दीप अमावस्या २०२६ | आषाढ अमावस्या | दिव्यांची पूजा, महत्त्व, कथा व विधी

 

◆ दीप अमावस्या – परिचय व महत्त्व

दीप अमावस्या, जिला ‘दिव्यांची अवस’ किंवा ‘दिव्यांची अमावस्या’ म्हणूनही ओळखले जाते, हा महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचा सण आहे. ही अमावस्या आषाढ महिन्याच्या कृष्ण पक्षात येते. हा दिवस श्रावण महिन्याच्या आगमनापूर्वी येतो, त्यामुळे त्याला विशेष धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे.

या दिवशी वर्षभर वापरलेले दिवे स्वच्छ धुवून त्यांची पूजा करण्याची परंपरा आहे. अमावस्या म्हणजे चंद्रप्रकाश नसलेली रात्र. अशा वेळी दिवा प्रकाश, ज्ञान व आशेचे प्रतीक बनतो. ‘अंधारातून प्रकाशाकडे’ जाण्याचा आध्यात्मिक संदेश या परंपरेतून दिला जातो.

◆ दीप अमावस्या २०२६ – तारीख व मुहूर्त

ही अमावस्या बुधवार, १२ ऑगस्ट २०२६ रोजी साजरी होईल.

तिथी व मुहूर्त:

· अमावस्या तिथी प्रारंभ: ११ ऑगस्ट २०२६, रात्री १:५३ वाजता

· अमावस्या तिथी समाप्ती: १२ ऑगस्ट २०२६, रात्री ११:०६ वाजता

· पूजेचा दिवस: बुधवार, १२ ऑगस्ट २०२६

· दीपदान व पितृतर्पणासाठी योग्य वेळ: १२ ऑगस्ट, संध्याकाळी

---

◆ दीप अमावस्येची पौराणिक कथा व पार्श्वभूमी

या दिवशी दिव्यांची पूजा करण्यामागे अनेक पौराणिक कथा आणि आध्यात्मिक संकल्पना आहेत.

🌺 १. अंधारावर प्रकाशाचा विजय

एक कथा सांगते की, या दिवशी देवी-देवतांनी असुरांवर विजय मिळवला. या विजयाच्या स्मरणार्थ दिवे प्रज्वलित करण्याची परंपरा सुरू झाली.

🌺 २. पितरांचे स्वागत

दुसऱ्या एका मान्यतेनुसार, आषाढ अमावस्येला पितृलोकातून पितर आपल्या वंशजांच्या घरी येतात. त्यांचे स्वागत करण्यासाठी मुख्य दारापासून देवघरापर्यंत दिवे लावले जातात. दक्षिण दिशेस दीप लावल्याने पितर प्रसन्न होतात.

🌺 ३. महाभारत काळ

काही मते, दीप अमावस्या ही महाभारत युद्धानंतर पितरांच्या तर्पणाशी संबंधित आहे. या दिवशी पितरांना तेलाचे दिवे अर्पण करून त्यांची तृप्ती केली जाते.

कथेतील संदेश: दीप अमावस्या ही केवळ दिव्यांची पूजा नसून, ती आपल्या पूर्वजांप्रती कृतज्ञता, अंधाराचा पराभव आणि जीवनात प्रकाश, सकारात्मकता व समृद्धी आणण्याचा प्रयत्न आहे.

---

◆ दीप पूजाविधी (पूजा कशी करावी)

👉 तयारी:

१. दिवे स्वच्छ करा: घरातील सर्व दिवे, समया, निरांजने स्वच्छ धुवून पुसून काढा.

२. सजावट: घरातील पूजेच्या जागी स्वच्छ पाटावर रांगोळी व फुलांची सजावट करा.

👉 पूजन विधी:

१. स्नान व संकल्प: सकाळी स्नान करून पूजेचा संकल्प करा.

२. देवतास्थापना: भगवान विष्णू, महालक्ष्मी किंवा कुलदैवताची प्रतिमा स्थापित करा.

३. दीप प्रज्वलन: सर्व दिव्यांमध्ये तेल किंवा तूप भरून वात लावा.

४. दीप पूजा: प्रत्येक दिव्याला हळद, कुंकू, अक्षता, फुले अर्पण करा.

५. नैवेद्य: देवाला फळे, खोबरे, गूळ, कणकेचे गोड दिवे (नैवेद्य) अर्पण करा.

६. पितृतर्पण: संध्याकाळी पितरांचे स्मरण करून त्यांना तेलाचा दीप अर्पण करा. घराच्या मुख्य दाराशी, दक्षिण दिशेस व पीपळाच्या वृक्षाखाली दीप लावा.

७. दान: या दिवशी गरजूंना दीपदान, अन्नदान किंवा वस्त्रदान करावे.

---

◆ कणकेचे गोड दिवे – विधी व पद्धत

महाराष्ट्रात दीप अमावस्येला कणकेचे गोड दिवे (उकडीचे दिवे) तयार करण्याची खास परंपरा आहे. हे नैवेद्य म्हणून देवाला अर्पण केले जातात व नंतर प्रसाद म्हणून खाल्ले जातात.

साहित्य:

· गव्हाचे पीठ

· गूळ (किंवा साखर)

· वेलची पूड

· तूप

· पाणी

कृती:

१. गूळ व पाणी उकळून त्यात चिमूटभर मीठ घाला.

२. या गोड पाण्यात गव्हाचे पीठ घालून पिळीत करा.

३. पिळीत लहान वाट्या किंवा दिव्याचा आकार द्या.

४. या दिव्यांना वाफेवर (उकडून) शिजवा.

५. शिजल्यावर तूप लावून देवाला नैवेद्य दाखवा.

६. प्रसाद म्हणून वाटप करा.

---

◆ सारांश

बाब तपशील

सण दीप अमावस्या (दिव्यांची अवस)

तारीख २०२६ बुधवार, १२ ऑगस्ट २०२६

मास आषाढ, कृष्ण पक्ष

मुख्य देवता भगवान विष्णु, महालक्ष्मी, कुलदैवत

विशेष दिव्यांची पूजा, पितृतर्पण, श्रावणाचे स्वागत

मुख्य विधी दीप पूजन, कणकेचे दिवे, दान

---

Hashtags:

#दीपअमावस्या #आषाढअमावस्या #दिव्यांचीअवस #दीपपूजन #पितृपूजन #कणकेचेदिवे #श्रावण #मराठी

© sarva-marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत

🔗 ब्लॉग: https://sarva-marathi-strotra.blogspot.com

📲 Telegram: https://t.me/marathistrotra

📸 Instagram: https://www.instagram.com/sarva_marathi_strotra

🎥 YouTube: https://youtube.com/@sarva_marathi_strotra

📘 Facebook: सर्व मराठी स्त्रोत

🌿 Linktree: https://linktr.ee/sarvamarathistrotra

कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा.

🙏 ॐ प्रकाशात्मने नमः! श्रावणाच्या स्वागतासाठी सर्व घरं प्रकाशमय होवोत! 🙏