श्री शंकर महाराज | संपूर्ण चरित्र, शिकवण आणि महत्त्व | योगीराज शंकर महाराज

 

ॐ

marathi-strotra.blogspot.com

॥ श्री शंकर महाराज ॥

योगीराज | सद्गुरू | अवधूत संत

---

🌟 श्री शंकर महाराज – परिचय

श्री शंकर महाराज हे अलिकडच्या काळात होऊन गेलेले अद्वितीय सत्पुरुष आहेत. ते योगीराज होते. त्यांचा जन्म अंदाजे इ.स. १८०० मध्ये झाला.त्यांनी आपल्या संपूर्ण आयुष्यात नाव, रूप, स्थान यांच्यापलीकडे जाऊन वैराग्याचा मार्ग दाखवला. ते स्वामी समर्थ अक्कलकोट यांच्या स्पर्शदीक्षेचे मानकरी होते.

---

📅 महत्त्वाची तारीख व स्थळे

| बाब | तपशील |

|-----|--------|

| **जन्म** | अंदाजे इ.स. १८००, मंगळवेढे (पंढरपूर)

| **कुटुंब** | उपासनी कुटुंब

| **गुरू** | स्वामी समर्थ अक्कलकोट.

| **समाधी** | २४ एप्रिल १९४७, धनकवडी, पुणे.

| **समाधी स्थळ** | पुणे, सातारा रोड, धनकवडी (पिनकोड ४११०४३).

---

📖 श्री शंकर महाराज – जन्म व पूर्व इतिहास

श्री शंकर महाराज स्वतः एकदा म्हणाले होते, **‘आम्ही कैलासाहून आलो!’** त्यांचे नाव ‘शंकर’ होते. ते खरोखरच शिवाचे वैराग्य-संपन्न अंशावतार असावेत, अशी भावना भक्तांमध्ये आहे.

नाशिक जिल्ह्यात अंतापूर नावाचे गाव आहे. तेथे चिमणाजी नावाचे गृहस्थ राहात होते. त्यांना पोटी मूल-बाळ नव्हते. ते शिवाचे भक्त होते. एकदा त्यांना स्वप्नात दृष्टान्त झाला. त्याप्रमाणे ते रानात गेले व तेथे त्यांना हे दोन वर्षांचे बाळ मिळाले. शंकराचा प्रसाद म्हणून त्यांनी बाळाचे नाव **‘शंकर’** ठेवले.

काही वर्षांनंतर या बाळाने माता-पित्यांनाच आशीर्वाद दिला, ‘तुम्हाला पुत्रप्राप्ती होईल!’ असा आशीर्वाद देऊन शंकर बाहेर पडला.

---

🕉️ नाम, रूप, स्थान – सांगता येणार नाही!

श्री शंकर महाराजांना नेमके **एकच नाव नाही**. ते अनेक नावांनी वावरत.

| नावे | विशेष |

|------|-------|

| शंकर | मूळ नाव |

| सुपड्या | एक नाव |

| कुंवरस्वामी | दुसरे नाव |

| गौरीशंकर | तिसरे नाव |

| अष्टावक्र | काही ठिकाणी उल्लेख 

**रूप वैशिष्ट्ये:**

- डोळे मोठे होते

- ते अजानुबाहू होते (हात गुडघ्यापर्यंत)

- गुडघे वर करून बसण्याची पद्धत होती

- ‘बहुरूपी’ असेही त्यांना म्हणत 

ते **कधी एका स्थानीही नसत.** त्यांची भटकंती खालीलप्रमाणे होती:

- त्रिवेणी संगम

- सोलापूर

- अक्कलकोट

- त्र्यंबकेश्वर

- नाशिक

- नगर

- पुणे

- हैद्राबाद

- तुळजापूर

- औदुंबर

- श्रीशैल

म्हणजेच शंकर महाराजांचे ‘नाम-रूप-स्थान’ सांगणे कठीण आहे. कारण खऱ्या अर्थाने ते **वैराग्यसंपन्न** होते!

---

🙏 स्वामी समर्थ अक्कलकोट यांच्याशी संबंध

श्री शंकर महाराज हे **स्वामी समर्थ अक्कलकोट** यांच्या स्पर्शदीक्षेचे मानकरी होते. ते स्वामी समर्थांना ‘मालक’ म्हणत असत. ते नेहमी म्हणत, **“मी आणि माझा गुरू वेगळा नाही. श्री स्वामी समर्थ हा माझ्या गुरूचा जप आहे.”**

ते जेव्हा अक्कलकोटला येत, तेव्हा आपल्या आईने मुलाला भेटावे अशा प्रेमाने ते स्वामींच्या समाधीचे दर्शन घेत. तासनतास वटवृक्षाच्या छायेत राहात.

**शंकर महाराजांचे अक्कलकोट येथील भक्तीचे स्वरूप:**

- वटवृक्षाखाली तासनतास बसणे

- संपूर्ण रात्रभर जागरण करणे

- रात्री गुरू-शिष्यांच्या भेटी होत

- अक्कलकोटातील मान्यवर भक्त भेटायला येत

- भक्तांना सांगत – “माझे गुरू श्री स्वामी समर्थ यांना नित्य स्मरा, ही माझी आज्ञा आहे!” 

---

✨ श्री शंकर महाराज – गुरूभक्तीचे आदर्श उदाहरण

शंकर महाराज योगीराज होते, याचा अनेकांनी अनेक प्रकारे प्रत्यय घेतला आहे. ते स्वतः मात्र नेहमी म्हणत, **‘सिद्धीच्या मागे लागू नका!’**

**वैशिष्ट्ये:**

| बाब | वर्णन |

|------|--------|

| **सिद्धी** | त्यांना सिद्धी प्राप्त होत्या, पण त्यांनी कधीही धन-दौलत, नावलौकिक वा शिष्य-परिवार मागे लावून घेतला नाही.

| **समता** | ‘मला जाती, धर्म काही नाही’ – ते सर्वांशी समभावाने वागत.

| **इंग्रजी ज्ञान** | काही विद्वानांना त्यांनी अस्खलित इंग्रजीतून उत्तरे दिली.

| **विद्वानांचा सन्मान** | आचार्य अत्रे, न्यायरत्न विनोद यांसारखे प्रकांड पंडित त्यांना मानीत 

ते म्हणत, “पाणी पिणे छान करा आणि गुरू करणे जाण करा. पाणी जसे गाळून प्यावे, तसेच सद्गुरूची खरी परीक्षा शिष्याने घेऊनच त्याला ओळखावा.”

भक्तांना सांगत, **“माझे गुरू श्री स्वामी समर्थ यांना नित्य स्मरा, ही माझी आज्ञा आहे!”**[

---

🪔 ताईसाहेब मेहेंदळे यांच्याशी संबंध

पुण्यातील आप्पा बळवंत चौकात मेहेंदळे यांचा वाडा होता. एक दिवस शंकर महाराजांनी ताईसाहेब मेहेंदळे यांच्या गळ्याला बोटाने स्पर्श केला व सांगितले, **‘ज्ञानेश्वरी सांग.’** त्यानंतर ताईसाहेब ज्ञानेश्वरीवर प्रवचने करू लागल्या.

---

📿 श्री शंकर महाराज बावनी स्तोत्र

श्री शंकर महाराजांवरील ‘बावनी स्तोत्र’ अत्यंत प्रसिद्ध आहे. या स्तोत्रातील काही ओव्या:

**गुरुर ब्रह्मा गुरुर विष्णू गुरुर्देवो महेश्वरा**

**गुरु साक्षात परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः ||**

**जय शिवशंकर शुभंकरा | श्री दत्ताच्या अवतारा |**

**भवभय हरिहरा | विनम्र वंदन स्वीकारा || धृ ||**

**वाघांच्या सहवासात | बाळ प्रकटले रानात |**

**चिमणाजीला दृष्टांत | देऊनी स्वगृही आलात || १ ||**

**अक्कलकोटी श्री आले | विनम्र गुरुचरणी झाले || ३ ||** 

---

🕉️ श्री शंकर महाराज – शिकवण व उपदेश

| क्र. | शिकवण | स्पष्टीकरण |

|-----|--------|------------|

| १ | **सिद्धीच्या मागे लागू नका** | प्रसिद्धी, धन, नावलौकिक यांच्या मागे लागू नये.

| २ | **समता** | सर्वांशी समभावाने वागा, जात-धर्म पाहू नका 

| ३ | **गुरूभक्ती** | सद्गुरूला ईश्वर मानून दृढ श्रद्धेने भजा

| ४ | **सत्संगती** | संतांच्या संगतीत राहा |

| ५ | **नामस्मरण** | श्री स्वामी समर्थांचे नामस्मरण सतत करा.

---

📍 श्री शंकर महाराज समाधी स्थळ (धनकवडी)

श्री शंकर महाराजांची समाधी **पुणे येथील धनकवडी भागात** आहे.

| तपशील | माहिती |

|--------|--------|

| **पूर्ण पत्ता** | सातारा रोड, धनकवडी, पुणे – ४११०४३ 

| **समाधी दिनांक** | २४ एप्रिल १९४७, सोमवार (वैशाख शुद्ध अष्टमी शके १८६९).

| **वार्षिक समारंभ** | दरवर्षी २४ एप्रिल रोजी समाधी सोहळा मोठ्या उत्साहात साजरा होतो.

**समाधी ट्रस्टची सूचना:** महाराजांचे कोणीही वंशज, अवतार अथवा उत्तर अधिकारी नाहीत. बुवाबाजी करणाऱ्यांपासून सावध राहण्याचे आवाहन ट्रस्टने केले आहे.

---

🙏 श्री शंकर महाराज मंत्र

**श्री शंकर महाराज मंत्र:**

ॐ श्रीं शंकराय नमः

**सद्गुरू मंत्र:**

गुरुर ब्रह्मा गुरुर विष्णू गुरुर्देवो महेश्वरा।

गुरु साक्षात परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः॥

**शिव मूल मंत्र:**

ॐ नमः शिवाय 

---

## 🌟 श्री शंकर महाराजांची प्रेरणादायी वचने

| वचन | अर्थ |

|------|------|

| “मला काही कमी नाही, कारण मला कमावण्यासारखे काही नाही. आणि माझ्याजवळ काही नाही म्हणून मला गमावण्यासारखेही काही नाही.” [citation:7] | वैराग्याचा सर्वोच्च आदर्श |

| “सिद्धीच्या मागे लागू नका!” [citation:1][citation:2][citation:7] | प्रसिद्धी, धन, नावलौकिक यांच्या मागे लागू नये |

| “पाणी पिणे छान करा आणि गुरू करणे जाण करा.” [citation:2] | सद्गुरूची खरी परीक्षा करूनच त्याला ओळखा |

| “मी आणि माझा गुरू वेगळा नाही.” [citation:2] | गुरू-शिष्याची अभिन्नता |

---

## 📿 पठण नियम

| नियम | स्पष्टीकरण |

|------|------------|

| वेळ | सकाळी, संध्याकाळी |

| शुद्धता | स्वच्छ जागी बसा, पूर्वेकडे तोंड करा |

| पूजन | श्री शंकर महाराजांचे चित्रसमोर दिवा लावा |

| पठण संख्या | बावनी स्तोत्र १, ३, ५, ११ वेळा |

---

#श्रीशंकरमहाराज #शंकरमहाराज #योगीराज #सद्गुरू #अक्कलकोटस्वामी #धनकवडी #मराठीस्त्रोत

---

© marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत | गणपती बाप्पा मोरया! 🙏

---

## 📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:

👉 **ब्लॉग:** https://marathi-strotra.blogspot.com

👉 **Telegram:** https://t.me/marathistrotra

👉 **Instagram:** https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

👉 **YouTube:** https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

👉 **Facebook:** सर्व मराठी स्त्रोत (सर्च करा)

👉 **Linktree:** https://linktr.ee/sarvamarathistrotra

**🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा 🙏**