जागतिक पर्यावरण दिन | निसर्ग हाच खरा धर्म | पृथ्वी आईचे पूजन

-

 



॥ ॐ पृथ्व्यै नमः ॥


🌍 **जागतिक पर्यावरण दिन (५ जून) – निसर्ग हाच खरा धर्म** 🌿


प्रत्येक वर्षी ५ जून रोजी जागतिक पर्यावरण दिन साजरा केला जातो. हा दिवस आपल्याला आपल्या **पृथ्वी आईचे, निसर्गाचे, वृक्ष-वेलींचे** महत्त्व समजावून सांगतो. हिंदू धर्मात निसर्गपूजेची परंपरा हजारो वर्षे जुनी आहे. आपण येथे **अध्यात्म आणि पर्यावरण** यांचा सुंदर संगम पाहू.



### निसर्ग हाच खरा देव


आपल्या वेद-पुराणांनी नेहमीच अध्यात्माला निसर्गाशी जोडले आहे. आपण येथे पाच मूलतत्त्वांची (पंचमहाभूते) पूजा करतो:


| तत्त्व | स्वरूप | प्रार्थना/मंत्र |

|---|---|---|

| **पृथ्वी** | भूमी, माती | ॐ पृथ्व्यै नमः |

| **जल** | पाणी, नद्या | ॐ जलाय नमः, गंगा आरती |

| **अग्नि** | अग्नी, ऊर्जा | ॐ अग्नये नमः |

| **वायु** | हवा | ॐ वायवे नमः |

| **आकाश** | अवकाश | ॐ आकाशाय नमः |


### वृक्षपूजा – हिंदू संस्कृतीत


हिंदू धर्मात अनेक वृक्षांना दैवी मानले गेले आहे. आपण त्यांची **पूजा करतो, परिक्रमा घालतो**.


| वृक्ष | महत्त्व | उपासना |

|---|---|---|

| **तुळशी** | पवित्र, लक्ष्मीचे स्वरूप | तुळशी पूजा, परिक्रमा |

| **वड** | अमरत्व, त्रिमूर्ती | वड पौर्णिमा, सत्यनारायण पूजा |

| **पिंपळ** | विष्णू, ब्रह्माचे स्थान | ॐ नमो वासुदेवाय, परिक्रमा |

| **आंबा** | कामदेव, मंगल | हळदी कुंकू, सुपारी |

| **बेल** | शिवप्रिय | बेलपत्र अर्पण |


### पृथ्वी आईची प्रार्थना (भूमिसूक्त)


अथर्ववेदातील **पृथ्वीसूक्त** (भूमिसूक्त) अतिशय पवित्र मानले जाते. यात पृथ्वी मातेचे स्तवन आहे. एक सोपा श्लोक व अर्थ:


**॥ ॐ भूमाता पुत्रोऽहं पृथिव्या, उर्वी गभीरा वरमा न जनिता।**

**तस्यै नमः पृथिवी देवि विप्रा, ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्तात् ॥**


**अर्थ:** हे पृथ्वी आई, मी तुझा पुत्र आहे. तू विशाल, खोल, आणि उत्तम जननी आहेस. हे देवी पृथ्वी, तुला नमस्कार. तुझ्यापासूनच सर्व ब्रह्म प्रथम उत्पन्न झाले.


**हे मंत्रही म्हणता येतील** – "ॐ पृथ्व्यै नमः", "ॐ अदित्यै नमः" (पृथ्वीच्या शक्तीला).


### आपली कर्तव्ये (पर्यावरणासाठी ५ सोपे नियम)


| क्र. | नियम | फल |

|---|---|---|

| १ | **वृक्षारोपण करा** – आंबा, निंब, पिंपळ, वड लावा | पुण्य, छाया, पर्यावरण पोषण |

| २ | **पाणी वाया घालवू नका** – नदी, विहीर, नळ स्वच्छ | जलदेवता प्रसन्न |

| ३ | **प्लास्टिक टाळा** – घरी, उत्सवात नको | भूमी, गाईंचे संरक्षण |

| ४ | **जैविक शेतीला प्रोत्साहन द्या** | शुद्ध अन्न, निसर्ग सहकार्य |

| ५ | **प्राणी-पक्ष्यांना जीवनदान द्या** – तहानलेल्या पक्ष्यासाठी पाणी ठेवा | दया हाच धर्म |


### धार्मिक ग्रंथांतील प्रेरणा


1. **भगवद्गीता अध्याय ३, श्लोक १०-१२**  

   *"यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः..."*  

   **अर्थ:** देवतांसाठी यज्ञ करा. यज्ञातून निसर्गाला आहार द्या. निसर्ग देतो तेव्हा घ्या. निसर्गाचे भरण-पोषण करा.


2. **छांदोग्य उपनिषद 6.8.1**  

   *"पृथिवी द्यौरन्तरिक्षं तेजः..."*  

   **अर्थ:** सर्व हे भूमी, द्युलोक, अंतरिक्ष, तेज यांचेच रूप आहे. निसर्गाचे रक्षण करणे म्हणजे धर्म.


3. **वृक्षायुर्वेद** – सुश्रुतसंहिता, चरक संहितेत वृक्ष, वनौषधींचे महत्त्व सांगितले आहे.


### उत्सवात पर्यावरणपूरक बदल


| कृती | पर्यावरणपूरक पर्याय |

|---|---|

| गणेशोत्सव मूर्ती | शाडूची मातीची मूर्ती |

| पूजेची सामग्री | नैसर्गिक रंग, पाल्य फुले |

| प्रसाद | फळे, गोडधोड (प्लास्टिक पात्र नको) |

| उत्सव सजावट | कागद/फुलांची रांगोळी |

| नैवेद्य | पाने, मातीची भांडी, खाऊन टाकता येईल असे |


### आपण एकत्रित शपथ घेऊ या


*"हे पृथ्वी आई, तुझ्या उत्तरायणाचे रक्षण करीन.*  

*प्रत्येक वृक्ष हाच माझा बंधु, प्रत्येक जलबिंदू हाच माझा प्राण मानीन.*  

*जैविक विविधता टिकवीन, प्लास्टिक नको म्हणेन.*  

*शुभं भवतु, मंगलं भवतु, पृथ्वी माते प्रसन्न होवो."*


### उपसंहार


जागतिक पर्यावरण दिन केवळ कॅलेंडरवरील एक दिवस नाही, तर **जगण्याची शैली** बदलण्याचा संकल्प आहे. हिंदू संस्कृतीने नेहमीच **वृक्ष, नदी, डोंगर, प्राणी, पक्षी यांची पूजा** करून पर्यावरण रक्षणाचा मार्ग दाखवला आहे. निसर्ग आपली आई आहे. आईचा अपमान करू नका. निसर्गाशी प्रेम करा, प्रदूषण कमी करा.


**तुम्ही आज एक झाड लावाल का? एक प्लास्टिकची पिशवी कमी वापराल का? गाय-पक्ष्यांना अन्न देण्याचे व्रत घ्याल का?**


हा संकल्प याच दिनी करा.


**जय जय पृथ्वी माता! हर हर महादेव!**


#जागतिकपर्यावरणदिन #WorldEnvironmentDay #पर्यावरणरक्षण #पृथ्वीआई #निसर्गहाचधर्म #वृक्षपूजा #तुळशीपूजन #मराठीस्त्रोत #गोकरुणा #जलसंवर्धन #प्लास्टिकबंदी

----



© marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत | गणपती बाप्पा मोरया! 🙏



## 📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:


👉 **ब्लॉग:** https://marathi-strotra.blogspot.com

👉 **Telegram:** https://t.me/marathistrotra

👉 **Instagram:** https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

👉 **YouTube:** https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

👉 **Facebook:** सर्व मराठी स्त्रोत (सर्च करा)

👉 **Linktree:** https://linktr.ee/sarvamarathistrotra


**🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा 🙏**

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

गणपती अथर्वशीर्ष संपूर्ण अर्थ मराठीत | Ganpati Atharvashirsha Meaning in Marathi

-
Image
🙏 ॥ श्री गणपती अथर्वशीर्षम् ॥ 🙏 ॥ शांतिपाठ ॥ ॥ ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः ॥ ॥ भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ॥ ॥ स्थिरैरंगैस्तुष्टुवाग्ँसस्तनूभिः ॥ ॥ व्यशेम देवहितं यदायुः ॥ ॥ स्वस्ति न इंद्रो वृद्धश्रवाः ॥ ॥ स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ॥ ॥ स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः ॥ ॥ स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥ ॥ ॐ शांतिः शांतिः शांतिः ॥ अर्थ: हे देवांनो, आम्ही कानांनी शुभ ऐकू. डोळ्यांनी शुभ पाहू. मजबूत शरीराने तुमची स्तुती करू. इंद्र, पूषा, गरुड आणि बृहस्पती आमचे कल्याण करोत. मन, वाचा आणि शरीरात शांती असो! ॥ ॐ नमस्ते गणपतये ॥   अर्थ: हे गणपती, मी तुला नमस्कार करतो. ॥ त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि ॥   अर्थ: तूच साक्षात परब्रह्म तत्त्व आहेस. ॥ त्वमेव केवलं कर्तासि । त्वमेव केवलं धर्तासि । त्वमेव केवलं हर्तासि ॥   अर्थ: तूच एकमेव सर्व कार्यांचा कर्ता, धारणकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस. ॥ त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि । त्वं साक्षादात्मासि नित्यम् ॥   अर्थ: तूच हे संपूर्ण विश्व आहेस. तू नेहमीच साक्षात आत्मा आहेस. ॥ ऋतं वच्मि । सत्यं वच्मि ॥   अर्थ: मी ऋत (...
Read more

मारुती स्तोत्र संपूर्ण माहिती मराठी | Maruti Stotra Marathi

-
Image
🙏 मारुती स्तोत्र म्हणजे काय?   मारुती स्तोत्र हे श्री हनुमानाचे अत्यंत पवित्र आणि शक्तिशाली स्तोत्र आहे. "मारुती" म्हणजे वायुपुत्र हनुमान. हे स्तोत्र समर्थ रामदास स्वामींनी रचले आहे. महाराष्ट्रात प्रत्येक घरात हे स्तोत्र म्हटले जाते.  स्तोत्राचे महत्त्व:   🌟 सर्व संकटे दूर होतात  🌟 शत्रूंपासून रक्षण होते  🌟 शरीराला बळ मिळते  🌟 मन शांत आणि स्थिर होते  🌟 आत्मविश्वास वाढतो  🌟 घरात सकारात्मक ऊर्जा येते    स्तोत्र कधी म्हणावे:   📅 रोज सकाळी स्नानानंतर  📅 मंगळवारी — हनुमानाचा विशेष दिवस  📅 शनिवारी — हनुमानाचा दुसरा विशेष दिवस  📅 संकटाच्या वेळी  📅 परीक्षेपूर्वी — एकाग्रतेसाठी    स्तोत्र म्हणण्याचे नियम:   ✅ सकाळी लवकर उठून स्नान करावे  ✅ स्वच्छ कपडे घालावे  ✅ समोर मारुतीची प्रतिमा ठेवावी  ✅ दिवा आणि उदबत्ती लावावी  ✅ एकाग्र मनाने म्हणावे  ✅ शक्यतो उभे राहून म्हणावे  किती वेळा म्हणावे:   🔢 रोज — १ वेळा  🔢 मंगळवारी/शनिवारी — ३ वेळा  🔢 संकटाच्या व...
Read more

श्री हनुमान वडवानल स्तोत्र मराठी अर्थासहित | Hanuman Vadvanal Stotra Marathi

-
Image
ॐ  marathi.strotra.com  ॥ श्री हनुमान वडवानल स्तोत्र ॥  हनुमान वडवानल स्तोत्र - संपूर्ण मराठी अर्थासहित अत्यंत शक्तिशाली हनुमान स्तोत्र | विभीषण रचित ---  🌟 स्तोत्राची माहिती 🌟   📿 रचनाकार: विभीषण (रावणाचा भाऊ)  📿 देवता: श्री हनुमान (वडवानल रूप)  📿 फायदे: सर्व विघ्ने दूर होतात, शत्रूंचा नाश होतो  📿 विशेष: अत्यंत दुर्लभ आणि शक्तिशाली स्तोत्र  📿 पठण वेळ: मंगळवार, शनिवारी किंवा संकटकाळी ---  ॥ विनियोग ॥  ॐ अस्य श्री हनुमान वडवानल-स्तोत्र-मन्त्रस्य श्रीरामचन्द्र ऋषिः, श्रीहनुमान् वडवानल देवता, हां बीजम्, हीं शक्तिं, सौं कीलकं, मम समस्त विघ्न-दोष-निवारणार्थं, सर्व-शत्रूक्षयार्थं सकल-राज-कुल-संमोहनार्थं, मम समस्त-रोग-प्रशमनार्थम् आयुरारोग्यैश्वर्याऽभिवृद्ध्यर्थं समस्त-पाप-क्षयार्थं श्रीसीतारामचन्द्र-प्रीत्यर्थं च हनुमद् वडवानल-स्तोत्र जपमहं करिष्ये।  अर्थ: या स्तोत्राचे ऋषी श्रीरामचंद्र आहेत, देवता श्रीहनुमान आहेत. हे स्तोत्र मी सर्व विघ्न-दोष निवारणासाठी, शत्रूंचा नाश करण्यासाठी, सर्व रोगांच्या शमनासाठी आणि सीताराम...
Read more