शिव पंचाक्षर स्तोत्र | अर्थासह संपूर्ण माहिती | ‘नमः शिवाय’ मंत्राचे रहस्य

 

॥ ॐ नमः शिवाय ॥

🔱 **शिव पंचाक्षर स्तोत्र – ‘नमः शिवाय’ मंत्राचे महात्म्य** 🔱

शिव पंचाक्षर स्तोत्र हे भगवान शिवांच्या स्तुतीतील अत्यंत शक्तिशाली व प्रसिद्ध स्तोत्र आहे. याची रचना **आदि शंकराचार्यांनी** केली आहे . या स्तोत्रात **‘नमः शिवाय’** या पंचाक्षर (पाच अक्षरांच्या) मंत्रातील प्रत्येक अक्षराचे (न, म, शि, वा, य) महात्म्य वर्णन केले आहे.

‘नमः शिवाय’ मंत्राचे पाच अक्षरे व त्यांचे गूढ अर्थ खालीलप्रमाणे आहेत:

| अक्षर | अर्थ |

|---|---|

| **न** | नमन (प्रणाम) |

| **मः** | मोह (आसक्ती) नाश |

| **शि** | शिव (कल्याणकारी) |

| **वा** | वाहन (नंदी – धर्म) |

| **य** | योग (एकत्व) |

हा मंत्र **सर्वात सोपा** असूनही **सर्वात प्रभावी** मानला जातो.

### श्री शिव पंचाक्षर स्तोत्रम् (श्लोक व अर्थ)

#### श्लोक १ (नकार)

**॥ द्रुतं नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय ।**

**नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै 'न'काराय नमः शिवाय ॥**

**अर्थ:** जे नागेंद्र (सर्पराज) चे हार धारण करतात, ज्यांना तीन डोळे आहेत, ज्यांच्या अंगाला भस्म (राख) लावलेली आहे, जे महान ईश्वर आहेत, जे नित्य (सनातन), शुद्ध आणि दिगंबर (आकाशाला वस्त्र म्हणून असणारे) आहेत – अशा शिवस्वरूपी **'न'** काराला मी नमस्कार करतो.

#### श्लोक २ (मकार)

**॥ मन्दाकिनीसलिलचन्दनचर्चिताय नन्दीश्वरप्रमथनाय महेश्वराय ।**

**मन्दारपुष्पबहुपुष्पपूजिताय तस्मै 'म'काराय नमः शिवाय ॥**

**अर्थ:** जे मंदाकिनी (गंगा) च्या जलाने आणि चंदनाने चर्चित (सुगंधित) आहेत, जे नंदीश्वर (नंदी) व प्रमथगणांचे स्वामी आहेत, जे मंदार व इतर अनेक फुलांनी पूजिले जातात – अशा शिवस्वरूपी **'म'** काराला नमस्कार.

#### श्लोक ३ (शिकार)

**॥ शिवाय गौरीवदनाब्जवृन्दसूर्याय दक्षाध्वरनाशकाय ।**

**श्रीनीलकण्ठाय वृषध्वजाय तस्मै 'शि'काराय नमः शिवाय ॥**

**अर्थ:** जे कल्याणकारी (शिव) आहेत, जे गौरीच्या मुखरूपी कमलाला (प्रसन्नतेने) सूर्यासारखे तेज देतात, ज्यांनी दक्षाच्या यज्ञाचा नाश केला, ज्यांचा कंठ निळा आहे (नीलकंठ) आणि ज्यांच्या ध्वजेवर वृषभ (नंदी) चिन्ह आहे – अशा शिवस्वरूपी **'शि'** काराला नमस्कार.

#### श्लोक ४ (वकार)

**॥ वसिष्ठकुम्भोद्भवगौतमार्यमुनीन्द्रदेवाचितशेखराय ।**

**चन्द्राकवैश्वानरलोचनाय तस्मै 'व'काराय नमः शिवाय ॥**

**अर्थ:** ज्यांच्या मस्तकाची (शेखर) पूजा वसिष्ठ, अगस्त्य (कुंभोद्भव), गौतम आदी श्रेष्ठ मुनी व देवांनी केली आहे, ज्यांचे तीन नेत्र चंद्र, सूर्य व अग्नी (वैश्वानर) आहेत – अशा शिवस्वरूपी **'व'** काराला नमस्कार.

#### श्लोक ५ (यकार)

**॥ यज्ञस्वरूपाय जटाधराय पिनाकहस्ताय सनातनाय ।**

**दिव्याय देवाय दिगम्बराय तस्मै 'य'काराय नमः शिवाय ॥**

**अर्थ:** जे यज्ञस्वरूप आहेत, ज्यांच्या डोक्यावर जटा आहेत (जटाधारी), ज्यांच्या हातात पिनाक (धनुष्य) आहे, जे सनातन (अनादी), दिव्य (तेजस्वी) व दिगंबर आहेत – अशा शिवस्वरूपी **'य'** काराला नमस्कार.

#### फलश्रुती (स्तोत्रपठणाचे फळ)

**॥ पंचाक्षरमिदं पुण्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।**

**शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥**

**अर्थ:** जो मनुष्य शिवाच्या समोर (किंवा शिवमंदिरात) हे पवित्र पंचाक्षर स्तोत्र म्हणतो, तो शिवलोकाला प्राप्त होतो व भगवान शिवासह आनंदित होतो.

### स्तोत्राचे महत्त्व व पठण लाभ

| बाब | तपशील |

|---|---|

| **रचनाकार** | आदि शंकराचार्य |

| **मुख्य विषय** | 'नमः शिवाय' मंत्रातील प्रत्येक अक्षराचे (न, म, शि, वा, य) महात्म्य |

| **स्तोत्र प्रकार** | शिवस्तुती, मंत्ररहस्य |

| **नियमित पठण लाभ** | मनःशांती, सर्व पापनाश, शिवलोकप्राप्ती |

| **पठण वेळ** | प्रातःकाळ, संध्याकाळी, सोमवारी, महाशिवरात्रीला |

| **विशेष** | सोपे, लहान पण अत्यंत प्रभावी |

### पठण पद्धती

1. स्वच्छ जागी बसून शिवलिंग किंवा शिवप्रतिमेसमोर दिवा लावावा.

2. एकाग्रचित्ताने सर्व ५ श्लोक व फलश्रुतीचा श्लोक म्हणावा.

3. शेवटी **‘ॐ नमः शिवाय’** ११ किंवा १०८ वेळा जप करावा.

### उपसंहार

‘शिव पंचाक्षर स्तोत्र’ हे पंचाक्षर मंत्राचे माहात्म्य सांगणारे अत्यंत पवित्र स्तोत्र आहे. याचा नियमित पठण केल्याने भक्ताला **शिवकृपा, आत्मशुद्धी व शिवसायुज्य** (शिवाशी एकरूपता) प्राप्त होते.

**॥ ॐ नमः शिवाय ॥**

**॥ हर हर महादेव ॥**

#शिवपंचाक्षरस्तोत्र #ॐनमःशिवाय #आदिशंकराचार्य #शिवस्तोत्र #शिवभक्ति #मराठीस्त्रोत #शिवमंत्र

---

© marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत | गणपती बाप्पा मोरया! 🙏

## 📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:

👉 **ब्लॉग:** https://marathi-strotra.blogspot.com

👉 **Telegram:** https://t.me/marathistrotra

👉 **Instagram:** https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

👉 **YouTube:** https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

👉 **Facebook:** सर्व मराठी स्त्रोत (सर्च करा)

👉 **Linktree:** https://linktr.ee/sarvamarathistrotra

**🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा 🙏**