श्री गुरूचरित्र अध्याय १ | ओवी १ ते १४९ अर्थासह | संपूर्ण माहिती

॥ श्री गुरुदेव दत्त ॥

📖 **श्री गुरूचरित्र – अध्याय पहिला (ओवी १ ते १४९)** 📖

**श्री गणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः ।**

**श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीपादश्रीवल्लभाय नमः ।**

**श्रीनृसिंहसरस्वत्यै नमः ।**

श्री गुरूचरित्र हा ग्रंथ श्री दत्तात्रेयांचे अवतार श्रीनृसिंहसरस्वती स्वामी यांच्या जीवनचरित्रावर आधारित आहे. हा ग्रंथ सायंदेव यांनी मराठी भाषेत लिहिला. पहिल्या अध्यायात गुरूवंदना, देववंदना, आपल्या वंशपरंपरेचे वर्णन तसेच 'नामकरणी' भक्ताची कथा सांगितली आहे.

**एकूण ओवी : १४९**

---

### प्रारंभिक वंदना (श्लोक)

श्री गणेशाय नमः ।

श्रीसरस्वत्यै नमः ।

श्रीकुलदेवतायै नमः ।

श्रीपादश्रीवल्लभाय नमः ।

श्रीनृसिंहसरस्वत्यै नमः ।

### ओवी १ ते १०

**१.**

ॐ नमोजी विघ्नहरा । गजानना गिरिजाकुमरा ।

जय जय लंबोदरा । एकदंता शूपकर्णा ॥१॥

**अर्थ:** हे विघ्नहर गजानना, गिरिजेच्या कुमारा, लंबोदरा, एकदंत व शूपकर्णा, तुला नमस्कार. तुझा जयजयकार असो.

**२.**

हालविशी कर्णयुगुल । तेथूनि जो का वारा उसळे ।

त्याचेनि वाते विघ्न पळे । विघ्नांतक म्हणती तुज ॥२॥

**अर्थ:** तू आपले दोन्ही कान हालवतोस. तेथून जो वारा उसळतो, त्याच्या झोताने सर्व विघ्ने पळून जातात. तुला 'विघ्नांतक' म्हणतात.

**३.**

तुझे शोधे आनन । जैसे तप्त कांचन ।

किंवा उदित प्रभारमण । तैसे तेज फाकतसे ॥३॥

**अर्थ:** तुझे मुख जणू तापलेल्या सोन्यासारखे किंवा उगवत्या सूर्यासारखे तेजाने झगमगत आहे.

**४.**

विघ्नकाननच्छेदनासी । हाती फरश धरिलासी ।

नागबंद कटीसी । उरग यज्ञोपवीत ॥४॥

**अर्थ:** विघ्नरूपी जंगल तोडण्यासाठी तू हातात फरशी (परशू) धारण केली आहे. कटीला नागबंद (सापाचा मेखला) आणि उरावर यज्ञोपवीत आहे.

**५.**

चतुर्भुज दिससी निका । विशालाक्षा विनायका ।

प्रतिपाळिसी विश्वलोका । निर्विघ्ने करूनिया ॥५॥

**अर्थ:** तू चतुर्भुज, विशाल डोळ्यांचा, विनायक असा शोभतोस. सर्व विश्वाचे निर्विघ्नपणे पालन करतोस.

**६.**

तुझे चिंतन जे करिती । तया विघ्ने न बाधती ।

सकळाभीष्टे साधती । अविलंबेसी ॥६॥

**अर्थ:** जे तुझे चिंतन करतात, त्यांना विघ्ने बाधत नाहीत. त्यांची सर्व इच्छित कार्ये त्वरित सिद्ध होतात.

**७.**

सकळ मंगल कार्यासी । प्रथम वंदिजे तुम्हासी ।

चतुर्दश विद्यांसी । स्वामी तूंचि लंबोदरा ॥७॥

**अर्थ:** सर्व मंगल कार्यांपूर्वी तुझीच प्रथम वंदना केली जाते. हे लंबोदरा, चौदा विद्यांचा स्वामी तूच आहेस.

**८.**

विघ्ननाशन नाम तुझे । येणे अर्थे म्हणिजे ।

पुराणी ब्रम्हांडजे । माहात्म्य वदती ॥८॥

**अर्थ:** 'विघ्ननाशन' हे तुझे नाम आहे. पुराणांमध्ये तुझ्या महिम्याचे वर्णन केलेले आहे.

**९.**

संहारावया दैत्यांसी । पहिले तुम्हांसी स्तविले ॥९॥

**अर्थ:** राक्षसांचा संहार करण्यासाठी सर्व देवांनी प्रथम तुझीच स्तुती केली.

**१०.**

हरिहर ब्रह्मादिक गणपती । कार्यार्थभी तुज वंदिती ।

सकळाभीष्टे साधती । तुझेन प्रसादे ॥१०॥

**अर्थ:** ब्रम्हा, विष्णू, महेश हेही कार्यसिद्धीसाठी तुला वंदन करतात. तुझ्या कृपेने त्यांची सर्व कार्ये सिद्ध होतात.

### ओवी ११ ते २०

**११.**

कृपानिधी गणनाथा । सुरवरादिका विघ्नहर्ता ।

विनायका अभ्यदाता । मतिप्रकाश करी मज ॥११॥

**अर्थ:** हे कृपानिधान गणनाथा, देवांच्या विघ्नांचा हर्ता, विनायका, अभीष्ट देणाऱ्या, मला बुद्धीचा प्रकाश दे.

**१२.**

समस्त गणांचा नायक । तूचि विघ्नांचा अंतक ।

तूते वंदिती जे लोक । कार्य साधे तयांचे ॥१२॥

**अर्थ:** सर्व गणांचा नायक आणि विघ्नांचा नाश करणारा तूच आहेस. जे लोक तुला वंदन करतात, त्यांची कार्ये सिद्ध होतात.

**१३.**

सकळ कार्य आधार । तूचि कृपेचा सागर ।

करुणानिधि गौरीकुमर । मतिप्रकाश करी मज ॥१३॥

**अर्थ:** सर्व कार्यांचा आधार, कृपेचा सागर, करुणानिधान गौरीकुमरा, मला बुद्धीचा प्रकाश दे.

**१४.**

माझे मनींची वासना । तुवा पुरवावी गजानना ।

साष्टांग करितो नमना । विद्या देई मज आता ॥१४॥

**अर्थ:** हे गजानना, माझ्या मनाची इच्छा पूर्ण कर. मी तुला साष्टांग नमस्कार करतो. मला विद्या दे.

**१५.**

नेणता होतो मतिहीन । म्हणोनि धरिले तुझे चरण ।

चौदा विद्यांचे निधान । शरणागतवरप्रदा ॥१५॥

**अर्थ:** मी अज्ञानी आणि मतिहीन आहे, म्हणून तुझ्या चरणांचा आधार घेतला. तू चौदा विद्यांचा खाणी आहेस. शरण आलेल्यांना वर देणाऱ्या.

**१६.**

माझिया अंत:करणीचे व्हावे । गुरुचरित्र कथन करावे ।

पूर्णदृष्टीने पहावे । ग्रंथसिद्धि पाववी दातारा ॥१६॥

**अर्थ:** माझ्या अंत:करणात जे आहे ते मी गुरुचरित्र कथन करावे. पूर्ण दृष्टीने पहावे. हे दातारा, ग्रंथाची सिद्धी दे.

**१७.**

आता वंदू ब्रह्मकुमारी । जिचे नाम वागीश्वरी ।

पुस्तक वीना जिचे करी । हंसवाहिनी असे देखा ॥१७॥

**अर्थ:** आता मी ब्रह्मकुमारी, जिचे नाव वागीश्वरी आहे, तिला वंदन करतो. तिच्या हाती वीणा आहे, ती हंसवाहिनी आहे.

**१८.**

म्हणोनि नमितो तुझे चरणी । प्रसन्न व्हावे मज स्वामिणी ।

राहोनिया माझिये वाणी । ग्रंथी रिचू करी आता ॥१८॥

**अर्थ:** म्हणून मी तुझ्या चरणी नमस्कार करतो. हे स्वामिणी, माझ्यावर प्रसन्न हो. माझ्या वाणीत राहून ग्रंथ लिहून पूर्ण कर.

**१९.**

विद्या वेद शास्त्रांसी । अधिकार जाणा शारदेशी ।

तिये वंदिता विश्वासी । ज्ञान होय अवधारा ॥१९॥

**अर्थ:** विद्या, वेद, शास्त्रे यांची अधिकारिणी शारदा (सरस्वती) आहे. तिला वंदन केल्याने ज्ञान प्राप्त होते हे जाण.

**२०.**

ऐक माझी विनंती । द्यावी आता अवलीला मती ।

विस्तार करावया गुरुचरित्री । मतिप्रकाश करी मज ॥२०॥

**अर्थ:** माझी विनंती ऐक. गुरुचरित्र विस्ताराने सांगण्यासाठी मला उत्तम बुद्धी दे. माझ्या बुद्धीला प्रकाश दे.

### ओवी २१ ते ३०

**२१.**

जय जय जगन्माते । तूंचि विश्वी वाग्देवते ।

वेदशास्त्रे तुझी लिखिते । नांदविशी येणेपरी ॥२१॥

**अर्थ:** हे जगन्माते, तुझा जयजयकार असो. तूच या विश्वातील वाग्देवता आहेस. वेदशास्त्रे तुझी लिखिते आहेत. तू अशा प्रकारे विराजमान आहेस.

**२२.**

माते तुझिया वाग्बाणी । उत्पत्ति वेदशास्त्रपुराणी ।

वदता साही दर्शनी । त्यांते अशक्य परियेसा ॥२२॥

**अर्थ:** हे माते, तुझ्या वचनाच्या बाणातून वेदशास्त्रे व पुराणे उत्पन्न झाली. सहा दर्शने वदतात, पण ते तुझे मर्म जाणण्यास असमर्थ आहेत.

**२३.**

गुरूचे नामी तुझी स्थित । म्हणती नृसिंहसरस्वती ।

याकारणे मजवरी प्रीती । नाम आपुले म्हणूनी ॥२३॥

**अर्थ:** गुरूच्या नामात तुझी स्थिती आहे. म्हणूनच गुरूला 'नृसिंहसरस्वती' म्हणतात. या कारणाने माझ्यावर प्रीती कर. मला आपले नाव देतो आहे.

**२४.**

खांबसूत्रींची बाहुली जैसी । खेळती तया सूत्रासरसी ।

स्वतंत्रबुधि नाही त्यांसी । वर्तती आणिकाचेनि मते ॥२४॥

**अर्थ:** ज्याप्रमाणे खांबाला बांधलेल्या बाहुल्या दोऱ्याने खेळतात. त्यांना स्वतंत्र बुद्धी नसते. त्या इतरांच्या मते वागतात.

**२५.**

तैसे तुझेनि अनुमते । माझे जीळे प्रेरीमाते ।

कृपानिधि वाग्देवते । म्हणोनि विनवी तुझा बाळ ॥२५॥

**अर्थ:** तशी माझी बुद्धीही तुझ्या अनुमतीने चालते. हे कृपानिधान वाग्देवते, तुझा बाळ (मी) अशी विनवणी करतो.

**२६.**

म्हणोनि नमिले तुझे चरण । व्हावे स्वामिणी प्रसन्न ।

द्यावे माते वरदान । ग्रंथी रिष्टू करवी आता ॥२६॥

**अर्थ:** म्हणून मी तुझ्या चरणी नमस्कार केला. हे स्वामिणी, माझ्यावर प्रसन्न हो. हे माते, वरदान दे. ग्रंथ लिहून पूर्ण करू दे.

**२७.**

आता वंदू त्रिमूर्तींसी । ब्रह्माविष्णुशिवांसी ।

विद्या मागे मी तयासी । अनुक्रमे करोनी ॥२७॥

**अर्थ:** आता मी ब्रम्हा, विष्णू, शिव या त्रिमूर्तींना वंदन करतो. त्यांना क्रमाने विद्या मागतो.

**२८.**

चतुर्भूष्ये असती ज्यासी । कर्ता जो का सृष्टीसी ।

वेद झाले बोलते ज्यासी । त्याचे चरणी नमन माझे ॥२८॥

**अर्थ:** ज्याला चार मुखे आहेत, जो सृष्टीचा कर्ता आहे, ज्याला वेद बोलते झाले, अशा ब्रम्हदेवांच्या चरणी माझे नमन आहे.

**२९.**

आता वंदू हृषीकेशी । जो नायक त्या विश्वासी ।

लक्ष्मीसहित अहर्निशी । क्षीरसागरी असे जाणा ॥२९॥

**अर्थ:** आता मी हृषीकेश (विष्णू) यांना वंदन करतो. जे या विश्वाचे नायक आहेत. जे लक्ष्मीसहित रात्रंदिवस क्षीरसागरात राहतात.

**३०.**

चतुर्बाहू नरहरी । शंख चक्र गदा करी ।

पद्महस्त मुरारी । पद्मनाभ परियेसा ॥३०॥

**अर्थ:** चार हातांचे नरहरी (विष्णू). एका हाती शंख, एका हाती चक्र, एका हाती गदा व एका हाती पद्म (कमळ) आहे. असे मुरारी पद्मनाभ आहेत.

### ओवी ३१ ते ४०

**३१.**

पीतांबर असे कसियेला । वैजयंती माळा गळा ।

शरणागता अभीष्ट सकळा । देता होय कृपाळू ॥३१॥

**अर्थ:** त्यांनी पीतांबर धारण केले आहे. गळ्यात वैजयंती माळा आहे. ते कृपाळू आहेत. शरण येणाऱ्यांना सर्व अभीष्ट देतात.

**३२.**

आता नमू शिवासी । धरिली गंगा मस्तकेशी ।

पंचवक्त्र दहा भुजेसी । अर्धांगी असे जगन्माता ॥३२॥

**अर्थ:** आता मी शिवाला नमस्कार करतो. ज्यांनी डोक्यावर गंगा धारण केली आहे. पाच मुखे व दहा भुजा आहेत. ज्यांच्या अर्धांगी जगन्माता (पार्वती) आहे.

**३३.**

पंचवदने असती ज्यासी । संहारी जो या सृष्टीसी ।

म्हणोनि बोलती स्मशानवासी । त्याचे चरणी नमन माझे ॥३३॥

**अर्थ:** ज्याला पाच मुखे आहेत, जो या सृष्टीचा संहार करतो, म्हणूनच त्याला 'स्मशानवासी' म्हणतात. अशा शिवाच्या चरणी माझे नमन आहे.

**३४.**

व्याघ्रांबर पांचरून । सर्वांगी असे सर्वविष्टण ।

ऐसा शंभु उमारमण । त्याचे चरणी नमन माझे ॥३४॥

**अर्थ:** व्याघ्रांबर (वाघाचे कातडे) परिधान केलेले, सर्वांगी भस्म लावलेले, असा शंभु उमारमण (शिव) याच्या चरणी माझे नमन आहे.

**३५.**

नमन समस्त सुरवरा । सिद्धसाध्यां अवधारा ।

गंधर्वयक्षकिन्नरा । ऋषीश्वरा नमन माझे ॥३५॥

**अर्थ:** सर्व देव, सिद्ध, साध्य, गंधर्व, यक्ष, किन्नर, ऋषीश्वर यांना माझे नमन आहे.

**३६.**

वंदू आता कविकुलासी । पराशरादि व्यासांसी ।

वाल्मीकादि सकळिकांसी । नमन माझे परियेसा ॥३६॥

**अर्थ:** आता मी कवीकुलांना वंदन करतो. पराशर, व्यास, वाल्मीकी आदी सर्व महर्षींना माझे नमन आहे.

**३७.**

नेणे कवित्व असे कैसे । म्हणोनि तुम्हा विनवितसे ।

ज्ञान द्यावे जी भरवसे । आपुला दास म्हणोनि ॥३७॥

**अर्थ:** मला कवित्व कसे करावे हे माहित नाही. म्हणून तुम्हाला विनवणी करतो. मी तुमचा दास आहे म्हणून मला ज्ञान द्या.

**३८.**

न कळे ग्रंथप्रकार । नेणे शास्त्रांचा विचार ।

भाषा नये महाराष्ट्र । म्हणोनि विनवी तुम्हासी ॥३८॥

**अर्थ:** ग्रंथप्रकार कळत नाही. शास्त्रांचा विचार येत नाही. महाराष्ट्र भाषाही येत नाही. म्हणून तुम्हाला विनवणी करतो.

**३९.**

समस्त तुम्ही कृपा करणे । माझ्या वचना साह्य होणे ।

शब्दव्युत्पत्तीही नेणे । कविकुल तुम्ही प्रतिपाळा ॥३९॥

**अर्थ:** तुम्ही सर्वांनी कृपा करून माझ्या वचनास साह्य व्हा. मला शब्दव्युत्पत्तीही येत नाही. हे कविकुला, तुम्ही मला प्रतिपाळा (सांभाळा).

**४०.**

ऐसे सकलांक विनवोनि । मग ध्याइले पूर्वज मनी ।

उभयपक्ष जनकजननी । माहात्म्य पुण्यपुरुषांचे ॥४०॥

**अर्थ:** अशा सर्वांना विनवून मग मनात पूर्वजांचे स्मरण केले. दोन्ही बाजूंचे (वडील व आई) आजी-आजोबा आणि पुण्यपुरुषांच्या माहात्म्याचे स्मरण केले.

### ओवी ४१ ते ५०

**४१.**

आपस्तंबशाखेसी । गोत्र कौंडिण्य महाऋषि ।

साखरे नाम ख्यातिशी । सायंदेवापासाव ॥४१॥

**अर्थ:** माझी शाखा आपस्तंब आहे. गोत्र कौंडिण्य आहे. 'साखरे' या नावाने ख्याती आहे. सायंदेवापासून (माझे वंश) आहे.

**४२.**

त्यापासूनि नागनाथ । देवराव तयाचा सुत ।

सदा श्रीसद्गुरुचरण ध्यात । गंगाधर जनक माझा ॥४२॥

**अर्थ:** त्यांच्यापासून नागनाथ, त्यांचा पुत्र देवराव. सदा सद्गुरूचरणांचे ध्यान करणारे गंगाधर हे माझे वडील आहेत.

**४३.**

नमन करिता जनकचरणी । मातापूर्वज ध्यातो मनी ।

जो का पूर्वज नामधारणी । आश्वलायन शाखेचा ॥४३॥

**अर्थ:** वडिलांच्या चरणी नमन करताना, आईच्या पूर्वजांचेही मनात स्मरण करतो. जे आश्वलायन शाखेचे पूर्वज आहेत.

**४४.**

काश्यपाचे गोत्री । चौंडेश्वरी नामधारी ।

वागे जैसा जन्हु अवधारी । अथवा जनक गंगेचा ॥४४॥

**अर्थ:** गोत्र काश्यप आहे. चौंडेश्वरी नावाची (आजी). ज्याप्रमाणे जन्हू ऋषींनी गंगेला आपली कन्या केले.

**४५.**

त्याची कन्या माझी जननी । निश्चये जैशी भवानी ।

चंपा नामे पुण्यखाणी । स्वामिणी माझी परियेसा ॥४५॥

**अर्थ:** त्यांची कन्या म्हणजे माझी आई. निश्चयाने ती भवानीसारखीच आहे. चंपा नावाची पुण्य खाणी आहे. ही माझी स्वामिणी आहे.

**४६.**

नमिता जनकजननीसी । नंतर नमू श्रीगुरुसी ।

घाली मति प्रकाशी । गुरुचरण स्मरावया ॥४६॥

**अर्थ:** वडील व आईस नमन करून नंतर श्रीगुरूंना नमन करतो. गुरुचरणांचे स्मरण करण्यासाठी बुद्धीला प्रकाश दे.

**४७.**

गंगाधराचे कुशी । जन्म झाला परियेसी ।

सदा ध्याय श्रीगुरुसी । एका भावे निरंतर ॥४७॥

**अर्थ:** गंगाधर यांच्या पोटी जन्म झाला. त्या दासाने (सायंदेवाने) श्रीगुरूंना सदा एका भावाने अखंड ध्यायले.

**४८.**

म्हणोनि सरस्वतीगंगाधर । करी संतांसी नमस्कार ।

श्रोतया विनवी वारंवार । क्षमा करणे बाळकासी ॥४८॥

**अर्थ:** म्हणून सरस्वतीगंगाधर हा दास संतांना नमस्कार करतो. श्रोत्यांना विनवणी करतो की या बाळाची क्षमा करा.

**४९.**

वेदाभ्यासी संन्यासी । यती योगेश्वर तापसी ।

सदा ध्याती श्रीगुरुसी । तयांसी माझा नमस्कार ॥४९॥

**अर्थ:** वेदाभ्यासी, संन्यासी, यती, योगेश्वर, तापसी जे सदा श्रीगुरूंचे ध्यान करतात, त्यांना माझा नमस्कार आहे.

**५०.**

विनवितसे समस्तांसी । अल्पमती आपणासी ।

माझे बोबडे बोलांसी । सकळ तुम्ही अंगिकार ॥५०॥

**अर्थ:** सर्वांना विनवणी करतो की मी अल्पबुद्धी आहे. माझ्या बोबड्या (अपूर्ण) बोलांना तुम्ही सर्वांनी स्वीकारा.

### ओवी ५१ ते ६०

**५१.**

तावन्मात्र माझी मति । नेणे काव्यव्युत्पत्ति ।

जैसे श्रीगुरु निरोपिती । तेणे परी सांगत ॥५१॥

**अर्थ:** माझी बुद्धी अशीच आहे. मला काव्यकलेचे ज्ञान नाही. श्रीगुरु जसे सांगतील तशीच मी याची सांगतो.

**५२.**

पूर्वापार आमुचे वंशी । गुरु प्रसन्न अहर्निशी ।

निरोप देती माते परियेसी । चरित्र आपुले विस्तारावया ॥५२॥

**अर्थ:** पूर्वापार आमच्या वंशात गुरु सदा प्रसन्न असतात. माते (गुरुपत्नी?) सांगतात की आपले चरित्र विस्ताराने सांग.

**५३.**

म्हणे ग्रंथ कथन करी । अमृतघट स्वीकारी ।

तुझे वंशी परंपरी । लाधती चारी पुरुषार्थ ॥५३॥

**अर्थ:** ग्रंथ कथन कर, अमृतघट स्वीकार. तुझ्या वंशात परंपरेने चारी पुरुषार्थ (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) प्राप्त होतील.

**५४.**

गुरुवाक्य मज कामधेनु । मनी नाही अनुमानु ।

सिद्धि पावविणार आपणु । श्रीनृसिंहसरस्वती ॥५४॥

**अर्थ:** गुरूचे वचन हे माझ्यासाठी कामधेनु आहे. मनात शंका नाही. श्रीनृसिंहसरस्वती आपणच सिद्धी देणार आहेत.

**५५.**

त्रैमूर्तीचा अवतार । झाला नृसिंहसरस्वती नर ।

कवण जाणे याचा पार । चरित्र कवणा न वर्णवे ॥५५॥

**अर्थ:** त्रिमूर्तींचा अवतार नृसिंहसरस्वती या नरात झाला. याचा पार कोण जाणे? हे चरित्र कोणाला पूर्ण वर्णवत नाही.

**५६.**

चरित्र ऐसे श्रीगुरुचे । वर्णू न शके मी वाचे ।

आज्ञापन असे श्रीगुरुचे । म्हणोनि वाचे बोलतसे ॥५६॥

**अर्थ:** असे श्रीगुरूंचे चरित्र मी वाचेने वर्णू शकत नाही. पण श्रीगुरूंची आज्ञा असल्याने मी बोलत आहे.

**५७.**

ज्यास पुत्रपौत्री असे चाड । त्यासी कथा हे असे गोड ।

लक्ष्मी वसे अखंड । तया भुवनी परियेसा ॥५७॥

**अर्थ:** ज्याला पुत्र-पौत्रांची इच्छा असेल, त्यास ही कथा गोड लागते. त्या घरी अखंड लक्ष्मी वास करते.

**५८.**

ऐशी कथा जयाचे घरी । वाचिती नित्य प्रेमभरी ।

श्रियायुक्त निरंतरी । नांदती पुत्रकलत्रयुक्त ॥५८॥

**अर्थ:** ज्या घरी ही कथा प्रेमाने नित्य वाचतात, तेथे लक्ष्मीयुक्त पुत्र, पत्नी यांसह सदा आनंदात राहतात.

**५९.**

रोग नाही तया भुवनी । सदा संतुष्ट गुरुकृपेकरोनि ।

निःसंदेह साता दिनी । ऐकता बंधन तुटे जाणा ॥५९॥

**अर्थ:** त्या घरी रोग नसतात. गुरुकृपेने सदा संतुष्ट राहतात. निःसंशय, सात दिवसात हे ऐकल्याने बंधने तुटतात.

**६०.**

ऐसी पुण्यपावन कथा । सांगेन ऐक विस्तारता ।

सायासाविण होय साध्यता । सद्यःफल प्राप्त होय ॥६०॥

**अर्थ:** अशी ही पुण्यपावन कथा मी विस्ताराने सांगेन. प्रयासाशिवाय साध्यता होते. तात्काळ फल मिळते.

### ओवी ६१ ते ७०

**६१.**

निधान लाथे अप्रयासी । तरी कष्ट का सायासी ।

विश्वास माझिया बोलासी । ऐका श्रोते एकचित्ते ॥६१॥

**अर्थ:** अप्रयत्नाने निधान पायाशी लागले तर प्रयत्नांचे कष्ट कशाला? माझ्या बोलावर विश्वास ठेवा. श्रोत्यांनो, एकचित्ताने ऐका.

**६२.**

आम्हा साक्षी ऐसे घडले । म्हणोनि विनवितसे बळे ।

श्रीगुरुस्मरण असे भले । अनुभवा हो सकळिक ॥६२॥

**अर्थ:** आम्हांला असे घडले आहे याची साक्ष आहे. म्हणून जोराने विनवितो. श्रीगुरूंचे स्मरण हे भले आहे. सर्वांनी अनुभवा.

**६३.**

तृप्ति झालियावरी ढेकर । देती जैसे जेवणार ।

गुरुमहिमेचा उद्गार । बोलतसे अनुभवोनि ॥६३॥

**अर्थ:** जशी जेवल्यावर तृप्तीने ढेकर येते. तशी गुरुमहिमेची उद्गारे अनुभवून बोलत आहे.

**६४.**

मी सामान्य म्हणोनि । उदास व्हाल माझे वचनी ।

मक्षिकेच्या मुखांतुनी । मधु केवी ग्राह्य होय ॥६४॥

**अर्थ:** मी सामान्य आहे म्हणून माझ्या वचनावर उदास होऊ नका. जसे माशीच्या तोंडातून देखील (तिने मधुर पदार्थ चाखल्यास) मध ग्राह्य होतो.

**६५.**

जैसे शिंपल्यांत मुक्ताफळ । अथवा कर्पूर कर्दळ ।

विचारी पा अश्वल्यमूळ । कवणापासावउत्पत्ति ॥६५॥

**अर्थ:** जसे शिंपल्यात मोती, केळीत कर्पूर, आकाशवेल हे कशापासून उत्पन्न झाले? असा विचार करा.

**६६.**

ग्रंथ कराल उदास । वाकुण कृष्ण दिसे ऊस ।

अमृतवत निघे त्याचा रस । दृष्टि द्यावी तयावरी ॥६६॥

**अर्थ:** ग्रंथ करणे उदास करू नका. जसा उसाला काळा वाकडा दिसूनही त्याचा रस अमृतासारखा निघतो. तशी दृष्टी द्या.

**६७.**

तैसे माझे बोलणे । ज्याची चाड गुरुस्मरणे ।

अंगिकार करणार शहाणे । अनुभविती एकचित्ते ॥६७॥

**अर्थ:** तशी माझी बोलणी. ज्याला गुरुस्मरणाची आवड असेल तो शहाणा असून ती स्वीकारेल. एकचित्ताने अनुभवेल.

**६८.**

ब्रह्मरसाची गोडी । अनुभवितां फळे रोकडी ।

या बोलाची आवडी । ज्यासी संभवे अनुभव ॥६८॥

**अर्थ:** ब्रह्मरसाची गोडी अनुभवता क्षणी फळ मिळते. या बोलाची ज्याला आवड असेल तो अनुभवू शकेल.

**६९.**

गुरुचरित्र कामधेनु । ऐकता होय महाज्ञानु ।

श्रोती करोनिया सावध मनु । एकचित्ते परियेसा ॥६९॥

**अर्थ:** गुरुचरित्र ही कामधेनू आहे. हे ऐकताच महान ज्ञान होते. श्रोत्यांनी सावध मनाने एकचित्त होऊन ऐकावे.

**७०.**

श्रीगुरुनृसिंहसरस्वती । होते गाणगापुरी ख्याति ।

महिमा त्यांचा अत्यद्धुती । सांगेन ऐका एकचित्ते ॥७०॥

**अर्थ:** श्रीगुरु नृसिंहसरस्वती गाणगापूर येथे प्रसिद्ध होते. त्यांचा महिमा अद्भुत आहे. तो एकचित्ताने ऐका.

### ओवी ७१ ते ८०

**७१.**

तया ग्रामी वसती गुरु । म्हणोनि महिमा असे थोरु ।

जाणती लोक चहू राष्ट्रु । समस्त जाती यात्रेसी ॥७१॥

**अर्थ:** त्या गावी गुरुजी राहत असल्याने महिमा मोठा आहे. चारही देशांतील लोक यात्रेसाठी येतात.

**७२**

तेथे राहोनि आराधिती । त्वरित होय फलप्राप्ति ।

पुत्र दारा धन संपत्ति । जे जे इच्छिले होय जना ॥७२॥

**अर्थ:** तेथे राहून जे आराधना करतात त्यांना त्वरित फळ मिळते. पुत्र, पत्नी, धन, संपत्ती, जे जे इच्छिले ते होते.

**७३.**

लाधोनिया संताने । नामे ठेविती नामकरणे ।

संतोषरूपे येऊनि । पावती चारी पुरुषार्थ ॥७३॥

**अर्थ:** संतान प्राप्त करून ते नामकरण करतात. संतोषाने येऊन चारी पुरुषार्थ प्राप्त करतात.

**७४.**

ऐसे असता वर्तमानी । भक्त एक 'नामकरणी' ।

कष्टतसे अति गहनी । सदा ध्याय श्रीगुरुसी ॥७४॥

**अर्थ:** असे असताना 'नामकरणी' नावाचा एक भक्त अत्यंत कष्टात होता. तो सदा श्रीगुरूंचे ध्यान करत असे.

**७५.**

ऐसा मनी व्याकुलित । चिंतेने वेहिला बहुत ।

गुरुदर्शना जाऊ म्हणत । निर्वाणमानसे निघाला ॥७५॥

**अर्थ:** असा तो मनात व्याकुळ झाला. चिंतेने व्याप्त झाला. गुरुदर्शनास जातो म्हणून निश्चयाने (निर्वाण मानसे) निघाला.

**७६.**

अति निर्वाण अंतःकरणी । लय होवोनि गुरुचरणी ।

जातो शिष्यशिरोमणी । विसरोनिया क्षुधातृषा ॥७६॥

**अर्थ:** अतिशय निश्चयाने अंतःकरणात गुरुचरणी लय होऊन जातो. शिष्यशिरोमणी (नामकरणी) क्षुधा-तृषा विसरून जातो.

**७७.**

निर्धार करोनि मानसी । म्हणे पाहीन श्रीगुरुसी ।

अथवा सांडीन देहासी । जडस्वरूपे काय काज ॥७७॥

**अर्थ:** मनात निर्धार करतो की मी गुरूंना पाहीन, नाहीतर प्राण सोडीन. जडरूपाचे काय काम?

**७८.**

ज्याचे नामस्मरण करिता । दैन्यहानि होय त्वरिता ।

आपण तैसा नामांकिता । किंकर म्हणतसे ॥७८॥

**अर्थ:** ज्याचे नामस्मरण करताच दैन्याची हानी त्वरित होते, अशा गुरूचा मी किंकर आहे. असे म्हणत होता.

**७९.**

दैव असे आपुले उणे । तरी का भजावे श्रीगुरुचरण ।

परिस लावता लोहा जाण । सुवर्ण केवी होतसे ॥७९॥

**अर्थ:** आपले दैव कमी असेल तरी श्रीगुरुचरण का भजावे? परिस लावता लोखंड सोने होते ना? तसेच आहे.

**८०.**

तैसे तुझे नाम परिसे । माझे हृदयी सदा वसे ।

माते कष्टी सायासे । ठेविता लाज कवणासी ॥८०॥

**अर्थ:** तसे तुझे नाम परिस आहे. ते माझ्या हृदयी सदा वास करो. हे माते, कष्टी प्राण्याला ठेवण्यास (न सांभाळण्यास) कोणाला लाज वाटत नाही?

### ओवी ८१ ते ९०

**८१.**

या बोलाचिया हावा । मनी धरोनि पहावा ।

गुरुमूर्ती सदाशिवा । कृपाळू बा सर्वभूती ॥८१॥

**अर्थ:** अशा या बोलाची आस मनात धरून पाहावी. हे सदाशिवा गुरुमूर्ती, तू सर्व भूती कृपाळू आहेस.

**८२.**

अतिव्याकुळ अंतःकरणी । निर्दास्तुति आपुली वाणी ।

कष्टला भक्त नामकरणी । करिता होय परियेसा ॥८२॥

**अर्थ:** अत्यंत व्याकुळ अंतःकरणाने, दास्याची स्तुती आपली वाणी आहे. असा भक्त 'नामकरणी' कष्ट करीत होता.

**८३.**

राग स्वेच्छा ओवीबद्ध म्हणावे । आजि पाहुणे पंढरीचे रावे ।

वंदू विघ्नहरा भावे । नमू ते सुंदरा शारदेसी ॥८३॥

**अर्थ:** या राग-स्वेच्छेने ओवीबद्ध म्हणावे. आज पाहुणे पंढरीचे रावे (गुरु?). भावाने विघ्नहर गणपतीला वंदू. शारदेस (सरस्वतीस) नमू.

**८४.**

गुरूची त्रैमूर्ति । म्हणती वेदश्रुति ।

सांगती दृष्टान्ती । कलियुगात ॥८४॥

**अर्थ:** गुरू म्हणजे त्रिमूर्ती असे वेद-श्रुती सांगतात. कलियुगात असे दृष्टान्ताने सांगतात.

**८५.**

कलियुगात ख्याति । श्रीनृसिंहसरस्वती ।

भक्तांसी सारथी । कृपासिंधू ॥८५॥

**अर्थ:** कलियुगात श्रीनृसिंहसरस्वती यांची ख्याती आहे. ते भक्तांचे सारथी आहेत. ते कृपेचे सागर आहेत.

**८६.**

कृपासिंधु भक्ता । वेद वाखाणिता ।

त्रयमूर्ति गुरुनाथा । म्हणोनिया ॥८६॥

**अर्थ:** भक्तांसाठी कृपासिंधू, वेद त्यांची वाखाणणी करतात. म्हणून गुरुनाथ हे त्रयमूर्ती आहेत.

**८७.**

प्रेममूर्तीचे गुण । तू एक निधान ।

भक्तांसी रक्षण । दयानिधि ॥८७॥

**अर्थ:** प्रेममूर्तीचे गुण, तू एकमेव निधान आहेस. तू भक्तांचे रक्षण करतोस, दयानिधी आहेस.

**८८.**

दयानिधि यती । विनवितो मी श्रीपती ।

नेणे भावभक्ति । अंत:करणी ॥८८॥

**अर्थ:** हे दयानिधी यती (गुरू), मी श्रीपती (देवास) विनवितो. अंतःकरणात भावभक्ती येत नाही.

**८९.**

अंत:करणी स्थिर । नव्हे बा श्रीगुरु ।

तू कृपासागर । पाव वेगी ॥८९॥

**अर्थ:** अंतःकरणी स्थिरता नाहीये. हे श्रीगुरू, तू कृपासागर आहेस. वेगाने प्राप्त हो.

**९०.**

पाव वेगी आता । नरहरी अनंतता ।

बाळालागी माता । केवी टाकी ॥९०॥

**अर्थ:** आता वेगाने प्राप्त हो. अनंत नरहरी (गुरू). बाळाला कशी माता टाकते?

### ओवी ९१ ते १००

**९१.**

तू माता तू पिता । तूचि सखा भ्राता ।

तूचि कुळदेवता । परंपरी ॥९१॥

**अर्थ:** तू माता, तू पिता, तूच सखा भ्राता, तूच कुळदेवता परंपरेने.

**९२.**

वंशपरंपरी । धरूनि निर्धारी ।

भजतो मी नरहरी । सरस्वतीसी ॥९२॥

**अर्थ:** वंशपरंपरेने निर्धार धरून मी नरहरी (गुरू) सरस्वतीस भजत आहे.

**९३.**

सरस्वती नरहरी । दैन्य माझे हरी ।

म्हणूनि मी निरंतरी । सदा कष्टे ॥९३॥

**अर्थ:** हे सरस्वतीनरहरी, माझे दैन्य हरी घे. म्हणून मी निरंतर सदा कष्टत आहे.

**९४.**

सदा कष्ट चित्ता । का हो देशी आता ।

कृपासिंधु भक्ता । केवी होसी ॥९४॥

**अर्थ:** चित्त सदा कष्टते. का हो अद्यापही देशील? हे भक्तांच्या कृपासिंधू, कशी होशील?

**९५.**

कृपासिंधु भक्ता । कृपाळू अनंतता ।

त्रयमूर्ति जगन्नाथा । दयानिधी ॥९५॥

**अर्थ:** हे भक्तांच्या कृपासिंधू, अनंत कृपाळू, त्रिमूर्ती जगन्नाथा, दयानिधी.

**९६.**

त्रयमूर्ति तू होसी । पाळिसी विश्वासी ।

समस्त देवांसी । तूचि दाता ॥९६॥

**अर्थ:** तू त्रिमूर्ती आहेस, विश्वास ठेवणाऱ्यांचे पालन करतोस. सर्व देवांनासुद्धा तूच दाता आहेस.

**९७.**

समस्ता देवांसी । तूचि दाता होसी ।

मागो मी कवणासी । तुजवांचोनी ॥९७॥

**अर्थ:** सर्व देवांनाही तूच दाता आहेस. मी तुझ्याशिवाय दुसरे कोणास मागू?

**९८.**

तुजवाचोनी आता । असे कवण दाता ।

विश्वासी पोषिता । सर्वज्ञ तू ॥९८॥

**अर्थ:** तुझ्याशिवाय आता दाता कोण आहे? विश्वासी पोषण करणारा, सर्वज्ञ तू आहेस.

**९९.**

सर्वज्ञाची खूण । असे हे लक्षण ।

समस्तांचे जाणे । कवण ऐसा ॥९९॥

**अर्थ:** सर्वज्ञाची खूण हे लक्षण आहे की सर्वांचे जाणणारा कोण असा?

**१००.**

सर्वज्ञ म्हणोनि । वानिती पुराणी ।

माझे अंत:करणी । न ये साक्षी ॥१००॥

**अर्थ:** म्हणूनच पुराणे त्याला सर्वज्ञ म्हणतात. माझ्या अंतःकरणी ते साक्षात् येत नाही.

### ओवी १०१ ते ११०

**१०१.**

कवण कैशापरी । असती भूमीवरी ।

जाणिजेचि तरी । सर्वज्ञ तो ॥१०१॥

**अर्थ:** जो भूमीवर कोण केशा प्रकारे आहे हे जाणतो, तो सर्वज्ञ आहे.

**१०२.**

बाळक तान्हये । नेणे बापमाये ।

कृपा केवी होय । मातापित्या ॥१०२॥

**अर्थ:** बाळक तान्हुकले असते, त्याला बाप आई माहीत नसते तेव्हा कशी कृपा होते?

**१०३.**

दिलियावांचोनि । न देववे म्हणोनि ।

असेल तुझे मनी । सांग मज ॥१०३॥

**अर्थ:** दिल्याशिवाय होत नाही म्हणून तुझ्या मनात असेल ते मला सांग.

**१०४.**

समस्त महीतळी । तुम्हा दिल्हे बळी ।

त्याते हो पाताळी । बैसविले ॥१०४॥

**अर्थ:** समस्त पृथ्वी तुम्ही बळीराजाला दिली. मग त्याला पाताळी बसविले?

**१०५.**

सुवर्णाची लंका । तुवा दिल्ही एका ।

तेणे पूर्वी लंका । कवणा दिल्ही ॥१०५॥

**अर्थ:** सुवर्णाची लंका तू एकाला दिली. त्यापूर्वी लंका कोणाला दिली होती?

**१०६.**

अढळ ध्रुवासी । दिल्हे हृषीकेशी ।

त्याने हो तुम्हासी । काय दिल्हे ॥१०६॥

**अर्थ:** अढळ असलेल्या ध्रुवाला तू (विष्णूने) दिले. त्याने तुला काय दिले?

**१०७.**

निःक्षत्र करूनि । विप्राते मेदिनी ।

देता तुम्हा कोणी । काय दिल्हे ॥१०७॥

**अर्थ:** निःक्षत्र करून विप्राला पृथ्वी देताना तुम्हाला कोणी काय दिले?

**१०८.**

सृष्टीचा पोषक । तूचि देव एक ।

तूते मी मशक । काय देऊ ॥१०८॥

**अर्थ:** सृष्टीचा पोषण करणारा तू एक देव आहेस. तुला मी (एक) माशी काय देऊ?

**१०९.**

नाही तुम्हा जरी । श्रीमंत नरहरी ।

लक्ष्मी तुझे घरी । नांदतसे ॥१०९॥

**अर्थ:** तू श्रीमंत नरहरी आहेस. तुला जरी नसले तरी लक्ष्मी तुझ्या घरी नांदते आहे.

**११०.**

याहूनी आम्हासी । तू काय मागसी ।

सांग हृषीकेशी । काय देऊ ॥११०॥

**अर्थ:** याहूनही तू मला काय मागतोस? हे हृषीकेशा, काय देऊ? सांग.

### ओवी १११ ते १२०

**१११.**

मातेचे वोसंगी । बैसोनिया बाळ वेगी ।

पसरी मुखसुरंगी । स्तनकांक्षेसी ॥१११॥

**अर्थ:** मातेच्या ओशीत (उशीर?) बसून बाळ वेगाने मुख पसरवते. स्तनासाठी कांक्षा करते.

**११२.**

बाळापासी माता । काय मागे ताता ।

ऐक श्रीगुरुनाथा । काय देऊ ॥११२॥

**अर्थ:** बाळापाशी माता काय मागते? हे श्रीगुरुनाथा ऐक, काय देऊ?

**११३.**

घेवूनिया देता । नाम नाही दाता ।

दयानिधि म्हणता । बोल दिसे ॥११३॥

**अर्थ:** घेऊन देताना 'दाता' हे नाव नसते. 'दयानिधी' म्हणताना तोंडात बोल दिसते.

**११४.**

देऊ न शकसी । म्हणे मी मानसी ।

चौदाही भुवनासी । तूचि दाता ॥११४॥

**अर्थ:** तू देऊ शकत नाहीस असे मी मानतो? चौदा भुवनांनाही तूच दाता आहेस.

**११५.**

तुझे मनी पाही । वसे आणिक काही ।

सेवा केली नाही । म्हणोनिया ॥११५॥

**अर्थ:** तुझ्या मनात आणिक काही वास आहे. सेवा नाही केली म्हणून.

**११६.**

सेवा घेवोनिया । देणे हे सामान्य ।

नाम नसे जाण । दातृत्वासी ॥११६॥

**अर्थ:** सेवा घेऊन देणे हे सामान्य आहे. दातृत्वाला नाव नाही.

**११७.**

तळी बावी विहिरी । असती भूमीवरी ।

मेघ तो अंबरी । वर्षतसे ॥११७॥

**अर्थ:** जमिनीवर तळी, बावी, विहिरी असतात. मेघ तो आकाशात वर्षतो.

**११८.**

मेघाची ही सेवा । न करिता स्वभावा ।

उदकपूर्ण सर्वा । केवी करी ॥११८॥

**अर्थ:** मेघाची सेवा न करता स्वभावानेच सर्वांना पाण्याने पूर्ण कसे करतो?

**११९.**

सेवा अपेक्षिता । बोल असे दाता ।

दयानिधि म्हणता । केवी साजे ॥११९॥

**अर्थ:** सेवेची अपेक्षा ठेवतो हा बोल दात्याला शोभत नाही. दयानिधी म्हणताना कसे शोभेल?

**१२०.**

नेणे सेवा कैसी । स्थिर होय मानसी ।

माझी वंशीवंशी । तुझे दास ॥१२०॥

**अर्थ:** सेवा कशी करावी हे नाही माहीत. मन स्थिर होत नाही. माझ्या वंशीवंशी तुझे दास आहेत.

### ओवी १२१ ते १३०

**१२१.**

माझे पूर्वजवंशी । सेविले तुम्हांसी ।

संग्रह बहुवसी । तुझे चरणी ॥१२१॥

**अर्थ:** माझ्या पूर्वज वंशाने तुम्हाला सेविले आहे. त्यांनी तुझ्या चरणी बहुवसी संग्रह केला.

**१२२.**

बापाचे सेवेसी । पाळिती पुत्रासी ।

तेवी त्वा आम्हासी । प्रतिपाळावे ॥१२२॥

**अर्थ:** बाप सेवा केल्याने पुत्रास जशी पाळणी मिळते, तशी तू आम्हास प्रतिपाळावे.

**१२३.**

माझे पूर्वधन । तुम्ही द्यावे ऋण ।

का बा नये करुणा । कृपासिंधु ॥१२३॥

**अर्थ:** माझे पूर्वीचे धन आहे ते तुम्ही ऋणाने द्यावे. का रे करुणा येत नाही? कृपासिंधू?

**१२४.**

आमुचे आम्ही घेता । का बा नये चित्ता ।

मागेन मी सत्ता । घेर्दन आता ॥१२४॥

**अर्थ:** आमुचे आम्ही घेत असताना (जपत असताना) चित्त का येत नाही? मी आता सत्ता मागतो. घेर्दन (बळेच) मागतो.

**१२५.**

आता मज जरी । न देसी नरहरी ।

जिंतोनि वेह्वारी । घेर्दन जाणा ॥१२५॥

**अर्थ:** आता मला जरी न देसील तरी मी व्यवहार जिंकून घेर्दन घेईन.

**१२६.**

दिसतसे आता । कठिणता गुरुनाथा ।

दास मी अंकिता । सनातन ॥१२६॥

**अर्थ:** आता तुझी कठीणता दिसते आहे. हे गुरुनाथा, मी सनातन अंकित दास आहे.

**१२७.**

आपुले समान । असेल कवण ।

तयासवे मन । कठीण कीजे ॥१२७॥

**अर्थ:** आपल्या समान कोण असेल त्या सोबत मन कठीण केले पाहिजे.

**१२८.**

कठीण कीजे हरी । तुवा दैत्यांवरी ।

प्रल्हाद कैवारी । सेवकांसी ॥१२८॥

**अर्थ:** हे हरी, तू दैत्यांवर कठीण कीजेस (प्रयोग करतोस). प्रल्हाद हा सेवकांच्या बाजूने आहे.

**१२९.**

सेवका बाळकासी । करू नये ऐसी ।

कठिणता परियेसी । बरवे न दिसे ॥१२९॥

**अर्थ:** सेवक बाळास अशी कठीणता करू नये. हे बरे दिसत नाही.

**१३०.**

माझिया अपराधी । धरोनिया बुद्धी ।

अंत:करण क्रोधी । पहासी जरी ॥१३०॥

**अर्थ:** माझ्या अपराधाची बुद्धी धरून, क्रोधी अंतःकरणाने पाहत असशील तरीही.

### ओवी १३१ ते १४०

**१३१.**

बाळक मातेसी । बोले निष्ठुरेसी ।

अज्ञाने मायेसी । मारी जरी ॥१३१॥

**अर्थ:** बाळक मातेशी निष्ठुर बोलते. अज्ञानाने मातेला मारते जरी.

**१३२.**

माता त्या कुमारासी । कोप न धरी कैशी ।

आलिंगोनि हर्षी । संबोखी पा ॥१३२॥

**अर्थ:** माता त्या कुमारास कशी कोप धरत नाही? आलिंगन देऊन हर्षाने सांभाळते पाहा.

**१३३.**

कवण्या अपराधेसी । न घालिसी आम्हासी ।

अहो हृषीकेशी । सांगा मज ॥१३३॥

**अर्थ:** कोणत्या अपराधाने आम्हास न घालता? (आमची अवहेलना करता) हे हृषीकेशा मला सांग.

**१३४.**

माता हो कोपासी । बोले बाळकासी ।

जावोनि पितयासी । सांगे बाळ ॥१३४॥

**अर्थ:** माता कोपाने बाळकास बोलते. बाळ जाऊन पित्यास सांगेल.

**१३५.**

माता कोपे जरी । एखादे अवसरी ।

पिता कृपा करी । संबोखूनि ॥१३५॥

**अर्थ:** माता जरी एखादे वेळी कोपते, तर पिता कृपा करून सांभाळतो.

**१३६.**

तू माता तू पिता । कोपसी गुरुनाथा ।

सांगो कवणा आता । क्षमा करी ॥१३६॥

**अर्थ:** तू माता व पिता आहेस. तूच कोपतोस गुरुनाथा. आता कोणास सांगू? क्षमा कर.

**१३७.**

तूचि स्वामी ऐसा । जगी झाला ठसा ।

दास तुझा भलतैसा । प्रतिपाळावा ॥१३७॥

**अर्थ:** तू असाच स्वामी आहेस हा जगात निश्चय झाला. तुझा दास जसाही असेल तरी प्रतिपाळावा.

**१३८.**

अनाथरक्षक । म्हणती तुज लोक ।

मी तुझा बाळक । प्रतिपाळावे ॥१३८॥

**अर्थ:** लोक तुला 'अनाथरक्षक' म्हणतात. मी तुझा बाळक आहे. माझे प्रतिपालन करावे.

**१३९.**

कृपाळू म्हणोनि । वानिती पुराणी ।

माझे बोल कानी । न घालिसीच ॥१३९॥

**अर्थ:** पुराणे तुला 'कृपाळू' म्हणतात. पण तू माझे बोल कानी घेत नाहीस.

**१४०.**

न ऐकसी गुरुराया । माझे करुणावचना ।

काय दुष्टपणा । तुझा असे ॥१४०॥

**अर्थ:** हे गुरुराया, तू माझी करुणेची वचने ऐकत नाहीस. तुझा काय दुष्टपणा आहे?

### ओवी १४१ ते १४९

**१४१.**

माझे करुणावचन । न ऐकती तुझे कान ।

ऐकोनि पाषाणा । विखुरतसे ॥१४१॥

**अर्थ:** माझी करुणेची वचने तुझे कान ऐकत नाहीत; पण ती ऐकून दगडही विखुरला जातो.

**१४२.**

करुणा करी ऐसे । वानिती तुज पिसे ।

अजुनी तरी कैसे । कृपा न ये ॥१४२॥

**अर्थ:** 'करुणा कर' असे वेडे तुझी वाखाणणी करतात. अजूनही तरी कशी कृपा येत नाही?

**१४३.**

एसे नामांकित । विनविता त्वरित ।

कृपाळु श्रीगुरुनाथ । आले येगी ॥१४३॥

**अर्थ:** अशा प्रकारे नामकरणी भक्ताने विनंती करताच, कृपाळू श्रीगुरुनाथ वेगाने आले.

**१४४.**

वत्सालागी धेनु । जैशी ये धावोनु ।

तैसे श्रीगुरु आपणु । आले जवळी ॥१४४॥

**अर्थ:** जशी वासरासाठी गाय धावत येते, तशी श्रीगुरु आपोआप जवळी आले.

**१४५.**

येतांचि गुरुमुनि । वंदी नामकरणी ।

मस्तक ठेवोनि । चरणयुग्मी ॥१४५॥

**अर्थ:** गुरुमुनि येताच नामकरणी भक्ताने आपले मस्तक दोन्ही चरणांवर ठेवून वंदन केले.

**१४६.**

केश तो मोकळी । झाडी चरणधुळी ।

आनंदाश्रुजळी । अंघ्रि क्षाळी ॥१४६॥

**अर्थ:** त्याने केस मोकळे सोडले, चरणांची धूळ झाडली, आनंदाश्रूच्या पाण्याने चरण धुतले.

**१४७.**

हृदयमंदिरात । बैसवोनि व्यक्त ।

पूजा उपचारित । पोडशविधि ॥१४७॥

**अर्थ:** हृदय मंदिरात व्यक्त बसवून, सोळा उपचारांनी पूजा केली.

**१४८.**

आनंदभरित । झाला नामांकित ।

हृदयी श्रीगुरुनाथ । स्थिरावला ॥१४८॥

**अर्थ:** नामकरणी भक्त आनंदाने भरून गेला. श्रीगुरुनाथ त्याच्या हृदयी स्थिरावले.

**१४९.**

भक्तांच्या हृदयांत । राहे श्रीगुरुनाथ ।

संतोष बहुत । सरस्वतीसी ॥१४९॥

**अर्थ:** भक्तांच्या हृदयात श्रीगुरुनाथ राहतो. सरस्वती दासाला फार संतोष झाला.

### समाप्ती श्लोक

॥ इति श्रीगुरुचरित्रपरमकथाकल्पतरौ

श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्धनामधारकसंवादे

मंगलाचरणं नाम प्रथमोऽध्यायः ॥१॥

**एकूण ओवीसंख्या : १४९**

॥ श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥

### गुरूचरित्र अध्याय १ – महत्त्व

| बाब | तपशील |

|---|---|

| **अध्याय क्र.** | पहिला (प्रथम) |

| **एकूण ओवी** | १४९ |

| **मुख्य विषय** | वंदना, पूर्वजांचे वर्णन, सिद्धनामधारक भक्ताची कथा |

| **गुरु** | श्री नृसिंहसरस्वती |

| **भक्त** | नामकरणी (सिद्धनामधारक) |

| **स्थान** | गाणगापूर |

### नियमित पठण लाभ

- पुत्रप्राप्ती

- लक्ष्मीप्राप्ती

- रोगनिवारण

- बंधनातून मुक्ती

- सर्व कार्य सिद्धी

#श्रीगुरुचरित्र #अध्याय१ #नृसिंहसरस्वती #गाणगापूर #दत्तगुरु #गुरूचरित्रओव्या #मराठीस्त्रोत #सायंदेव #नामकरणी


----

© marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत | गणपती बाप्पा मोरया! 🙏

## 📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:

👉 **ब्लॉग:** https://marathi-strotra.blogspot.com

👉 **Telegram:** https://t.me/marathistrotra

👉 **Instagram:** https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

👉 **YouTube:** https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

👉 **Facebook:** सर्व मराठी स्त्रोत (सर्च करा)

👉 **Linktree:** https://linktr.ee/sarvamarathistrotra

**🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा 🙏**