कैचे आपणासी ॥१५॥

**अर्थ:** जर मी त्याच्याकडे गेलो, तर तो निश्चित माझा प्राण घेईल. तुमच्या चरणांची भेट झाल्यावर मला मरण कुठले?

---

**ओवी १६**

संतोषोनि श्रीगुरूमूर्ति । अभयंकर आपुले हाती । विप्रमस्तकी ठेविती । चिंता न करी म्हणोनिया ॥१६॥

**अर्थ:** श्रीगुरूमूर्ती संतोषून आपल्या हाताने अभयकर (अभय देणारा हात) विप्राच्या मस्तकी ठेवितात. चिंता करू नको, असे म्हणतात.

---

**ओवी १७**

भय सांडूनि तुवां जावे । कुर यवना भेटावे । संतोषोनि प्रियभावे । पुनरिप पाठवील आम्हांपाशी ॥१७॥

**अर्थ:** तू भय सोडून जावे, कुर यवनाला (राक्षसाला) भेटावे. तो प्रियभावाने संतुष्ट होऊन तुला पुन्हा आमच्यापाशी पाठवील.

---

**ओवी १८**

जंववरी तू परतोनि येसी । असो आम्ही भरंवसी । तुवां आलिया संतोषी । जाऊ आम्हीं येथोनि ॥१८॥

**अर्थ:** तू परत येईपर्यंत आम्ही येथेच भरवशाने असू. तू आल्यावर संतुष्ट होऊन आम्ही येथून जाऊ.

---

**ओवी १९**

निजभक्त आमुचा तू होसी । पारंपर-वंशोवंशी । अखिलाभीष्ट तू पावसी । वाढेल संतनित तुझी बहुत ॥१९॥

**अर्थ:** तू आमचा निजभक्त आहेस. परंपरागत वंशपरंपरेने तू अखिल अभीष्ट प्राप्त करशील. तुझी संतती बहुत वाढेल.

---

**ओवी २०**

तुझे वंशापारंपरी । सुखे नांदती पुत्रपौत्री । अखंड लक्ष्मी तयां घरी । निरोगी होती शतायुषी ॥२०॥

**अर्थ:** तुझ्या वंशपरंपरेने पुत्र-पौत्र सुखाने नांदतील. त्यांच्या घरी अखंड लक्ष्मी राहील. ते निरोगी होतील, शतायुषी होतील.

---

**ओवी २१**

ऐसा वर लाथोन । निघे सायंदेव ब्राह्मण । जेथे होता तो यवन । गेला त्वरित तयाजवळी ॥२१॥

**अर्थ:** असा वर लाभून सायंदेव ब्राह्मण निघाला. जेथे तो यवन होता, तेथे त्वरित त्याच्याजवळ गेला.

---

**ओवी २२**

कालांतक यम जैसा । यवन दुष्ट परियेसा । ब्राह्मणाते पाहतां कैसा । ज्वालास्तूप होता जाहला ॥२२॥

**अर्थ:** कालांतक यमासारखा तो दुष्ट यवन, ब्राह्मणाला पाहताच ज्वालास्त्राप्रमाणे भयंकर झाला.

---

**ओवी २३**

विमुख होऊनि गृहांत । गेला यवन कोपत । विघ्न जाहला भयचकित । मनीं श्रीगुरूसी ध्यातसे ॥२३॥

**अर्थ:** विमुख होऊन कोपत यवन गृहात गेला. विघ्न झाल्याने भयचकित होऊन मनात श्रीगुरूंचे ध्यान करू लागला.

---

**ओवी २४**

कोप आलिया ओळंबयासी । केवी स्पर्श अग्नीसी । श्रीगुरूकृपा होय ज्यासी । काय करील कुर दुष्ट ॥२४॥

**अर्थ:** ज्याला श्रीगुरुकृपा असेल, त्याला रागाच्या भरातही अग्नीचा स्पर्श होत नाही. त्या ब्राह्मणाला दुष्ट कुर काय करू शकेल?

---

**ओवी २५**

गरुडाचिया पिलीयांसी । सर्प तो कवणेपरी ग्रासी । तैसे तया ब्राह्मणासी । असे कृपा श्रीगुरुची ॥२५॥

**अर्थ:** गरुडाच्या पिल्लांना सर्प कसा ग्रासू शकतो? तशीच त्या ब्राह्मणाला श्रीगुरूंची कृपा आहे.

---

**ओवी २६**

कां एखादे सिंहासी । ऐरावत केवीं ग्रासी । श्रीगुरुकृपा होय ज्यासी । कलिकाळाचे भय नाही ॥२६॥

**अर्थ:** एखाद्या सिंहाला ऐरावत (हत्ती) कसा ग्रासू शकतो? ज्याला श्रीगुरुकृपा असेल, त्याला कलिकाळाचे (मृत्यूचे) भय नसते.

---

**ओवी २७**

ज्याचे हृदयीं श्रीगुरुस्मरण । त्यासी कैंचे भय दारुण । काळमृत्यु न बाथे जाण । अपमृत्यु काय करी ॥२७॥

**अर्थ:** ज्याच्या हृदयात श्रीगुरुस्मरण असते, त्याला दारुण भय कशाचे? त्याला काळमृत्यू बाधत नाही, अपमृत्यूची तर कल्पनाच नाही.

---

**ओवी २८**

ज्यासि नांही मृत्यूचे भय । त्यासी यवन असे तो काय । श्रीगुरुकृपा ज्यासी होय । यमाचे मुख्य भय नाही ॥२८॥

**अर्थ:** ज्याला मृत्यूचे भय नाही, त्याला यवन म्हणजे काय? ज्याला श्रीगुरुकृपा आहे, त्याला यमाचेही भय नाही.

---

**ओवी २९**

ऐसेपरी तो यवन । अन्तःपुरांत जाऊन । सुषुप्ति केली भ्रमित होऊन । शरीरस्मरण त्यासी नाही ॥२९॥

**अर्थ:** असा तो यवन अन्तःपुरात जाऊन भ्रमित होऊन सुषुप्ति (गाढ झोप) करू लागला. त्याला शरीरस्मरण नव्हते.

---

**ओवी ३०**

हृदयज्वाळा होय त्यासी । जागृत होवोनि परियेसी । प्राणांतक व्यथेसी । कष्टतसे तये वेळी ॥३०॥

**अर्थ:** त्याला हृदयज्वाला होऊ लागली. जागृत होऊन प्राणांतक व्यथेने त्या वेळी कष्टत होता.

---

**ओवी ३१**

स्मरण असे नसे कांही । म्हणे शस्त्रे मारितो घाई । छेदन करितो अवेव पाही । विप्र एक आपणासी ॥३१॥

**अर्थ:** काही स्मरण नसताना तो म्हणू लागला, शस्त्रे मारितो घाईने, छेदन करितो, पाहा – एक विप्र आपणास (बाहेर उभा आहे).

---

**ओवी ३२**

स्मरण जाहले तये वेळी । धांवत गेला ब्राह्मणाजवळी । लोळतसे चरणकमळी । म्हणे स्वामी तूंचि माझा ॥३२॥

**अर्थ:** त्या वेळी त्याला स्मरण झाले. तो धावत ब्राह्मणाजवळ गेला. त्याच्या चरणकमळी लोळू लागला. म्हणू लागला, स्वामी, तूच माझा आहेस.

---

**ओवी ३३**

येथे पाचारिले कवणी । जावे त्वरित परतोनि । वस्त्रे भूषणे देवोनि । निरोप दे तो तये वेळी ॥३३॥

**अर्थ:** येथे कोणी बोलाविले नाही, त्वरित परत जावे. वस्त्रे-भूषणे देऊन, त्या वेळी निरोप देतो.

---

**ओवी ३४**

संतोषोनि द्विजवर । आला ग्रामा वेगवक्त । गंगातीरी असे वासर । श्रीगुरुंचे चरणदर्शना ॥३४॥

**अर्थ:** संतुष्ट होऊन तो द्विजवर वेगाने ग्रामात आला. गंगातीरी वास्तव्यास असलेल्या श्रीगुरूंच्या चरणदर्शनाला गेला.

---

**ओवी ३५**

देखोनिया श्रीगुरूसी । नमन करी तो भावेसी । स्तोत्र करी बहुवसी । सांगे वृत्तांत आद्यंत ॥३५॥

**अर्थ:** श्रीगुरूंना पाहून त्याने भावाने नमन केले. बहुधा स्तोत्र केले. आद्यंत वृत्तांत सांगितला.

---

**ओवी ३६**

संतोषोनि श्रीगुरूमूर्ति । तया द्विजा आश्वासिती । दक्षिण देशा जाऊ म्हणती । स्थान-स्थान तीर्थयात्रे ॥३६॥

**अर्थ:** श्रीगुरूमूर्ती संतोषून त्या द्विजाला आश्वासितात. दक्षिण देशास जाऊ, स्थान-स्थानी तीर्थयात्रा करू, असे म्हणतात.

---

**ओवी ३७**

ऐकोनि श्रीगुरुंचे वचन । विनवीतसे कर जोडून । न विसंबे आतां तुमचे चरण । आपण येईन समागमे ॥३७॥

**अर्थ:** श्रीगुरूंचे वचन ऐकून तो हात जोडून विनवी करू लागला. आता तुमचे चरण न विसंबती. मी समागमे येईन.

---

**ओवी ३८**

तुमचे चरणाविषेणे देखा । राहो न शके क्षण एका । संसारसागर तारका । तूंचि देखा कृपासिंधु ॥३८॥

**अर्थ:** तुमच्या चरणावाचून क्षणभरही राहवत नाही. संसारसागरात तारणारा तूच आहेस, हे कृपासिंधु.

---

**ओवी ३९**

उद्धरावया सगरांसी । गंगा आणिली भूमीसी । तैसे स्वामी आम्हासी । दर्शन दिधले आपुले ॥३९॥

**अर्थ:** सगर पुत्रांना उद्धरावयास गंगा भूमीवर आणली. तशीच स्वामी, तुम्ही आम्हाला आपले दर्शन दिले.

---

**ओवी ४०**

भक्तवत्सल तुझी ख्याति । आम्हा सोडणे काय नीति । सर्वे येऊ निश्चिती । म्हणोनि चरणी लागला ॥४०॥

**अर्थ:** भक्तवत्सल ही तुझी ख्याती आहे. आम्हाला सोडणे काय नीती? निश्चितपणे सर्वे येऊ, म्हणून चरणी लागला.

---

**ओवी ४१**

येणेपरी श्रीगुरूसी । विनवी विप्र भावेसी । संतोषोनि विनयेसी । श्रीगुरू म्हणती तये वेळी ॥४१॥

**अर्थ:** या प्रकारे विप्राने भावाने श्रीगुरूंना विनवी केली. विनयाने संतुष्ट होऊन त्या वेळी श्रीगुरू म्हणाले.

---

**ओवी ४२**

कारण असे आम्हा जाणे । तीर्थ असती दक्षिणे । पुनरिप तुम्हां दर्शन देणे । संवत्सरी पंचदशी ॥४२॥

**अर्थ:** कारण आम्हाला जायचे आहे, तीर्थे दक्षिणेस आहेत. पुन्हा तुम्हाला दर्शन देणे, हे संवत्सरी पंचदशीला (प्रत्येक वर्षी पंधराव्या दिवशी) होईल.

---

**ओवी ४३**

आम्ही तुमचे गांवासमीपत । वास करू हे निश्चित । कलत्र पुत्र इष्ट ध्रात । मिळोनी भेटा तुम्ही आम्हां ॥४३॥

**अर्थ:** आम्ही तुमच्या गावाजवळ निश्चित वास करू. कलत्र, पुत्र, इष्ट मित्रांसह मिळून तुम्ही आम्हाला भेटा.

---

**ओवी ४४**

न करा चिंता असाल सुखे । सकळ अरिष्टे गेली दुःखे । म्हणोनि हस्त ठेविती मस्तके । भाक देती तये वेळी ॥४४॥

**अर्थ:** चिंता करू नका, तुम्ही सुखात असा. सकळ अरिष्टे व दुःखे गेली. म्हणून हात मस्तकी ठेवितात, त्या वेळी भाक देती (वरदान देतात).

---

**ओवी ४५**

ऐसेपरी संतोषोनि । श्रीगुरू निघाले तेथोनि । जेथे असे आरोग्यभवानी । वैजनाथ महाक्षेत्र ॥४५॥

**अर्थ:** अशा प्रकारे संतोषून श्रीगुरू तेथून निघाले. जेथे आरोग्यभवानी (श्री वैजनाथ) आहे, त्या वैजनाथ महाक्षेत्री गेले.

---

**ओवी ४६**

समस्त शिष्यांसमवेत । श्रीगुरू आले तीर्थ पहात । प्रख्यात असे वैजनाथ । तेथे राहिले गुप्तरूपे ॥४६॥

**अर्थ:** समस्त शिष्यांसह श्रीगुरू तीर्थ पाहात आले. प्रख्यात असे वैजनाथ महाक्षेत्र. तेथे ते गुप्तरूपाने राहिले.

---

**ओवी ४७**

नामधारक विनवी सिद्धासी । काय कारण गुप्त व्हावयासी । होते शिष्य बहुवसी । त्यांसी कोठे ठेविले ॥४७॥

**अर्थ:** नामधारक सिद्धांना विनवी करतो – गुप्त होण्याचे काय कारण? बहुतेक शिष्य होते, त्यांना कोठे ठेविले?

---

**ओवी ४८**

गंगाधराचा नंदनु । सांगे गुरुचरित्र कामधेनु । सिद्धमुनि विस्तारून । सांगे नामकरणीस ॥४८॥

**अर्थ:** गंगाधराचा पुत्र (सरस्वती गंगाधर) गुरुचरित्र ही कामधेनू सांगतो. सिद्धमुनी विस्तारून नामकरणास सांगतात.

---

**ओवी ४९**

पुढील कथेचा विस्तारू । सांगता विचित्र अपारु । मन करूनि एकाग्रु । ऐका श्रोते सकळिक हो ॥४९॥

**अर्थ:** पुढील कथेचा विस्तार सांगताना विचित्र आहे. मन एकाग्र करून, हे सर्व श्रोतेजन ऐका.

---

**ओवी ५०**

॥ इति श्रीगुरूचरित्रामृते परमकथाकल्पतरौ श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्ध-नामधारकसंवादे कुरयवनशासनं सायंदेववरप्रदानं नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥

**अर्थ:** या श्रीगुरुचरित्रामृतात, परमकथा कल्पतरूमध्ये, श्रीनृसिंहसरस्वती उपाख्यानात, सिद्ध-नामधारक संवादात, कुरयवनशासन आणि सायंदेवाला वरदान देणे या नावाचा चौदावा अध्याय समाप्त झाला.

---

॥ श्रीगुरूदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥

॥ श्रीगुरुदेव दत्त ॥

॥ दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥

॥ दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥

॥ दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥

---

## 🌟 अध्याय १४ चे महत्त्व

| क्र. | महत्त्व | स्पष्टीकरण |

|-----|---------|------------|

| १ | गुरुभक्ती | या अध्यायात गुरुभक्तीचे महत्त्व सांगितले आहे |

| २ | अभयदान | श्रीगुरूंनी भक्ताला अभय दिल्याचे वर्णन |

| ३ | संकटमोचन | राक्षसाच्या भयापासून मुक्तीचा मार्ग |

| ४ | गुरुकृपा | गुरूंच्या कृपेने सर्व संकटे दूर होतात |

| ५ | वंशवृद्धी | गुरुकृपेने संतती सुखी होते |

---

##श्रीगुरुचरित्र #गुरुचरित्रअध्याय१४ #दत्तात्रेय #गुरुचरित्र #श्रीगुरु #मराठीस्त्रोत #दत्तभक्ति #गुरुदत्त

---

© marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत | गणपती बाप्पा मोरया! 🙏

---

## 📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:

👉 **ब्लॉग:** https://marathi-strotra.blogspot.com

👉 **Telegram:** https://t.me/marathistrotra

👉 **Instagram:** https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

👉 **YouTube:** https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

👉 **Facebook:** सर्व मराठी स्त्रोत (सर्च करा)

👉 **Linktree:** https://linktr.ee/sarvamarathistrotra

**🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा 🙏**