हनुमान चालीसा मराठी अर्थासहित | संकटमोचन हनुमान चालीसा | Hanuman Chalisa Marathi Meaning

ॐ 

marathi.strotra.com 

॥ श्री हनुमान चालीसा ॥ 

संकटमोचन हनुमान चालीसा | मराठी अर्थासहित 

 --- 

 🌟 हनुमान चालीसा महत्त्व 🌟 

📿 रचनाकार: संत तुलसीदास (श्रीरामचरितमानस) 

📿 चौपाया: ४० चौपाया (प्रार्थना + समाप्तीसह ४४) 

⏰ पठण वेळ: सकाळी किंवा संध्याकाळी, मंगळवार व शनिवारी विशेष 

📿 लाभ: भय नाश, संकटे दूर होतात, बल-बुद्धी-विद्या प्राप्त होते 

🎯 नियम: स्नान करून, स्वच्छ जागी, समोर दीप लावून पठण करावे 

 --- 

॥ दोहा ॥ 

श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि। 

बरनउं रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि।। 

अर्थ: श्रीगुरूंच्या चरणकमलांची धूळ माझ्या मनरूपी आरशात घालून मी शुद्ध करतो. मग रघुवीर श्रीरामचंद्रजींची निर्मल कीर्ती वर्णन करतो, जी चारी पुरुषार्थ देणारी आहे. 

 --- 

॥ चौपाई १ ते ५ ॥ 

जय हनुमान ज्ञान गुन सागर। 

जय कपीस तिहुं लोक उजागर।।१।। 

अर्थ: जय हो हे ज्ञान आणि गुणांच्या सागर हनुमानजी! जय हो हे कपिराजा, जे तीनही लोकात प्रसिद्ध आहात. 

रामदूत अतुलित बल धामा। 

अंजनि पुत्र पवनसुत नामा।।२।। 

अर्थ: आपण श्रीरामाचे दूत, अपार बळाचे धाम आहात. आपण अंजनीचे पुत्र आणि पवनपुत्र या नावाने ओळखले जाता. 

महाबीर बिक्रम बजरंगी। 

कुमति निवार सुमति के संगी।।३।। 

अर्थ: महान वीर, पराक्रमी, वज्रांगी हनुमानजी! आपण कुबुद्धी दूर करता आणि सद्बुद्धी देता. 

कंचन बरन बिराज सुबेसा। 

कानन कुंडल कुंचित केसा।।४।। 

अर्थ: आपला वर्ण सोनेरी आहे, अतिशय सुंदर वेष आहे. कानात कुंडले आहेत आणि केस कुरळे आहेत. 

हाथ बज्र अरु ध्वजा बिराजै। 

कांधे मूंज जनेउ साजै।।५।। 

अर्थ: हातात वज्र आणि ध्वजा शोभते. खांद्यावर मुंजाचे जानवे आहे. 

 ---

॥ चौपाई ६ ते १० ॥ 

शंकर सुवन केसरी नंदन। 

तेज प्रताप महा जग बंदन।।६।। 

अर्थ: आपण शंकराचे स्वरूप, केसरी नंदन आहात. आपले तेज व प्रताप अफाट आहे, जग आपल्याला वंदन करते. 

विद्यावान गुनी अति चातुर। 

राम काज करिबे को आतुर।।७।। 

अर्थ: आपण विद्यावान, गुणी आणि अत्यंत चतुर आहात. रामाचे कार्य करण्यासाठी आपण नेहमी तत्पर असता. 

प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया। 

राम लखन सीता मन बसिया।।८।। 

अर्थ: प्रभूंचे चरित्र ऐकण्यास आपण अत्यंत रसिक आहात. राम, लक्ष्मण, सीता आपल्या मनात वास करतात. 

सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा। 

बिकट रूप धरि लंक जरावा।।९।। 

अर्थ: सूक्ष्म रूप धारण करून आपण सीतेला दर्शन दिले. भयंकर रूप धारण करून लंका जाळली. 

भीम रूप धरि असुर सँहारे। 

रामचंद्र के काज सँवारे।।१०।। 

अर्थ: भीम रूप धारण करून राक्षसांचा संहार केला आणि रामचंद्रांची सर्व कार्ये साधली. 

 

---

॥ चौपाई ११ ते १५ ॥ 

लाय सजीवन लखन जियाये। 

श्रीरघुबीर हरषि उर लाये।।११।।

अर्थ: संजीवनी बुटी आणून लक्ष्मणजींना जिवंत केले, श्रीरघुबीरने आनंदाने आपल्या हृदयाशी लावून घेतले. 

रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई। 

तुम मम प्रिय भरत सम भाई।।१२।।

अर्थ: श्रीरामांनी आपली बहुत प्रशंसा केली. तुम्ही माझ्या प्रिय भरतासमान भाऊ आहात. 

सहस बदन तुम्हरो जस गावैं।

अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं।।१३।। 

अर्थ: हजारो मुखे तुमची कीर्ती गातात. असे म्हणून श्रीरामांनी तुम्हाला कंठाला लावून घेतले. 

सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा। 

नारद सारद सहित अहीसा।।१४।।

अर्थ: सनकादिक ऋषी, ब्रह्मादिक देव, नारद, सरस्वती आणि शेषनाग हे सर्व तुमचे गुण गातात. 

जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते। 

कबि कोबिद कहि सके कहाँ ते।।१५।। 

अर्थ: यम, कुबेर, दिक्पाल हे सुद्धा जेथे आहेत, तेथील कवी-पंडितही तुमचे गुण कोठून वर्णन करू शकतील? 

 ---

॥ चौपाई १६ ते २० ॥ 

तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा। 

राम मिलाय राज पद दीन्हा।।१६।। 

अर्थ: तुम्ही सुग्रीवचा उपकार केला, त्याला श्रीरामांशी मिळवून राज्यपद दिले. 

तुम्हरो मंत्र बिभीषन माना। 

लंकेश्वर भए सब जग जाना।।१७।। 

अर्थ: तुमचा मंत्र विभीषणाने मान्य केला आणि तो लंकेचा राजा झाला, हे सर्व जगाला माहीत आहे. 

जुग सहस्र जोजन पर भानू। 

लील्यो ताहि मधुर फल जानू।।१८।। 

अर्थ: हजारो योजन अंतरावरील सूर्याला तुम्ही गोड फळ समजून खाल्ले. 

प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं। 

जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं।।१९।। 

अर्थ: प्रभूची अंगठी तोंडात घेऊन समुद्र लांघून गेलात, यात आश्चर्य नाही. 

दुर्गम काज जगत के जेते। 

सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते।।२०।। 

अर्थ: जगातील जी दुर्गम कामे आहेत, ती तुमच्या कृपेने सुगम होतात. 

 

--- 

॥ चौपाई २१ ते २५ ॥ 

राम दुआरे तुम रखवारे। 

होत न आज्ञा बिनु पैसारे।।२१।। 

अर्थ: तुम्ही रामाच्या दाराचे रखवाले आहात, तुमच्या आज्ञेशिवाय कोणीही आत प्रवेश करू शकत नाही. 

सब सुख लहै तुम्हारी सरना। 

तुम रक्षक काहू को डरना।।२२।। 

अर्थ: तुमच्या शरणागतीने सर्व सुख मिळतात. तुम्ही रक्षक असताना कशाची भीती? 

आपन तेज सम्हारो आपै। 

तीनों लोक हाँक ते काँपै।।२३।। 

अर्थ: तुमचे तेज तुम्हीच सांभाळू शकता. तुमच्या हाकेने तीनही लोक कापतात. 

भूत पिसाच निकट नहिं आवै। 

महाबीर जब नाम सुनावै।।२४।। 

अर्थ: भूत-पिशाच जवळ येत नाहीत, जेव्हा महाबीर हे नाम घेतले जाते. 

नासै रोग हरै सब पीरा। 

जपत निरंतर हनुमत बीरा।।२५।। 

अर्थ: रोग नष्ट होतात, सर्व पीडा हरते, हनुमान वीराचे निरंतर जप केल्याने. 

 

--- 

॥ चौपाई २६ ते ३० ॥ 

संकट तें हनुमान छुड़ावै। 

मन क्रम बचन ध्यान जो लावै।।२६।। 

अर्थ: हनुमान संकटातून मुक्त करतात, जो मन, वचन, कर्माने त्यांचे ध्यान करतो. 

सब पर राम तपस्वी राजा। 

तिनके काज सकल तुम साजा।।२७।। 

अर्थ: सर्वांवर राजा राम आहेत, त्यांची सर्व कार्ये तुम्ही साधली. 

और मनोरथ जो कोई लावै। 

सोइ अमित जीवन फल पावै।।२८।। 

अर्थ: जो कोई मनोरथ धरतो, त्याला अमित जीवन फळ प्राप्त होते. 

चारों जुग परताप तुम्हारा। 

है परसिद्ध जगत उजियारा।।२९।। 

अर्थ: चारही युगात तुमचा प्रताप आहे, तो जगात प्रसिद्ध व उज्ज्वल आहे. 

साधु संत के तुम रखवारे। 

असुर निकंदन राम दुलारे।।३०।। 

अर्थ: साधु-संतांचे तुम्ही रक्षण करता, असुरांचा नाश करणारे, रामाचे प्रिय आहात. 

 --- 

 ॥ चौपाई ३१ ते ३५ ॥ 

अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता। 

अस बर दीन्ह जानकी माता।।३१।। 

अर्थ: अष्टसिद्धी आणि नवनिधी देणारे तुम्ही आहात, असा वर जानकी मातेने तुम्हाला दिला. 

राम रसायन तुम्हरे पासा। 

सदा रहो रघुपति के दासा।।३२।। 

अर्थ: रामरुपी रसायन तुमच्याकडे आहे, तुम्ही सदा रघुपतीचे दास आहात. 

तुम्हरे भजन राम को पावै। 

जनम जनम के दुख बिसरावै।।३३।। 

अर्थ: तुमचे भजन केल्याने राम प्राप्त होतात, आणि जन्मजन्मांतरांचे दुःख विसरले जाते. 

अंत काल रघुबर पुर जाई। 

जहाँ जन्म हरिभक्त कहाई।।३४।। 

अर्थ: अंती रघुवीराच्या धामात जातात, जिथे हरिभक्त म्हणून जन्म मिळतो. 

और देवता चित्त न धरई। 

हनुमत सेइ सर्व सुख करई।।३५।। 

अर्थ: इतर देवतांचे चित्तात ध्यान न धरता, फक्त हनुमानांची सेवा केल्यास सर्व सुख होते. 

 

--- 

॥ चौपाई ३६ ते ४० ॥ 

 संकट कटै मिटै सब पीरा। 

जो सुमिरै हनुमत बलबीरा।।३६।। 

अर्थ: संकट कटतात, सर्व पीरा मिटते, जो हनुमान बलवीराचे स्मरण करतो. 

जय जय जय हनुमान गोसाईं। 

कृपा करहु गुरुदेव की नाईं।।३७।। 

अर्थ: जय, जय, जय हे हनुमान गोस्वामीजी, गुरुदेवाप्रमाणे कृपा करा. 

जो सत बार पाठ कर कोई। 

छूटहि बंदि महा सुख होई।।३८।। 

अर्थ: जो कोई शंभर वेळा पाठ करतो, त्याची बंधने तुटतात आणि महान सुख होते. 

जो यह पढ़े हनुमान चालीसा। 

होय सिद्धि साखी गौरीसा।।३९।। 

अर्थ: जो ही हनुमान चालीसा पठण करतो, त्याला सिद्धी प्राप्त होते, गौरीनंदन शंकर साक्षी आहेत. 

तुलसीदास सदा हरि चेरा। 

कीजै नाथ हृदय मंह डेरा।।४०।। 

अर्थ: तुलसीदास सदा हरिदास आहेत, नाथा! तुम्ही माझ्या हृदयात वास करा. 

 --- 

॥ दोहा (समाप्ती) ॥ 

पवन तनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप। 

राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप।। 

अर्थ: हे पवनपुत्रा, संकटहरणा, मंगलमूर्ती, राम-लक्ष्मण-सीतेसह तुम्ही माझ्या हृदयात वास करा. 

 --- 

🌟 हनुमान चालीसा पठणाचे फायदे 🌟 

🙏 भय नाश: सर्व प्रकारचे भय दूर होते 

🙏 संकटमोचन: कठीणात कठीण संकटातून मुक्ती मिळते 

🙏 आरोग्य: रोगनाश होतो, शरीर निरोगी राहते 

🙏 शत्रुनाश: शत्रूंचा नाश होतो 

🙏 मनोकामना: मनोकामना पूर्ण होतात 

 --- 

📿 पठण नियम 📿 

🌅 सकाळी स्नान करून स्वच्छ जागी बसा 

🪔 समोर दिवा (हलदारीचा किंवा तेलाचा) लावा 

🌼 लाल फुले किंवा गुलाल अर्पण करा 

📿 रोज १, ३, ५, ७, ११ वेळा पठण करा 

🍀 मंगळवार आणि शनिवारी विशेष महत्त्व 

 --- 

 🙏 श्री हनुमते नमः 🙏 

marathi-strotra.blogspot.com सर्व स्तोत्रे मराठीत 

🙏॥ जय श्री राम ॥🙏

📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी: 

👉 ब्लॉग:

https://marathi-strotra.blogspot.com 

👉 Telegram: https://t.me/marathistrotra 

👉 Instagram: https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

 

👉 YouTube:

https://youtube.com/@sarva_marathi_strota 

👉 Facebook: सर्व मराठी स्तोत्र (सर्च करा) 

🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा🙏