Sarva Marathi Strotra

  ॥ ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमः ॥ श्री विष्णु | विश्वाचे पालनहार | श्रीहरी ### भगवान विष्णू – परिचय भगवान विष्णू हे हिंदू धर्मातील प्रमुख देवतांपैकी एक आहेत. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश (शिव) यांच्या त्रिमूर्तीमध्ये विष्णूला **‘विश्वाचे पालनकर्ते’** असे स्थान आहे. ते नारायण, हरि, केशव, माधव, गोविंद, पुरुषोत्तम या नावांनीही ओळखले जातात. ‘विष्णू’ या शब्दाचा अर्थ **‘सर्वव्यापी’** असा होतो. ते सर्वत्र व्यापून आहेत, प्रत्येक अणू-रेणूमध्ये ते भरले आहेत. जगात अधर्म, वाईट शक्ती, आणि अराजकता वाढली की, धर्माच्या रक्षणासाठी विष्णू अवतार घेतात. श्रीमद्भगवद्गीतेत भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात, **“यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत, अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्”** (जेव्हा जेव्हा धर्माची ग्लानी होते आणि अधर्म वाढतो, तेव्हा तेव्हा मी अवतार धारण करतो). ### भगवान विष्णू – स्वरूप वैशिष्ट्ये भगवान विष्णूंचे स्वरूप अत्यंत भव्य आणि दिव्य आहे. ते **चतुर्भुज** (चार हात) आहेत. प्रत्येक हातात विशिष्ट शस्त्रे आहेत, ज्यांचे सांकेतिक अर्थ आहेत. | वैशिष्ट्य | वर्णन | अर्थ | |---|---|---| | **शंख** (पांचजन्य) ...

  ॥ संत एकनाथ महाराज ॥ शरण शरण एकनाथा | पायी माथा ठेविला | भक्ती, समता आणि प्रबोधनाची ज्योत ### संत एकनाथ महाराज – परिचय संत एकनाथ महाराज (इ.स. १५३३ – १५९९) हे १६व्या शतकातील महाराष्ट्राचे महान संत, कवी, तत्त्वज्ञ आणि समाजसुधारक होते. ते वारकरी संप्रदायातील प्रमुख संतांपैकी एक असून, संत ज्ञानेश्वर, संत नामदेव आणि संत तुकाराम यांच्याशी त्यांची गणना केली जाते[citation:4]. त्यांना ‘शांतीब्रह्म’ असेही म्हणतात. त्यांनी मराठी भाषेतील अध्यात्मिक साहित्य समृद्ध केले. एकनाथी भागवत, भावार्थ रामायण, भारुडे, अभंग यांद्वारे त्यांनी सामान्य जनतेपर्यंत भक्ती आणि ज्ञान पोहोचवले. ### संत एकनाथ महाराज – जन्म व कुटुंब | बाब | तपशील | |---|---| | **मूळ नाव** | एकनाथ (एकनाथ विश्वनाथ कुलकर्णी) | | **जन्म** | इ.स. १५३३| | **जन्मस्थळ** | पैठण (जिल्हा औरंगाबाद, महाराष्ट्र), गोदावरी नदीकाठ| | **आई** | रुक्मिणीबाई| | **वडील** | सूर्यनारायण (कुलकर्णी)| | **समाधी/निधन** | इ.स. १५९९, पैठण (फाल्गुन वद्य षष्ठी – नाथषष्ठी)| | **गुरू** | जनार्दन स्वामी| | **कुलदेवता** | एकवीरा देवी / रेणुका | ### बालपण व आध्यात्मिक...

  ॥ संत गजानन महाराज ॥ गण गण गणात बोते | शेगावचे योगीराज | भक्तांचे आराध्य ### संत गजानन महाराज – परिचय शेगावचे संत गजानन महाराज हे १९व्या शतकातील एक महान योगी, संत आणि अवधूत होते. ते दत्त संप्रदायातील मानले जातात. त्यांचा जन्म कोठे, केव्हा झाला याची निश्चित माहिती उपलब्ध नाही. मात्र, इ.स. १८७८ च्या सुमारास ते अचानक शेगाव येथे प्रकट झाले. त्या वेळी त्यांचे वय सुमारे ३० वर्षांचे होते. ते ‘दिगंबर’ (उघडे) अवस्थेत राहत. त्यांनी अनेक लीला केल्या. त्यांचा मुख्य मंत्र **‘गण गण गणात बोते’** हा आहे. हा मंत्र ते सतत जपत असत. भक्त त्यांना ‘भ्रमांडनायक’ म्हणूनही ओळखतात. ### संत गजानन महाराज – प्रकट दिन व समाधी | बाब | तपशील | |---|---| | **प्रकट दिन (Prakat Din)** | २३ फेब्रुवारी १८७८ (फाल्गुन कृष्ण सप्तमी)| | **प्रकट स्थळ** | शेगाव, जिल्हा बुलडाणा, महाराष्ट्र| | **समाधी (Samadhi)** | ८ सप्टेंबर १९१०| | **समाधीचे नाव** | सजीवन समाधी (स्वेच्छेने देहत्याग)| | **वय (अंदाजे)** | ३२-३५ वर्षे | ### ‘प्रकट दिन’ – अचानक प्रकट होणे २३ फेब्रुवारी १८७८ रोजी शेगावमध्ये देवीदास पाटूरकर यांच्या घरी एक समारं...

  ॥ संत कलावती आई ॥ माऊली | करुणेची ज्योत | भक्ती व समतेची प्रेरणा ### संत कलावती आई – परिचय संत कलावती आई (इ.स. १९०८ – १९७८) या उत्तर कर्नाटकातील एक अत्यंत पूज्य महिला संत होत्या. त्यांना ‘माता कलावती देवी’ म्हणूनही ओळखले जाते. बेळगाव येथील ‘श्री हरिमंदिरम’ या मुख्य केंद्राद्वारे त्यांनी भक्ती, समाजसेवा, आणि धर्मांतर प्रेमाचा प्रसार केला. त्यांची शिकवण जातपातीपलीकडे जाऊन मानवतेच्या उद्धारासाठी समर्पित होती. ### संत कलावती आई – जन्म व कुटुंब | बाब | तपशील | |---|---| | **मूळ नाव** | कलावती | | **जन्म** | इ.स. १९०८ | | **जन्मस्थळ** | करवार, कर्नाटक | | **समाधी / निधन** | इ.स. १९७८, बेळगाव | | **प्रमुख केंद्र** | श्री हरिमंदिरम, बेळगाव | | **गुरू / प्रेरणा** | श्री सिद्धरूढ स्वामी | ### बालपण व आध्यात्मिक कल लहानपणापासूनच कलावती आई यांना ईश्वरभक्तीत मन रमत असे. करवारच्या निसर्गरम्य वातावरणात त्यांचे बालपण गेले. वयाच्या तारुण्यातच त्यांच्या पतीचे निधन झाले. या दुःखाने त्यांना भगवंताच्या शोधात आणखी खोलवर नेले. त्या अनेक संतांच्या संपर्कात आल्या आणि शेवटी सिद्धरूढ स्वामींनी त्यांच्या दै...

  ॐ marathi-strotra.blogspot.com ॥ संत ज्ञानेश्वर महाराज ॥ माऊली | ज्ञानेश्वरी | ज्ञानदेव | वारकरी संप्रदाय --- 🌟 संत ज्ञानेश्वर महाराज – परिचय संत ज्ञानेश्वर महाराज हे १३ व्या शतकातील महाराष्ट्राचे थोर संत, कवी, तत्त्वज्ञ आणि योगी होऊन गेले. त्यांना **'माऊली'** म्हणूनही ओळखले जाते. त्यांच्या 'ज्ञानेश्वरी' ग्रंथाने मराठी साहित्याला नवी उंची गाठून दिली. अवघ्या २१ वर्षांच्या अल्पायुष्यात त्यांनी अजरामर साहित्य निर्माण केले . --- --- 📅 संत ज्ञानेश्वर महाराज – जन्म व कुटुंब | बाब | तपशील | |-----|--------| | **मूळ नाव** | ज्ञानेश्वर विठ्ठल कुलकर्णी | | **जन्म** | इ.स. १२७५ (श्रावण कृष्ण अष्टमी - कृष्ण जन्माष्टमी) | | **जन्मस्थळ** | आपेगाव, पैठण (गोदावरी नदीकाठ) | | **समाधी** | इ.स. १२९६, आळंदी  | | **वडील** | विठ्ठलपंत कुलकर्णी (आडनाव)  | | **आई** | रुक्मिणीबाई | | **गुरू** | निवृत्तिनाथ (मोठे बंधू) | | **भावंडे** | निवृत्तिनाथ, सोपानदेव, मुक्ताबाई| संत ज्ञानेश्वर महाराज यांचा जन्म इ.स. १२७५ मध्ये पैठणजवळील आपेगाव येथे झाला. ते मूळचे देशस्थ ब्राह्मण कुटुंबातील होते. वडील ...

  ॐ marathi-strotra.blogspot.com ॥ कमला एकादशी (पद्मिनी एकादशी) ॥ पुरुषोत्तम मासातील एकादशी | माहिती, पूजा विधी, व्रत कथा आणि महत्त्व --- 🌟 कमला एकादशी म्हणजे काय? कमला एकादशी ही **अधिक महिन्यात (पुरुषोत्तम मास)** येणारी एकादशी आहे. यालाच **पद्मिनी एकादशी** म्हणूनही ओळखले जाते. 'कमला' म्हणजे 'कमळ' – जे माता लक्ष्मीचे प्रतीक आहे. या एकादशीला भगवान विष्णूसह माता लक्ष्मीचीही विशेष पूजा केली जाते. --- 🌟 कमला एकादशीचे महत्त्व | क्र. | महत्त्व | स्पष्टीकरण | |-----|---------|------------| | १ | **अधिक महिन्यातील एकादशी** | ही एकादशी अधिक महिन्यात येते, जो श्रीविष्णूंचा प्रिय महिना आहे | | २ | **लक्ष्मी-विष्णू पूजन** | या दिवशी भगवान विष्णूसह माता लक्ष्मीची विशेष पूजा केली जाते | | ३ | **मोक्षप्राप्ती** | या व्रताने मोक्ष मिळतो आणि मनोकामना पूर्ण होतात | | ४ | **स्वर्ण दानाइतके पुण्य** | अधिक महिन्यातील एकादशीचे व्रत स्वर्ण दान आणि हजार यज्ञांचे पुण्य देते | | ५ | **सर्व पापनाश** | जीवनातील सर्व कष्ट, पापे दूर होतात| --- 📿 कमला एकादशी व्रत कथा एकेकाळी उज्जयिनी नगरात एक ब्रा...

  ॐ marathi-strotra.blogspot.com ॥ संत तुकाराम महाराज ॥ जगद्गुरू | वारकरी संप्रदाय | अभंगवाणी --- 🌟 संत तुकाराम महाराज – परिचय संत तुकाराम महाराज हे इ.स.च्या सतराव्या शतकातील एक वारकरी संत - कवी होते. त्यांना वारकरी 'जगद्गुरू' म्हणून ओळखतात . पंढरपूरचा विठोबा हे तुकारामांचे आराध्यदैवत होते. 'अभंग म्हटला की तो फक्त तुकारामाचाच' एवढी लोकप्रियता त्यांच्या अभंगांना मिळाली. संत तुकाराम महाराजांनी सुमारे 5000 अभंगांची रचना केली. ते महाराष्ट्राच्या आधुनिक कवी म्हणून ओळखले जातात. त्यांना संत ज्ञानेश्वर महाराजांचे उत्तराधिकारी समजले जाते. --- 📅 संत तुकाराम महाराज – जन्म व कुटुंब | बाब | तपशील | |-----|--------| | **मूळ नाव** | तुकाराम बोल्होबा अंबिले (मोरे) | | **जन्म** | १६०८, माघ शुद्ध पंचमी (वसंत पंचमी), देहू, महाराष्ट्र | | **समाधी** | १६५०, फाल्गुन वद्य द्वितीया, देहू | | **वडील** | बोल्होबा अंबिले | | **आई** | कनकाई | | **पत्नी** | रखुमाबाई, जिजाबाई (आवली)  | | **अपत्ये** | महादेव, विठोबा, नारायण, भागूबाई  | | **गुरू** | केशवचैतन्य (बाबाजी चैतन्य)  | संत तुकाराम महार...

  ॐ marathi-strotra.blogspot.com ॥ श्री शंकर महाराज ॥ योगीराज | सद्गुरू | अवधूत संत --- 🌟 श्री शंकर महाराज – परिचय श्री शंकर महाराज हे अलिकडच्या काळात होऊन गेलेले अद्वितीय सत्पुरुष आहेत. ते योगीराज होते. त्यांचा जन्म अंदाजे इ.स. १८०० मध्ये झाला.त्यांनी आपल्या संपूर्ण आयुष्यात नाव, रूप, स्थान यांच्यापलीकडे जाऊन वैराग्याचा मार्ग दाखवला. ते स्वामी समर्थ अक्कलकोट यांच्या स्पर्शदीक्षेचे मानकरी होते. --- 📅 महत्त्वाची तारीख व स्थळे | बाब | तपशील | |-----|--------| | **जन्म** | अंदाजे इ.स. १८००, मंगळवेढे (पंढरपूर) | **कुटुंब** | उपासनी कुटुंब | **गुरू** | स्वामी समर्थ अक्कलकोट. | **समाधी** | २४ एप्रिल १९४७, धनकवडी, पुणे. | **समाधी स्थळ** | पुणे, सातारा रोड, धनकवडी (पिनकोड ४११०४३). --- 📖 श्री शंकर महाराज – जन्म व पूर्व इतिहास श्री शंकर महाराज स्वतः एकदा म्हणाले होते, **‘आम्ही कैलासाहून आलो!’** त्यांचे नाव ‘शंकर’ होते. ते खरोखरच शिवाचे वैराग्य-संपन्न अंशावतार असावेत, अशी भावना भक्तांमध्ये आहे. नाशिक जिल्ह्यात अंतापूर नावाचे गाव आहे. तेथे चिमणाजी नावाचे गृहस्थ राहात होते. त्यांना पोटी मू...

  ॐ marathi-strotra.blogspot.com ॥ श्री दत्तात्रेयांचे २४ गुरू ॥ श्री दत्तात्रेय | २४ गुरूंची यादी, महत्त्व आणि शिकवण | मराठी अर्थासहित --- 🌟 श्री दत्तात्रेय कोण आहेत? श्री दत्तात्रेय हे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश या त्रिमूर्तींचे अवतार मानले जातात. ते अवधूत अवस्थेत विचरण करतात. एकदा त्यांना राजा यदुने भेटून विचारले, "तुम्हाला गुरू कोण आहे?" तेव्हा दत्तात्रेयांनी सांगितले की त्यांचे **२४ गुरू** आहेत – आणि ते सर्व निसर्गातील विविध घटक, प्राणी आणि वस्तू आहेत. यातून दत्तात्रेयांनी **जगातील प्रत्येक गोष्टीतून काही ना काही शिकण्यासारखे आहे**, असा संदेश दिला आहे. --- 📿 दत्तात्रेयांचे २४ गुरू (यादी आणि शिकवण) --- **गुरू क्र. १: पृथ्वी (भूमी)** **शिकवण:** पृथ्वीवर सर्व प्रकारचे जीव राहतात, पण ती कोणावरही अन्याय करत नाही. ती सदा सहनशील आणि शांत असते. **दत्तात्रेयांनी शिकले:** सहनशीलता, क्षमा, स्थिरता, आणि सर्वांवर प्रेम करणे. --- **गुरू क्र. २: वायू (हवा)** **शिकवण:** वायू सर्वत्र व्यापून आहे, पण तो कोठेही अडकत नाही. तो सदा गतिमान असतो. **दत्तात्रेयांनी शिकले:** असक्तता, स्वच्छंदता, आ...