दशावताराची आरती | आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल | विष्णु दशावतार स्तोत्र
◆ दशावताराची आरती – परिचय व महत्त्व
दशावताराची आरती ही भगवान विष्णूंच्या दहा अवतारांची स्तुती करणारी अत्यंत लोकप्रिय व पवित्र आरती आहे. दशावतार म्हणजे भगवान विष्णूंनी पृथ्वीवरील अधर्माचा नाश करण्यासाठी व धर्माची स्थापना करण्यासाठी घेतलेले दहा अवतार . ही आरती 'आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल परब्रह्म' या पहिल्या ओळीने सुरू होते . भगवान विठ्ठल (विष्णू) हेच सर्व अवतारांचे मूळ स्रोत मानले गेले आहेत.
◆ दशावतार – कोणते दहा अवतार?
ही आरती भगवान विष्णूंच्या खालील दहा अवतारांचे वर्णन करते:
१. मत्स्य अवतार (मासा)
२. कूर्म अवतार (कासव)
३. वराह अवतार (डुक्कर)
४. नरसिंह अवतार (अर्ध-मानव, अर्ध-सिंह)
५. वामन अवतार (बटू ब्राह्मण)
६. परशुराम अवतार
७. श्रीराम अवतार
८. श्रीकृष्ण अवतार
९. बुद्ध अवतार
१०. कलंकी अवतार (भविष्यातील)
◆ दशावताराची आरती – संपूर्ण मराठी अर्थासह
धृवपद (पहिली ओळ):
आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल परब्रह्म ।
भक्तसंकटी नानास्वरूपीं स्थापिसी स्वधर्म ॥
अर्थ: हे विठ्ठल परब्रह्मा, प्रेमपूर्वक तुझी आरती करतो. तुझा जयजयकार असो. भक्तांच्या संकटात तू अनेक रूपांनी प्रकट होऊन धर्माची स्थापना करतोस .
पहिला श्लोक (मत्स्य अवतार):
अंबऋषीकारणें गर्भवास सोशीसी ।
वेद नेले चोरूनि ब्रह्मा आणुनियां देसी ॥
मत्स्यरूपी नारायण सप्तहि सागर धुंडीसी ।
हस्त लागतां शंखासुरा तुझा वर देसी ॥
अर्थ: अंबरीष ऋषींच्या कारणासाठी तू गर्भवास सहन केलास. वेद चोरून नेल्यावर तू मत्स्यरूप धारण करून सातही समुद्र शोधून वेद परत आणले. शंखासुराला हात लागताच तू त्याला वर दिलास .
दुसरा श्लोक (कूर्म, वराह व नरसिंह):
रसातळासी जातां पृथ्वी पाठीवर घेसी ।
परोपकारासाठी देवा कांसव झालासी ॥
दाढें धरुनी पृथ्वी नेतां वराहरूप होसी ।
प्रल्हादाकारणें स्तंभी नरहरि गुरगुरसी ॥
अर्थ: समुद्रमंथनात पर्वत रसातळास जाताच तू कासव (कूर्म) होऊन पाठीवर घेतला. परोपकारासाठी तू वराहरूप होऊन दाढेने पृथ्वी धरलीस. प्रल्हादासाठी तू नरसिंहरूपाने स्तंभातून प्रकट झालास .
तिसरा श्लोक (वामन अवतार):
पांचवे अवतारी बळिच्या द्वाराला जासी ।
भिक्षे स्थळ मागुनी बळिला पाताळी नेसी ॥
सर्व समर्पण केलें म्हणउनि प्रसन्न त्या होसी ।
वामनरूप धरूनी बळिच्याद्वारीं तिष्ठसी ॥
अर्थ: पाचव्या अवतारात तू वामनरूप धारण करून बळीराजाच्या दारी गेलास. भिक्षा मागून त्याला पाताळी पाठवले. सर्व समर्पण केल्याने तू प्रसन्न झालास .
चौथा श्लोक (परशुराम अवतार):
सहस्त्रार्जुन मातला जमदग्नीचा वध केला ।
कष्टी ते रेणुका म्हणुनी सहस्त्रार्जुन वधिला ॥
निःक्षत्री पृथ्वी दान दिधली विप्राला ।
सहावा अवतार परशुराम प्रगटला ॥
अर्थ: सहस्रार्जुन रागावला व जमदग्नींचा वध केला. रेणुका कष्टी म्हणून त्याने सहस्रार्जुनाचा वध केला. निःक्षत्री पृथ्वीचे दान विप्रांना दिले. हा सहावा परशुराम अवतार प्रगटला .
पाचवा श्लोक (श्रीराम अवतार):
मातला रावण सर्वा उपद्रव केला ।
तेहतिस कोटी देव बंदी हरिलें सीतेला ॥
पितृवचनालागीं रामें वनवास केला ।
मिळोनि वानरसहित राजा राम प्रगटला ॥
अर्थ: रावणाने उपद्रव केला व सीतेला हरले. पितृवचनाने रामाने वनवास केला. वानरसेना मिळवून रामराजा प्रगटला .
सहावा श्लोक (श्रीकृष्ण अवतार):
देवकीवसुदेवबंदीमोचन त्वां केलें ।
नंदाघरीं जाउन निजसुख गोकुळा दिधलें ॥
गोरसचोरी करितां नवलक्ष गोपाळ मिळविले ।
गोपिकांचें प्रेम देखुनि श्रीकृष्ण भुलले ॥
अर्थ: तू देवकी-वसुदेवांची बंदीमुक्ती केलीस. नंदाघरी जाऊन गोकुळाला सुख दिलेस. गोरसचोरी करता नऊ लाख गोपाळ मिळवले. गोपिकांचे प्रेम पाहून कृष्ण भुलले .
सातवा श्लोक (बुद्ध व कलंकी):
बौद्ध कलंकी कलियुगी झाला अधर्म हा अवघा ।
सोडुनी दिधला धर्म म्हणुनी न दिससी देवा ॥
म्लेंच्छमर्दन करिसी म्हणोनि कलंकी केशवा ।
बहिरवि जान्हवी द्यावी निजसुखानंदाची सेवा ॥
अर्थ: कलियुगात अधर्म पसरला व लोकांनी धर्म सोडला, म्हणून तू दिसत नाहीस. हे कलंकी केशवा, म्लेच्छांचा मर्दन करशील. बहिरवि जान्हवीला (गंगेला) निजसुखाची सेवा द्यावी .
◆ सारांश
बाब तपशील
आरती दशावताराची आरती
देवता भगवान विष्णु (विठ्ठल)
भाषा मराठी
विशेष दहा अवतारांचे वर्णन
पठण फल विष्णुभक्ती, पापनाश, मोक्ष
Hashtags:
#दशावतारआरती #विष्णु #दशावतार #आरती #मराठीआरती #भक्ति #विठ्ठल #जयविठ्ठल
© sarva-marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत
🔗 ब्लॉग: https://sarva-marathi-strotra.blogspot.com
📲 Telegram: https://t.me/marathistrotra
📸 Instagram: https://www.instagram.com/sarva_marathi_strotra
🎥 YouTube: https://youtube.com/@sarva_marathi_strotra
📘 Facebook: सर्व मराठी स्त्रोत
🌿 Linktree: https://linktr.ee/sarvamarathistrotra
कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा.
🙏 आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल परब्रह्म! 🙏
Comments
Post a Comment