Sarva Marathi Strotra

  ◆ श्री क्षेत्र जेजुरी – परिचय महाराष्ट्रातील सर्वात प्रसिद्ध देवस्थानांपैकी एक असलेले हे खंडोबाचे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील पुरंदर तालुक्यात आहे. समुद्रसपाटीपासून सुमारे ७९८ मीटर (सुमारे ७१८ ते ८०० मीटर) उंच डोंगरावर हे मंदिर वसलेले आहे, जे "जेजुरी गड" म्हणूनही ओळखले जाते . पुण्यापासून सुमारे ५० किलोमीटर अंतरावर असलेले हे स्थान "सोन्याची जेजुरी" या नावाने प्रसिद्ध आहे . --- ◆ खंडोबाचे स्वरूप व महत्त्व खंडोबा, ज्यांना खंडेराव, खंडेराय, मल्हारी-मार्तंड आणि मल्हार या नावांनीही ओळखले जाते, ते महाराष्ट्रातील अत्यंत लोकप्रिय दैवत आहेत . ते भगवान शंकराचे (मार्तंड भैरव) एक रूप मानले जातात . ◆ कुलदैवत: जेजुरीचे खंडोबा हे महाराष्ट्रातील मराठा, धनगर, कोळी, देशस्थ ब्राह्मण, शेतकरी, मेंढपाळ आणि इतर अनेक समाजांचे प्रमुख कुलदैवत आहेत . ◆ मूर्ती स्वरूप: खंडोबांची मूर्ती सामान्यतः घोड्यावर बसलेल्या योद्ध्याच्या रूपात असते. त्यांच्याकडे तलवार (खड्ग), त्रिशूळ, डमरू आणि कोतंबा (एक प्रकारचे पात्र) असते. त्यांच्यासोबत त्यांची प्रमुख पत्नी म्हाळसा आणि एक कुत्राही असतो . मूळ मंदिरात ...