श्री गुरूचरित्र अध्याय ६ | गोकर्ण माहात्म्य, महाबळेश्वर लिंग, रावणकथा | ओवी १ ते १९९ अर्थासह

 

॥ श्री गुरुदेव दत्त ॥

📖 **श्री गुरूचरित्र – अध्याय सहावा (ओवी १ ते १९९)** 📖

### षष्ठ अध्याय – गोकर्ण माहात्म्य, महाबळेश्वर लिंग, रावण-शिव-गणेश कथा

श्री गुरूचरित्राच्या सहाव्या अध्यायात सिद्ध-नामधारक संवाद, दत्तात्रेयांचे गोकर्ण तीर्थक्षेत्री आगमन, महाबळेश्वर ज्योतिर्लिंगाची उत्पत्ती, रावणाने केलेली शिवस्तुती, शिवाने प्राणलिंग दान, रावणाचा वर, नारदाची इंद्रास बोध, विष्णू-गणेश यांची लीला व गणेशाने लिंग भूमीवर ठेवणे याचे विस्तृत वर्णन आहे.

**एकूण ओवी : १९९**

### ओवी १ ते १०

**१.**

नामधारक म्हणे सिद्धासी । स्वामी तू ज्योति अंधकारासी ।

प्रकाश केला जी आम्हांसी । गुरुपीठ आद्यंत ॥१॥

**अर्थ:** नामधारक सिद्धांना म्हणतो – स्वामी, तू अंधारातील ज्योती आहेस. तू आम्हाला प्रकाश दिलास. गुरुपीठाचा आदि-अंत सांग.

**२.**

त्रैमूर्ति होऊनि आपण । तीर्थं करावी किंकारण ।

विशेष असे काय गोकर्ण । म्हणोनि गेले तया स्थान ॥२॥

**अर्थ:** त्रिमूर्ती स्वतः होऊन तीर्थे का करावीत? गोकर्ण या तीर्थात विशेष काय आहे? म्हणून (दत्तात्रेय) त्या स्थानी गेले.

**३.**

तीर्थ असती अपरंपारी । समस्त सांडूनि प्रीति करी ।

कैसा पावला दत्तात्री । अवतारी श्रीपाद श्रीवल्लभ ॥३॥

**अर्थ:** असंख्य तीर्थे असताना, सर्व सोडून (गोकर्णात) प्रीती करतात. दत्तात्रेयांचा अवतारी श्रीपाद श्रीवल्लभ तेथे कसा पोहोचला?

**४.**

ऐक शिष्या शिखामणी । तुवा पुसिले जे का प्रश्नी ।

संतोष जाला अंतःकरणी । सांगेन चरित्र श्रीगुरूंचे ॥४॥

**अर्थ:** हे शिष्यशिखामणी (नामधारका), तू जो प्रश्न विचारला, त्याने माझे अंतःकरण संतोषले. मी श्रीगुरूंचे चरित्र सांगेन.

**५.**

विस्तारोनि आम्हांसी । सांगा स्वामी कृपेसी ।

म्हणोनि लागला चरणांसी । नामधारक प्रीतिकरे ॥५॥

**अर्थ:** विस्ताराने आम्हाला सांगा, हे स्वामी, कृपेने. म्हणून नामधारक प्रेमाने चरणी लागला.

**६.**

ऐकोनि नामधारकाचे वचन । संतोषले सिद्धाचे मन ।

सांगतसे विस्तारोन । गुरुचरित्र परियेसा ॥६॥

**अर्थ:** नामधारकाचे वचन ऐकून सिद्धाचे मन संतोषले. तो गुरुचरित्र विस्ताराने सांगतो.

**७.**

तुजकरिता आम्हांसी । लाभ झाला असे मानसी ।

गुरुचरित्र सांगावयासी । उत्कंठा मानसी होय ते ॥७॥

**अर्थ:** तुझ्याकरिता आम्हाला गुरुचरित्र सांगण्याचा लाभ झाला आहे. मनात उत्कंठा आहे.

**८.**

म्हणे त्रैमूर्ति अवतरोन । तीर्थ हिंडे केवी आपण ।

विशेष पावला गोकर्ण । म्हणोनि पुससी आम्हाते ॥८॥

**अर्थ:** त्रिमूर्ती अवतरून स्वतः तीर्थे का हिंडतात? विशेषतः गोकर्ण का पावले? हे तू विचारले.

**९.**

दत्तात्रय आणि तीर्थ हिंडे तयाचे कारण ।

भक्तजनाहितार्थ दीक्षेस्तव जाण । उपदेश करावया ॥९॥

**अर्थ:** दत्तात्रेय तीर्थे हिंडण्याचे कारण – भक्तांच्या हितासाठी, दीक्षा देण्यासाठी व उपदेश करण्यासाठी.

**१०.**

विशेष तीर्थ आपुले स्थान । गोकर्णी शंकर असे जाण ।

याच कारणे निर्गुण । त्रैमूर्ति वसती तया ठाया ॥१०॥

**अर्थ:** विशेष असे तीर्थ म्हणजे गोकर्ण. तेथे शंकर आहेत. या कारणाने निर्गुण त्रिमूर्ती तेथे वास करतात.

### ओवी ११ ते २०

**११.**

गोकर्णीचे माहात्म्य । सांगतसे अनुपम्य ।

एकचित्त करूनि नेम । ऐक शिष्या नामधारका ॥११॥

**अर्थ:** गोकर्णाचे अनुपम माहात्म्य सांगतो. एकचित्ताने ऐक, हे शिष्या नामधारका.

**१२.**

त्या तीर्थाचे आदि अंती । सांगेन तुम्हां विस्तृती ।

जे पूर्वी वर लाधले असती । अपूर्व असे ऐकता ॥१२॥

**अर्थ:** त्या तीर्थाचा आदि व अंत विस्ताराने सांगेन. पूर्वी ज्यांनी वर मिळवले ते अपूर्व आहे.

**१३.**

महाबळेश्वरलिंग देखा । स्वयंभू शिव असे ऐका ।

आख्यान त्याचे ऐका । लंबोदरे प्रतिष्ठले ते ॥१३॥

**अर्थ:** महाबळेश्वरलिंग (महाबळेश्वर) स्वयंभू शिव आहे. त्याची कथा ऐका. लंबोदर (गणेश) यांनी ते प्रतिष्ठापित केले.

**१४.**

शिष्य म्हणे सिद्धासी । तीर्थमहिमा वानिसी ।

विघ्नेश्वरे प्रतिष्ठले तयासी । विस्तारोनि सांग मज ॥१४॥

**अर्थ:** शिष्य म्हणतो – तू तीर्थमहिमा सांगतोस. विघ्नेश्वराने ते कसे प्रतिष्ठापित केले, ते विस्ताराने सांग.

**१५.**

ऐसे शिष्य विनवीत । ऐकोनि बहु संतोषत ।

निरोपित आद्यंत । महाबळेश्वरचरित्र ॥१५॥

**अर्थ:** असे शिष्य विनवतो. ऐकून सिद्ध संतोषतो. आद्यंत महाबळेश्वरचरित्र सांगतो.

**१६.**

पुलस्त्य ब्राह्मणाची भार्या । नाम तियेचे कैकया ।

ईश्वरभक्ति अतिप्रिया । शिवपूजा सर्वकाळ ॥१६॥

**अर्थ:** पुलस्त्य ब्राह्मणाची पत्नी कैकया. तिला ईश्वरभक्ती अतिशय प्रिय. ती सर्वकाळ शिवपूजा करी.

**१७.**

नित्य करी शिवपूजन । पूजेवीण न घे अज्ञ ।

ऐसे करिता एक दिन । न मिळे लिंग पूजेसी ॥१७॥

**अर्थ:** नित्य शिवपूजन करी. पूजेवाचून अन्न घेत नसे. असे करताना एकदा शिवलिंग पूजेस मिळाले नाही.

**१८.**

व्रतभंग होईल म्हणोनि । मृत्तिकालिंग करूनि ।

पूजी अति संतोषोनि । भक्तिपूर्वक अवधारा ॥१८॥

**अर्थ:** व्रतभंग होईल म्हणून मातीचे लिंग बनवून अतिशय संतोषाने भक्तिपूर्वक पूजा केली.

**१९.**

तिचा पुत्र अतिक्रूर । नाम तया दशशिर ।

आला तेथे वेगवत्तर । मातृदर्शन करावया ॥१९॥

**अर्थ:** तिचा पुत्र अतिक्रूर (रावण). त्याचे नाव दशशिर. तो मातृदर्शनासाठी वेगाने तेथे आला.

**२०.**

नमिता झाला मातेसी । पुसे पूजा काय करिसी ।

माता सांगे विस्तारेसी । लिंग पूजिले मृत्तिकेचे ॥२०॥

**अर्थ:** त्याने आईला नमस्कार केला. पूजा काय करतेस? विचारले. आईने मातीच्या लिंगाची पूजा केल्याचे सांगितले.

### ओवी २१ ते ३०

**२१.**

रावण म्हणे जननीसी । माझी माता तू म्हणविसी ।

मृत्तिकेचे लिंग पूजेसी । अभाग्य आपुले म्हणतसे ॥२१॥

**अर्थ:** रावण आईला म्हणतो – तू माझी आई म्हणवतेस. मातीच्या लिंगाची पूजा करतेस. आपले अभाग्य म्हणतो.

**२२.**

मागुती म्हणे तियेसी । पूजिता फळ काय यासी ।

कैकया सांगे पुत्रासी । कैलासपद पाविजे ॥२२॥

**अर्थ:** पुन्हा विचारतो – याच्या पूजेने काय फळ? कैकया सांगते – कैलासपद प्राप्त होते.

**२३.**

रावण म्हणे मातेसी । कैलास आणुनी तुजपासी ।

देईन हे निश्चयेसी । सायास का वो करित्येसी ॥२३॥

**अर्थ:** रावण आईला म्हणतो – मी कैलास आणून तुला देईन. तू प्रयत्न का करतेस?

**२४.**

ऐसे बोले तो रावण । मातेसवे करी पण ।

आणीन त्वरित उमारमण । कैलासासहित लंकेसी ॥२४॥

**अर्थ:** रावण असे बोलून आईशी पण करतो. मी लवकर शिवाला कैलासासह लंकेला आणीन.

**२५.**

पूजा करी वो स्वस्थ चित्तेसी । मृत्तिकालिंग का करिसी ।

म्हणोनि निघाला त्वरितेसी । मनोवेगे निशाचर ॥२५॥

**अर्थ:** स्वस्थ चित्ताने पूजा कर. मातीचे लिंग का बनवतेस? म्हणून राक्षस त्वरित निघाला.

**२६.**

पावला त्वरे शिवपुरासी । शुभ्र रम्य पर्वतासी ।

धरोनि हालवी क्रोधेसी । वीस बाहु भुजाबळे ॥२६॥

**अर्थ:** तो लवकर शिवपुरीला (कैलास) पोहोचला. शुभ्र रम्य पर्वताला धरून क्रोधाने वीस बाहूंच्या बळाने हालवू लागला.

**२७.**

आंदोळले कैलासभुवन । उपटीतसे तो रावण ।

दाही शिरे टेकून । उचलीन म्हणे उल्हासे ॥२७॥

**अर्थ:** कैलासभुवन आंदोळले (हालले). रावण तो उपटतो. दहा शिरे टेकून आनंदाने उचलतो.

**२८.**

शिर लावून पर्वतासी । कर टेकून मांडीसी ।

उचलिता झाला प्राणेसी । सप्तपाताळ आंदोळले ॥२८॥

**अर्थ:** डोके पर्वताला लावून, हात टेकवून, उचलताच सप्तपाताळे हालली.

**२९.**

फणा चुकवी शेष आपण । कूर्म भ्याला कांपोन ।

भयचकित देवगण । अमरपुर कांपतसे ॥२९॥

**अर्थ:** शेषनागाने फणा चुकवली, कूर्म (पृथ्वीधारक कासव) घाबरून कंप पावला. भयचकित देवगणांनी अमरपुर कांपत होते.

**३०.**

कंप झाला स्वर्गभुवन । सत्यलोक विष्णुभुवन ।

येरू पडतसे गडबडोन । म्हणती प्रळय मांडला ॥३०॥

**अर्थ:** स्वर्ग, सत्यलोक, विष्णुभुवन कंप पावले. सर्व गडबडले. 'प्रळय मांडला' असे म्हणतात.

### ओवी ३१ ते ४०

**३१.**

कैलासपुरीचे देवगण । भयाभीत झाले कंपायमान ।

भयाभीत गिरिजा आपण । होऊनि गेली शिवापासी ॥३१॥

**अर्थ:** कैलासपुरीतील देवगण भयभीत व कंपायमान झाले. पार्वती स्वतः भयभीत होऊन शिवाकडे गेली.

**३२.**

पार्वती विनवी शिवासी । काय झाले कैलासासी ।

आंदोळतसे सभेसी । पडो पहात निधिर ॥३२॥

**अर्थ:** पार्वती शिवांना विनवते – कैलासाला काय झाले? सभा आंदोळते आहे. (ती) पडते का? पहा.

**३३.**

नगरात झाला आकान्त । बैसलेती तुम्ही स्वस्त ।

करा प्रतिकार त्वरित । म्हणोनि चरणां लागली ॥३३॥

**अर्थ:** नगरात हाहाकार झाला. तुम्ही स्वस्थ बसलेले आहात. त्वरित प्रतिकार करा. म्हणून ती चरणी लागली.

**३४.**

ईश्वर म्हणे गिरिजेसी । न करी चिंता मानसी ।

रावण माझा भक्त परियेसी । खेळतसे भक्तिने ॥३४॥

**अर्थ:** शिव म्हणतात – चिंता करू नको. रावण माझा भक्त आहे. तो भक्तीने खेळत आहे.

**३५.**

ऐसे वचन ऐकोनि । विनवी गिरिजा नमोनि ।

रक्ष रक्ष शूलपाणी । समस्त देवगणाते ॥३५॥

**अर्थ:** हे ऐकून पार्वती नमस्कार करून विनवते – सर्व देवगणांचे रक्षण कर, हे शूलपाणी.

**३६.**

ऐकोनि उमेची विनंती । शंकरे चेपिला वामहस्ती ।

दाही शिरे भुजांसहिती । दडपलासे गिरीच्या तळी ॥३६॥

**अर्थ:** उमेची विनंती ऐकून शंकरांनी वामहस्ताने (डाव्या हाताने) दाबले. दहा डोके व भुजांसह तो गिरीच्या तळी दडपला गेला.

**३७.**

चिंता करी मनी बहुत । शिव शिव ऐसे उच्चारित ।

ध्यातसे स्तोत्र करीत । शरणागता रक्ष म्हणोनि ॥३७॥

**अर्थ:** रावण मनात चिंता करतो. 'शिव शिव' म्हणून उच्चारतो. स्तोत्र करतो. 'शरणागताचे रक्षण कर' म्हणतो.

**३८.**

त्राहि त्राहि पिनाकपाणी । जगद्रक्षकशिरोमणी ।

शरण आलो तुझे चरणी । मरण कैचे भक्तासी ॥३८॥

**अर्थ:** त्राहि त्राहि, हे पिनाकपाणी, जगद्रक्षक शिरोमणी. मी तुझ्या चरणी शरण आलो. भक्ताला मरण कुठे?

**३९.**

शंकर भोळा चक्रवर्ती । ऐकोनि त्याची विनंती ।

चेपिले होते वामहस्ती । काढिले त्वरित कृपेने ॥३९॥

**अर्थ:** भोळा शंकर चक्रवर्ती. त्याची विनंती ऐकून, जे डाव्या हाताने दाबले होते, ते कृपेने त्वरित काढले.

**४०.**

सुटला तेथूनि लंकेश्वर । स्तोत्र करीतसे अपार ।

स्वशिरे छेदोनि परिकरे । तंतु लाविले निज अंत्रे ॥४०॥

**अर्थ:** लंकेश्वर तेथून सुटला. तो अपार स्तोत्र करतो. आपल्या शिरे छेदून (वीणेचे) परिकर (चौकट) केले व निज अंत्रे (आतडी) तंतु म्हणून लावली.

### ओवी ४१ ते ५०

**४१.**

वेद सहस्र एकवचनी । वर्णक्रमादि विस्तारोनि ।

सामवेद अतिगायनी । समस्त रागे गातसे ॥४१॥

**अर्थ:** वेदांचे सहस्र एकवचनी (गायन) वर्णक्रमाने विस्तारून सामवेद अतिगायनीने सर्व रागांत तो गातो.

**४२.**

गण रसस्वरयुक्त । गायन करि लंकानाथ ।

तयांची नामे विख्यात । सांगेन ऐका एकचित्ते ॥४२॥

**अर्थ:** गण, रस, स्वर युक्त गायन लंकानाथ करतो. ती नावे विख्यात आहेत. ती एकचित्ताने ऐका.

**४३.**

आठही गण प्रख्यात । उच्चारीतसे लंकानाथ ।

मगण ब्राह्मण प्रख्यात । नगण क्षत्री विशेष ॥४३॥

**अर्थ:** आठ गण प्रख्यात आहेत. लंकानाथ त्यांचा उच्चार करतो. 'म' गण ब्राह्मण, 'न' गण क्षत्री.

**४४.**

भगण वैश्य ध्यानेसी । तगण शूद्रवर्णेसी ।

जगण दैत्य परियेसी । रगण प्रत्यक्ष च्युतगुणे ॥४४॥

**अर्थ:** 'भ' गण वैश्य, 'त' गण शूद्र, 'ज' गण दैत्य, 'र' गण प्रत्यक्ष च्युत (पतित) गुण.

**४५.**

सगण तुरंगरूपेसी । यगण शुद्ध परियेसी ।

विस्तारित गायनेसी । लंकापति रावण ॥४५॥

**अर्थ:** 'स' गण तुरंग (घोडा) रूप, 'य' गण शुद्ध. असे विस्तारित गायन लंकापति रावण करतो.

**४६.**

गायन करीत नवरसेसी । नांवे सांगेन परियेसी ।

शांत भयानक अद्भुतेसी । शृंगार हास्य करुणरसे ॥४६॥

**अर्थ:** तो नवरसे गातो. शांत, भयानक, अद्भुत, शृंगार, हास्य, करुण रसे.

**४७.**

रीद्र वीर बीभत्सेसी । गायन करी अति उल्हासी ।

वेणू वाजवी सप्तस्वरेसी । ध्यानपूर्वक विधीने ॥४७॥

**अर्थ:** रौद्र, वीर, बीभत्स रसे अतिउल्हासाने गातो. वेणू वाजवतो. सप्तस्वरांनी ध्यानपूर्वक विधीने.

**४८.**

जंबुद्वीप वास ज्यासी । षड्जस्वर नाम परियेसी ।

कंठीहूनि उपज ज्यासी । मयूरस्वर आलापित ॥४८॥

**अर्थ:** ज्याचा वास जंबुद्वीपात, त्याला षड्जस्वर म्हणतात. तो कंठातून उपजतो. मोराच्या स्वरात आलापितो.

**४९.**

उत्तमवंशी उपज ज्यासी । गीर्वाणकुली ब्रह्मवंशी ।

पद्मपत्र वर्ण परियेसी । वन्हि देवता शृंगार रसे ॥४९॥

**अर्थ:** उत्तम वंशी, ब्रह्मवंशी (देवकुळी) जन्म. पद्मपत्र वर्णाचा. अग्नी देवता, शृंगार रस.

**५०.**

द्वितीय स्वर ऋषभासी । जन्म प्लक्ष द्वीपासी ।

उपज हृदयस्थानेसी । चाषस्वर आलापित ॥५०॥

**अर्थ:** दुसरा स्वर ऋषभ. जन्म प्लक्षद्वीपात. हृदयस्थानी उपज. चाष (चातक) स्वरात आलापितो.

### ओवी ५१ ते ६०

**५१.**

प्रख्यात जन्म क्षत्रवंशी । विराजवर्ण यमदेवतेसी ।

क्रीडा अद्भुत रस ऐसी । वीणा वाजवी रावण ॥५१॥

**अर्थ:** प्रख्यात क्षत्रवंशी जन्म. यमदेवता, विराजवर्ण. अद्भुत रसाची क्रीडा. रावण वीणा वाजवतो.

**५२.**

तृतीय स्वर गांधारेसी । गायन करी रावण परियेसी ।

कुशद्वीप वास ज्यासी । नासिकस्थान अवधारा ॥५२॥

**अर्थ:** तिसरा स्वर गांधार. रावण त्याचे गायन करतो. कुशद्वीपवासी. नासिकस्थानी उपज.

**५३.**

अजस्वर आलापत्यासी । गीर्वाण कुल वैश्यवंशी ।

सुवर्णवर्ण कांतीसी । चंद्रदेवता अद्भुत रसे ॥५३॥

**अर्थ:** अजस्वर आलापी. गीर्वाणकुल, वैश्यवंशी. सुवर्णवर्णाचा. चंद्रदेवता, अद्भुत रस.

**५४.**

मध्यम स्वर चातुर्थक । क्रौचद्वीप वास ऐक ।

उरस्थान उक्त उच्चारी मुखे । क्रौचस्वरे आलापित ॥५४॥

**अर्थ:** मध्यम स्वर चौथा. क्रौचद्वीपवासी. उरस्थानी (छातीत) उच्चार. क्रौच स्वरात आलापितो.

**५५.**

गीर्वाणकुळ ब्रह्मवंश । कुंदवणरूप सुरस ।

ध्यान करी लंकाधीश । लक्ष्मी देवता करुणा रस ॥५५॥

**अर्थ:** गीर्वाणकुल, ब्रह्मवंश. कुंदफुलासारखा रूप. लंकाधीश ध्यान करतो. लक्ष्मीदेवता, करुणा रस.

**५६.**

शाल्मली द्वीप भूमीसी । जन्म पंचमस्वरासी ।

कंठी उपजोनि नादासी । कोकिळास्वरे गातसे ॥५६॥

**अर्थ:** शाल्मली द्वीपी जन्म पाचव्या स्वरास. कंठी उपजून तो कोकिळा स्वरात गातो.

**५७.**

ध्यान करी तया स्वरासी । उपज झाला पितृवंशी ।

कृष्णवणरूप त्यासी । गणनाथ देव हास्यरसे ॥५७॥

**अर्थ:** त्या स्वराचे ध्यान करतो. पितृवंशी उपज. कृष्णवर्ण. गणनाथ देव, हास्य रस.

**५८.**

श्वेतद्वीप जन्म ख्यात । स्वर असे नाम धैवत ।

ललाट स्थान नाद व्यक्त । दर्दुरस्वरे आलापी देखा ॥५८॥

**अर्थ:** श्वेतद्वीपी जन्म, धैवत नावाचा स्वर. ललाटस्थानी नाद व्यक्त. दर्दुर (बेडूक) स्वरात आलापी.

**५९.**

ऐसा धैवत स्वरासी । बीभत्स रस अतिउल्हासी ।

गाय रावण परियेसी । ईश्वराप्रती भक्तिने ॥५९॥

**अर्थ:** असा धैवत स्वर. बीभत्स रस अतिउल्हासी. रावण ईश्वराप्रती भक्तीने गातो.

**६०.**

पुष्कर द्वीप उपजे त्यासी । निषाद स्वर नाम परियेसी ।

उत्पत्ति तालव्य संधीसी । हस्तिस्वरे गातसे ॥६०॥

**अर्थ:** पुष्कर द्वीपी जन्म, निषाद स्वर. तालव्य संधीत उत्पत्ती. हत्तीच्या स्वरात गातो.

### ओवी ६१ ते ७०

**६१.**

असुरवंश वैश्यकुली । कल्प शुद्ध वर्ण पाटली ।

तुंबर मुनि देवता जवळी । सूर्य देवता अवधारी ॥६१॥

**अर्थ:** असुरवंश, वैश्यकुळी. कल्प शुद्ध, पाटली वर्ण. तुंबर मुनी व सूर्यदेवता.

**६२.**

भयानक रस देखा । चर्चा व्याकुल असे निका ।

येणेपरी सप्त स्वरिका । गायन करी लंकानाथ ॥६२॥

**अर्थ:** भयानक रस. चर्चा व्याकुळ. अशा सप्त स्वरांचे गायन लंकानाथ करतो.

**६३.**

रागसहित रागिणीसी । गायन करी सामवेदासी ।

श्रीरागादि वसंतासी । आलाप करी दशशिर ॥६३॥

**अर्थ:** राग व रागिणींसह सामवेदाचे गायन करतो. श्रीराग, वसंत यांचा आलाप दशशिर करतो.

**६४.**

भैरवादि पंचमरागी । नटनारायण मेघरागी ।

गायन करी अभ्यासयोगी । लंकानाथ शिवाप्रति ॥६४॥

**अर्थ:** भैरव, पंचम, नटनारायण, मेघराग. लंकानाथ अभ्यासयोगी शिवाप्रती गातो.

**६५.**

गौडी कोल्हाळ आंधळी । द्राविडरागी कौशिकमाळी ।

देवगांधार आनंदलीळी । गायन करी लंकानाथ ॥६५॥

**अर्थ:** गौडी, कोल्हाळ, आंधळी, द्राविड, कौशिकमाळी, देवगांधार या रागांचे गायन करतो.

**६६.**

धनाश्रिया वराडीसी । रामकली मंजिरेसी ।

गौडकी दशाक्षी हारिसी । गायन करी लंकेश्वर ॥६६॥

**अर्थ:** धनाश्री, वराडी, रामकली, मंजिरी, गौडकी, दशाक्षी, हारीसी यांचे गायन करतो.

**६७.**

भैरवी गुर्जरीसहित । वेळावली राग ललित ।

कर्नाटकी हंसयुक्त । गायन करी दशशिर ॥६७॥

**अर्थ:** भैरवी, गुर्जरी, वेळावली, ललित, कर्नाटकी, हंस या रागांचे गायन करतो.

**६८.**

त्राटकी मोटकी देखा । टंकाक्षी सुधा नाटका ।

सैधवा माळाकी ऐका । गायन करी लंकानाथ ॥६८॥

**अर्थ:** त्राटकी, मोटकी, टंकाक्षी, सुधा, नाटका, सैधवा, माळाकी यांचे गायन करतो.

**६९.**

बंगाली राग सोरटीसी । कामबोध मधुमाधवीसी ।

देवाक्रिया भूपाळीसी । गायन करी दशानन ॥६९॥

**अर्थ:** बंगाली, सोरटी, कामबोध, मधुमाधवी, देवाक्रिया, भूपाळी यांचे गायन करतो.

**७०.**

रागवल्लभ माधुरीसी । राव्हेरी राग हर्षा ।

विहंगदात्री चंडीसी । वसवीजादि रागाने ॥७०॥

**अर्थ:** रागवल्लभ, माधुरी, राव्हेरी, विहंगदात्री, चंडी, वसवीज या रागांनी गातो.

### ओवी ७१ ते ८०

**७१.**

शिर कापून आपुले देखा । यंत्र केले करकमळिका ।

शिरा काढून तंतुका । रावणेश्वर गातसे ॥७१॥

**अर्थ:** आपले शिर कापून वीणा बनवली. शिरा काढून तंतु बनवले. रावणेश्वर गातो.

**७२.**

समयासमयी आलापन । करी दशशिर आपण ।

प्रातःकाळी करी गायन । अष्टराग परियेसा ॥७२॥

**अर्थ:** समयासमयी आलापन करतो. प्रातःकाळी अष्टरागांचे गायन करतो.

**७३.**

मध्यमराग वेळोवेळी । दशांकभैरव करी भूपाळी ।

मल्हार धनाश्री बंगाली । प्रातःकाळी गातसे ॥७३॥

**अर्थ:** मध्यमराग, भूपाळी, मल्हार, धनाश्री, बंगाली प्रातःकाळी गातो.

**७४.**

बराडी ललिता गुर्जरासी । गौडक्री आहिरी कौशिकेसी ।

माध्याह्नसमयी गायनासी । रावण करी परियेसा ॥७४॥

**अर्थ:** बराडी, ललिता, गुर्जरी, गौडक्री, आहिरी, कौशिक यांचे मध्यान्ही गायन करतो.

**७५.**

कुरंजी तोडी मालश्रियेसी । दशांक पंचम परियेसी ।

अपराह्न वेळ अतिहर्षी । ईश्वराप्रती गातसे ॥७५॥

**अर्थ:** कुरंजी, तोडी, मालश्री, दशांक, पंचम यांचे अपराह्नी आनंदाने गातो.

**७६.**

चारी प्रकार गौडियेसी । रामकली श्रीरागासी ।

देवकीपट मंजिरेसी । वसंतुरागे ऋतुकाळी ॥७६॥

**अर्थ:** चारी प्रकार गौडी, रामकली, श्रीराग, देवकीपट, मंजिरी, वसंतराग ऋतुकाळी गातो.

**७७.**

ऐसे छत्तीस रागेसी । गायन करी सामवेदासी ।

निर्वाणरूप भक्तीसी । चंद्रमौळी सांबाचिये ॥७७॥

**अर्थ:** असे ३६ राग सामवेदाचे गायन करतो. चंद्रमौळी शंकराच्या भक्तीसाठी.

**७८.**

रावणाचे भक्तीसी । प्रसन्न ईश्वर त्वरितेसी ।

निजरूप अतिहर्षी । उभा राहिला सन्मुख ॥७८॥

**अर्थ:** रावणाच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन शिव त्वरित निजरूपाने, अतिहर्षी होऊन समोर उभे राहिले.

**७९.**

पंचवक्त्र त्रिनेत्रेसी । उभा राहोनि संतोषी ।

काय इच्छा तुझे मानसी । माग वर म्हणतसे ॥७९॥

**अर्थ:** पाच मुखे व तीन डोळे असलेले, संतोषाने उभे राहून विचारतात – तुझ्या मनात काय इच्छा आहे? वर माग.

**८०.**

म्हणे रावण शिवासी । काय मागावे तुजपासी ।

लक्ष्मी माझे घरची दासी । आठ निधि माझे घरी ॥८०॥

**अर्थ:** रावण शिवांना म्हणतो – तुझ्यापासून काय मागावे? लक्ष्मी माझ्या घरची दासी आहे. आठ निधी माझ्या घरी आहेत.

### ओवी ८१ ते ९०

**८१.**

चतुरानन माझा जाशी । तेहेतीस कोटी देव हर्षी ।

सेवा करिती अहर्निशी । सूर्य चंद्र वरुण वायु ॥८१॥

**अर्थ:** चतुरानन (ब्रह्मा) माझा श्वशूर आहे. ३३ कोटी देव आनंदाने सेवा करतात. सूर्य, चंद्र, वरुण, वायू (माझे सेवक).

**८२.**

अम्मि सारिखा सेवा करी । वस्त्रे धृत अतिकुसरी ।

यम माझा आज्ञाधारी । निरोपावेगळा न मारी कवणा ॥८२॥

**अर्थ:** अम्म (कुबेर?) सारखे सेवा करतात. वस्त्रे अतिकुसरी (विचित्र) धारण करतात. यम माझा आज्ञाधारी आहे. माझ्या आज्ञेवाचून कोणाला मारत नाही.

**८३.**

इंद्रजितासारिखा पुत्र । कुंभकर्णापेसा भ्रात्र ।

स्थान समुद्रामाजी पवित्र । कामधेनु माझे घरी ॥८३॥

**अर्थ:** इंद्रजितासारखा पुत्र, कुंभकर्णासारखा भाऊ. समुद्रात पवित्र स्थान. कामधेनू माझ्या घरी.

**८४.**

सहस्त्र कोटी आयुष्य मज । हे सांगणे नलगे तुज ।

आलो असे जे काज । कैलास नेईन लंकेसी ॥८४॥

**अर्थ:** मला हजार कोटी आयुष्य आहे. हे सांगण्याची गरज नाही. मी ज्या कामासाठी आलो आहे – कैलास लंकेला नेईन.

**८५.**

व्रत असे जननीसी । नित्य पूजन तुम्हांसी ।

मनोरथ पुरवावे भक्तिसी । कृपासिंधु दातारा ॥८५॥

**अर्थ:** माझ्या आईला व्रत आहे. ती नित्य तुमची पूजा करते. तिचा मनोरथ पूर्ण करा, हे कृपासिंधू दातारा.

**८६.**

ईश्वर म्हणे रावणासी । जरी चाड असे पूजेसी ।

काय करिसी कैलासासी । आत्मलिंग तुज देती आता ॥८६॥

**अर्थ:** शिव म्हणतात – जर पूजेची इच्छा असेल, तर कैलासाचे काय करशील? मी तुला आत्मलिंग देतो.

**८७.**

जे जे मनीची वासना । पुरेल त्वरित ऐक जाणा ।

लिंग असे प्राण आपणा । म्हणोनि दिधले रावणासी ॥८७॥

**अर्थ:** जी जी मनाची इच्छा असेल, ती त्वरित पुरेल. हे लिंग माझे प्राण आहे. म्हणून (शिवाने) रावणाला दिले.

**८८.**

पूजा करी वेळ तिन्ही । अष्टोत्तर शत जप करोनि ।

रुद्राभिषेके अभिषेकोनि । पूजा करावी एकचित्ते ॥८८॥

**अर्थ:** दिवसातून तीन वेळा पूजा करावी. अष्टोत्तर शत (१०८) जप करून, रुद्राभिषेक करून, एकचित्ताने पूजा करावी.

**८९.**

वर्षे तीन जे पूजिती । तेचि माझे स्वरूप होती ।

जे जे मनी इच्छिती । ते ते पावती अवधारा ॥८९॥

**अर्थ:** जे तीन वर्षे पूजा करतात, ते माझे स्वरूप होतात. जे जे मनात इच्छितील, ते ते प्राप्त करतील.

**९०.**

हे लिंग असे जयापासी । मृत्यु नाही गा परियेसी ।

दर्शनमात्रे महादोषी । उद्धरतील अवधारा ॥९०॥

**अर्थ:** ज्याच्याजवळ हे लिंग असेल, त्याला मृत्यू नाही. दर्शनमात्रेने महादोषीही उद्धरतील.

### ओवी ९१ ते १००

**९१.**

ठेवू नको भूमीवरी । जोवरी पावे तुझी नगरी ।

वर्षे तीन पूजा करी । तूचि ईश्वर होशील ॥९१॥

**अर्थ:** लिंग भूमीवर ठेवू नको. जोपर्यंत तुझी नगरी (लंका) पावेल (पोहोचेल). तीन वर्षे पूजा कर. तूच ईश्वर होशील.

**९२.**

वर लाथोनि लंकेश्वर । निरोप देत कर्पूरगौर ।

करूनि साष्टांग नमस्कार । निघाला त्वरित लंकेसी ॥९२॥

**अर्थ:** वर मिळवून, कर्पूरगौर (शिव) यांचा निरोप घेऊन, साष्टांग नमस्कार करून, लंकेश्वर त्वरित लंकेला निघाला.

**९३.**

इतुका होता अवसर । नारद होता ऋषीश्वर ।

निघोनि गेला वेगे सत्वर । अमरपुरा इंद्रभुवना ॥९३॥

**अर्थ:** इतक्यात नारद ऋषीश्वर होता. तो वेगाने अमरपुर (इंद्रलोक) येथे गेला.

**९४.**

नारद म्हणे इंद्रासी । काय स्वस्थ चित्ते बैसलासी ।

अमरत्व दिधले रावणासी । लक्ष्मी गेली आजि तुमची ॥९४॥

**अर्थ:** नारद इंद्राला म्हणतो – तू स्वस्थ चित्ताने बसला आहेस का? रावणाला अमरत्व दिले आहे. आज तुमची लक्ष्मी गेली.

**९५.**

चिरायु झाला लंकेश्वर । प्राणलिंग देत कर्पूरगौर ।

आणिक दिधला असे वर । तूचि ईश्वर होशील ॥९५॥

**अर्थ:** लंकेश्वर चिरायु झाला. कर्पूरगौर (शिव) यांनी प्राणलिंग दिले. आणखी वर दिला – तूच ईश्वर होशील.

**९६.**

वर्षे तीन पूजिलियासी । तूचि माझे स्वरूप होसी ।

तुझे नगर कैलासी । मृत्यु नाही कदा तुज ॥९६॥

**अर्थ:** तीन वर्षे पूजा केल्यास तू माझे स्वरूप होशील. तुझे नगर कैलास होईल. तुला कधी मृत्यू नाही.

**९७.**

ऐसा वर लाथोनि । गेला रावण संतोषोनि ।

तेहेतीस कोटी देव कोठूनि । सुटती आता तुम्हासी ॥९७॥

**अर्थ:** असा वर मिळवून रावण संतोषाने गेला. ३३ कोटी देव आता कुठून सुटतील?

**९८.**

जावे त्वरित तुम्ही आता । सेवा करावी लंकानाथ ।

उर्वशी रंभा मेनका । त्वरिता भेटीस न्याय्य रावणाचे ॥९८॥

**अर्थ:** तुम्ही आता त्वरित जा. लंकानाथाची सेवा करावी. उर्वशी, रंभा, मेनका यांना रावणाची भेट घालावी.

**९९.**

ऐसे वचन ऐकोनि । इंद्र भयभीत मनी ।

नारदा विनवी कर जोडूनि । काय करावे म्हणतसे ॥९९॥

**अर्थ:** हे वचन ऐकून इंद्र भयभीत झाला. नारदाला हात जोडून विनवतो – काय करावे?

**१००.**

नारद म्हणे इंद्रासी । उपाय काय त्वरितेसी ।

जावे तुम्ही ब्रह्मायासी । तयासी उपाय करील ॥१००॥

**अर्थ:** नारद म्हणतो – उपाय काय? तुम्ही त्वरित ब्रह्मदेवाकडे जा. तो उपाय करील.

---

### ओवी १०१ ते ११०

**१०१.**

इंद्र नारदासमवेत । गेले ब्रह्मलोका त्वरित ।

विस्तारोनिया वृत्तान्त । सांगे इंद्र ब्रह्मायासी ॥१०१॥

**अर्थ:** इंद्र व नारद यांनी त्वरित ब्रह्मलोक गाठले. विस्ताराने वृत्तान्त इंद्र ब्रह्मदेवास सांगतो.

**१०२.**

ब्रह्मा म्हणे इंद्रासी । जावे त्वरित वैकुंठासी ।

दैत्येवरी हृषीकेशी । उपाय करील निधरि ॥१०२॥

**अर्थ:** ब्रह्मा इंद्राला म्हणतो – त्वरित वैकुंठास जा. दैत्यांवर हृषीकेश (विष्णू) उपाय करील.

**१०३.**

म्हणोनि निघाले तिघेजण । पावले त्वरित वैकुंठभुवन ।

भेटला तत्काळ नारायण । सांगती वृत्तान्त रावणाचा ॥१०३॥

**अर्थ:** म्हणून तिघे निघाले व वैकुंठाला पोहोचले. तत्काळ नारायणास भेटले व रावणाचा वृत्तान्त सांगितला.

**१०४.**

विरिंचि म्हणे विष्णूसी । प्रतिकार करावा वेगेसी ।

कारण असे तुम्हांसी । राम-अवतारी परियेसा ॥१०४॥

**अर्थ:** ब्रह्मा विष्णूला म्हणतो – वेगाने प्रतिकार करा. कारण आहे (रावणाच्या वधासाठी) राम अवतार घ्यायचा आहे.

**१०५.**

तेहतीस कोटी देवांसी । घातले असे बंदीसी ।

याचि कारणे तुम्हांसी । करणे असे अवधारा ॥१०५॥

**अर्थ:** ३३ कोटी देवांना (रावणाने) बंदी केली आहे. या कारणाने तुम्ही (विष्णू) काहीतरी करा.

**१०६.**

ईश्वराचे प्राणलिंग । घेऊनि गेला राक्षस चांग ।

आता रावणा नाही भंग । तोचि होईल ईश्वर ॥१०६॥

**अर्थ:** शिवाचे प्राणलिंग राक्षसाने घेऊन गेला. आता रावणाचा भंग होणार नाही; तोच ईश्वर होईल.

**१०७.**

त्वरित उपाय करावा यासी । पुढे जड होईल तुम्हांसी ।

निर्दाखावया राक्षसांसी । अवतरोनि तुम्हीच यावे ॥१०७॥

**अर्थ:** याचा त्वरित उपाय करा, नाहीतर पुढे जड होईल. राक्षसांचा नाश करण्यासाठी अवतार घ्या.

**१०८.**

ऐसे विनवी चतुरानन । मग कोपोन नारायण ।

कार्य नासेल म्हणोन । निघाला झडकर कैलासा ॥१०८॥

**अर्थ:** असे चतुरानन (ब्रह्मा) विनवतो. मग कार्य नासेल म्हणून नारायण कोपून लवकर कैलासाला निघाला.

**१०९.**

विष्णु आला ईश्वरापाशी । म्हणे शंकरा परियेसी ।

प्राणलिंग रावणासी । द्यावया कारण तुम्हां काय ॥१०९॥

**अर्थ:** विष्णू शिवांकडे आला. म्हणतो – प्राणलिंग रावणाला देण्याचे कारण काय?

**११०.**

रावण क्रूर महादैत्य । सुरवर सकळ त्याचे भूत्य ।

कारागृही असती समस्त । केवी सुटती सांग आम्हा ॥११०॥

**अर्थ:** रावण क्रूर महादैत्य आहे. सर्व देव त्याचे सेवक (बंदी) आहेत. ते कसे सुटतील? सांग.

### ओवी १११ ते १२०

**१११.**

ऐसे दुराचारियासी । वर देता उल्हासी ।

देवत्व गेले त्याचे घरासी । घेईल स्वर्ग निधिर तो ॥१११॥

**अर्थ:** अशा दुराचाऱ्याला वर दिल्याने आनंद झाला? त्याच्या घरी देवत्व गेले. तो स्वर्ग (कैलास) घेईल.

**११२.**

ईश्वर म्हणे विष्णुसी । तुष्टलो तयाचे भक्तिसी ।

विसर पडला आम्हांसी । संतोषे दिधले प्राणलिंग ॥११२॥

**अर्थ:** शिव विष्णूला म्हणतात – मी त्याच्या भक्तीवर तुष्टलो. मला विसर पडला. संतोषाने प्राणलिंग दिले.

**११३.**

आपले शिर छेदोनि देखा । वीणा केला स्वहस्तका ।

सप्तस्वर वेदादिका । गायन केले संतोषे ॥११३॥

**अर्थ:** त्याने आपली शिरे छेदून स्वहस्ते वीणा केली. सप्तस्वर व वेदांचे गायन संतोषाने केले.

**११४.**

जरी मागता पार्वतीसी । देतो सत्य परियेसी ।

भुती पडली भक्तिसी । लिंग नेले प्राण माझा ॥११४॥

**अर्थ:** जरी पार्वती मागते तरी मी (रावणास) देतो. भक्तीच्या भूलीत पडलो. लिंग म्हणजे माझा प्राण घेऊन गेला.

**११५.**

विष्णु म्हणे उमाकांता । तुम्ही ऐसा वर देतां ।

आम्हां सायास होय तत्त्वतां । दैत्य उन्मत्त होताती ॥११५॥

**अर्थ:** विष्णू म्हणतात – तुम्ही असा वर देताना आम्हाला त्रास होतो. दैत्य उन्मत्त होतात.

**११६ :**

देवद्विज लोकांसी । पीडा करिती बहुवशी ।

कारणे आम्हांसी । अवतार धरणे घडते देखा ॥

**अर्थ:** देव व ब्राह्मण या लोकांना (राक्षस) बऱ्याच प्रकारे पीडा (त्रास) देत आहेत. याच कारणाने आम्हाला (भगवान विष्णूंना) अवतार घ्यावा लागतो, हे पाहा.

**संदर्भ:** ही ओवी श्री गुरूचरित्र, अध्याय ६ मधील आहे. यात विष्णू शिवांना सांगत आहेत की रावणासारखे राक्षस देव व ब्राह्मणांना त्रास देत आहेत. त्यामुळे दुष्टांचा नाश करण्यासाठी अवतार घेणे (राम अवतार) आवश्यक आहे.

**११७.**

एकोनिया श्रीविष्णूच्या बोला । नारद त्वरित निघोन गेला ।

मनोवेगे पावला । जेथे होता लंकानाथ ॥११७॥

**अर्थ:** श्रीविष्णूचे बोल ऐकून नारद त्वरित निघाला. मनोवेगाने जेथे लंकानाथ होता तेथे पोहोचला.

**११८.**

नारदाते पाठवूनि । विष्णू विचारी आपुल्या मनी ।

गणेशासी बोलावूनि । पाठवू म्हणे विघ्नासी ॥११८॥

**अर्थ:** नारदाला पाठवून विष्णू मनात विचार करतात. गणेशाला बोलावून विघ्न (अडथळा) करण्यास पाठवतो.

**११९.**

बोलावूनि गणेशासी । सांगे विष्णु परियेसी ।

कैसा रावण तुजसी । सदा उपेक्षितो ॥११९॥

**अर्थ:** गणेशाला बोलावून विष्णू सांगतात – रावण तुझी कशी उपेक्षा करतो?

**१२०.**

सकळ देव तुज वंदिती । त्याचे मनोरथ पुरती ।

तुज जे का उपेक्षिती । विघ्ने बाधती तयांसी ॥१२०॥

**अर्थ:** सर्व देव तुला वंदन करतात, त्यांचे मनोरथ पूर्ण होतात. जे तुझी उपेक्षा करतात, त्यांना विघ्ने बाधतात.

### ओवी १२१ ते १३०

**१२१.**

तुज नेणतां रावण देखा । घेऊनि गेला निधान ऐका ।

प्राण लिंगा अतिविशेखा । नेले शिवाजवळूनि ॥१२१॥

**अर्थ:** तुला (गणेशाला) न जाणता रावणाने निधान घेऊन गेला. शिवाकडून प्राणलिंग नेले.

**१२२.**

आता त्वा करावे एक । रावणापाशी जाऊनि देख ।

कपटरुपे कुळजक । बाळवेष धरोनिया ॥१२२॥

**अर्थ:** आता तू एक काम कर. रावणाकडे जा. कपटरूपाने (ब्राह्मण/गुरु) बालवेष धरून.

**१२३.**

वाटेसि होईल अस्मान । रावण करील संध्यावंदन ।

नारद गेला याचि कारण । विलंब करावया दैत्यासी ॥१२३॥

**अर्थ:** वाटेत (तू) अश्मान (अश्वत्थ?) होईल. रावण संध्यावंदन करील. नारद विलंब करण्यासाठी गेला आहे.

**१२४.**

आज्ञा शिवाची रावणासी । न ठेवी लिंग भूमीसी ।

शौचाचमनसमयासी । आपणाजवळी न ठेविजे ॥१२४॥

**अर्थ:** शिवाची आज्ञा आहे – लिंग भूमीवर ठेवू नको. शौच-आचमनाच्या वेळी आपणाजवळ ठेवू नये.

**१२५.**

बाळवेधे तुवा जावे । शिष्यरूप करुणभावे ।

सूक्ष्मरूप दाखवावे । लिंग घ्यावे विश्वासुनी ॥१२५॥

**अर्थ:** बालरूपाने तू जा. शिष्यरूपाने, करुणाभावाने. सूक्ष्मरूप दाखव. विश्वासाने लिंग घे.

**१२६.**

संध्यासमयी तुझे हाती । लिंग देईल विश्वासरीती ।

तुवा ठेवावे तत्काळ क्षिती । लिंग राहील तेथेची ॥१२६॥

**अर्थ:** संध्याकाळी तुझ्या हाती लिंग विश्वासाने देईल. तू त्वरित भूमीवर ठेव, लिंग तेथेच राहील.

**१२७.**

येणेपरी गणेशासी । शिकवी विष्णु परियेसी ।

संतोषोनि हर्षी । भातुके मागे तये वेळी ॥१२७॥

**अर्थ:** अशा प्रकारे विष्णू गणेशाला शिकवतो. संतोषाने आनंदित होऊन गणेश भातुके (खाद्यपदार्थ) मागतो.

**१२८.**

लाडू तिळव पंचखाद्य । इक्षु खोबरे दालिम आद्य ।

शर्करा घृत क्षीर सद्य । द्यावे त्वरित आपणासी ॥१२८॥

**अर्थ:** लाडू, तिळ, पंचखाद्य, ऊस, खोबरे, डाळिंब, साखर, तूप, दूध – हे त्वरित द्यावे.

**१२९.**

चणे भिजवून आपणासी । तांदूळ लाह्या साखरप्सी ।

त्वरित भक्षण करावयासी । द्यावे स्वामी म्हणतसे ॥१२९॥

**अर्थ:** भिजवलेले चणे, तांदूळ, लाह्या, साखर, आप्सी (खाद्य) हे त्वरित खाण्यास द्यावे, असे म्हणतो.

**१३०.**

जे जे मागितले विधेयूरे । त्वरित दिधले शाङ्गधरे ।

भक्षित निघाला वेगवक्र । ब्रह्मचारीवेष धरूनि ॥१३०॥

**अर्थ:** जे जे मागितले ते शाङ्गधर (विष्णू) यांनी त्वरित दिले. ते खाऊन गणेश वेगाने ब्रह्मचारीवेष धरून निघाला.

### ओवी १३१ ते १४०

**१३१.**

गेला होता नारद पुढे । ब्रह्मऋषि महात्म्य गाढे ।

उभा ठाकला रावणापुढे । कवण कोठूनि आलासी ॥१३१॥

**अर्थ:** नारद पुढे गेला होता. तो ब्रह्मऋषी महात्मा रावणापुढे उभा राहिला. 'कोण, कुठून आलास?' असे विचारले.

**१३२.**

रावण म्हणे नारदासी । गेलो होतो कैलासासी ।

केले उत्कृष्ट तपासी । तोषविले तया शिवा ॥१३२॥

**अर्थ:** रावण नारदाला म्हणतो – मी कैलासास गेलो होतो. उत्कृष्ट तप केले. शिवांना संतोषविले.

**१३३.**

तेणे प्रसन्न होऊनि आम्हांसी । लिंग दिधले परियेसी ।

आणिक सांगितले संतोषी । लिंग महिमा अपार ॥१३३॥

**अर्थ:** त्यांनी प्रसन्न होऊन आम्हाला लिंग दिले. आणि लिंगाचा अपार महिमा संतोषाने सांगितला.

**१३४.**

नारद म्हणे लंकानाथा । दैव थोर तुझे आता ।

लिंग लाधलासी अद्भुता । जाणो आम्ही आद्यंत ॥१३४॥

**अर्थ:** नारद म्हणतो – हे लंकानाथा, आता तुझे दैव थोर आहे. तुला अद्भुत लिंग मिळाले. हे आम्हाला माहीत आहे.

**१३५.**

दाखवी लिंग आम्हांसी । खुणे ओळखू परियेसी ।

लिंगलक्षण विस्तारेसी । सांगू आम्ही तुजलागी ॥१३५॥

**अर्थ:** लिंग दाखव. मी खुणा ओळखू. लिंगलक्षण विस्ताराने तुला सांगेन.

**१३६.**

नारदाचिया वचनासी । न करी विश्वास परियेसी ।

दाखवीतसे दुरोनि लिंगासी । व्यक्त करोनि त्या समयी ॥१३६॥

**अर्थ:** नारदाच्या वचनावर रावण विश्वास करीत नाही. तो दूरून लिंग दाखवतो, त्या वेळी व्यक्त करून.

**१३७.**

नारद म्हणे लंकेशा । लिंग महिमेचा प्रकार ऐसा ।

सांगेन तुज बहु सुरसा । बैसोनि ऐके स्वस्थ चित्ते ॥१३७॥

**अर्थ:** नारद म्हणतो – हे लंकेशा, लिंगमहिमेचा प्रकार असा आहे. तुला गोड लागेल असे सांगतो. बसून स्वस्थ चित्ताने ऐक.

**१३८.**

लिंग उपजले कवणे दिवशी । पूर्वी जाणिले तयासी ।

एकचित्ते परियेसी । कथा असे अतिपूर्व ॥१३८॥

**अर्थ:** लिंग कधी उत्पन्न झाले. पूर्वी (मी) ते जाणले. एकचित्ताने ऐक. ही कथा अतिपूर्व (प्राचीन) आहे.

**१३९.**

गिल्लूनि सकळ सौरभासी । मृग एक काळांतक समेसी ।

ब्रह्मांडखंड परियेसी । पडिला होता तो मृग ॥१३९॥

**अर्थ:** सर्व सुगंध गिळून एक मृग काळांतकासम (यमासम) होता. ब्रह्मांडखंड (महाकाय) तो मृग पडला होता.

**१४०.**

ब्रह्माविष्णु महेश्वरांसी । गेले होते पारधियेसी ।

मृग मारिले परियेसी । भक्षिले मेद तये वेळी ॥१४०॥

**अर्थ:** ब्रह्मा, विष्णू, महेश शिकारी होऊन गेले होते. त्यांनी मृग मारला व मेद (चरबी) खाल्ली.

### ओवी १४१ ते १५०

**१४१.**

तयासी होती तीन शृंगे । खाली असती तीन लिंगे ।

तिघी घेतली तीन भागे । प्राणलिंगे परियेसा ॥१४१॥

**अर्थ:** त्याला तीन शिंगे होती. खाली तीन लिंगे होती. तिघांनी (ब्रह्मा, विष्णू, महेश) तीन भाग घेतले. ती प्राणलिंगे झाली.

**१४२.**

लिंगमहिमा ऐक कानी । जे पूजिती वर्षे तिनी ।

तेचि ईश्वर होती निर्गुणी । वेदमूर्ति तेचि होय ॥१४२॥

**अर्थ:** लिंगमहिमा ऐक. जे तीन वर्षे पूजा करतात, तेच निर्गुणी ईश्वर होतात. तेच वेदमूर्ती होतात.

**१४३.**

लिंग असे जये स्थानी । तोचि कैलास जाण मनी ।

महत्त्व असे याच गुणी । ब्रह्माविष्णुमहेश्वरांसी ॥१४३॥

**अर्थ:** जेथे लिंग असेल, तोच कैलास जाण. याचे महत्त्व ब्रह्मा, विष्णू, महेश यांनाही आहे.

**१४४.**

असे आणिक एक बरवे । सांगेन ऐक एकभावे ।

रावण म्हणे आम्हा जाणे । असे त्वरित लंकेसी ॥१४४॥

**अर्थ:** आणखी एक चांगली गोष्ट सांगतो. रावण म्हणतो – मला (लिंग) लंकेस त्वरित न्यायचे आहे.

**१४५.**

म्हणोनि निघाला महाबळी । नारद म्हणे तये वेळी ।

सूर्यास्त आहे जवळी । संध्याकाळ ब्राह्मणासी ॥१४५॥

**अर्थ:** म्हणून महाबळी (रावण) निघाला. नारद त्यावेळी म्हणतो – सूर्यास्त जवळ आहे. ब्राह्मणाला संध्याकाळ (करावी) आहे.

**१४६.**

सहस्रवेद आचरसी । संध्याकाळी मार्ग क्रमिसी ।

वाटेस होईल तुज निशी । संध्यालोप होईल ॥१४६॥

**अर्थ:** तू हजारो वेदांचा आचार करतोस. संध्याकाळी वाटेत राहशील, तुला रात्र होईल व संध्यालोप होईल.

**१४७.**

आम्ही जाऊ संध्यावंदनासी । म्हणोनि नारद विनयेसी ।

पुसोनिया रावणासी । गेला नदीतीरा ॥१४७॥

**अर्थ:** मी संध्यावंदनास जातो. म्हणून नारद विनयाने रावणास विचारून नदीतीरास गेला.

**१४८.**

इतुकिया अवसरी । पातला गणेश ब्रह्मचारी ।

रावणापुढे चाचरी । समिधा तोडी कौतुके ॥१४८॥

**अर्थ:** इतक्यात गणेश ब्रह्मचारी तेथे पोहोचला. रावणापुढे समिधा (पूजेचे साहित्य) कुतूहलाने तोडतो.

**१४९.**

रावण चिंती मानसी । व्रतभंग होईल आपणासी ।

संध्या करावी त्रिकाळेसी । संदेह घडला म्हणतसे ॥१४९॥

**अर्थ:** रावण मनात चिंततो – मला व्रतभंग होईल. संध्या त्रिकाळ करावी. संदेह घडला.

**१५०.**

ईश्वरे सांगितले आम्हांसी । लिंग न ठेवावे भूमीसी ।

संध्यासमयो झाली निशी । काय करू म्हणतसे ॥१५०॥

**अर्थ:** शिवाने सांगितले होते – लिंग भूमीवर ठेवू नको. संध्यासमय झाली. काय करू? (विचारतो)

### ओवी १५१ ते १६०

**१५१.**

तव देखिला ब्रह्मचारी । अति सुंदर बाळकापरी ।

हिंडतसे नदीतीरी । देखिला रावणे तये वेळी ॥१५१॥

**अर्थ:** तेव्हा त्याने एका ब्रह्मचारीला (गणेश) पाहिले. तो अतिशय सुंदर बाळासारखा नदीतीरावर हिंडत होता.

**१५२.**

मनी विचारी लंकानाथ । ब्रह्मचारी कुमार दिसत ।

न करी आमुचा विश्वासघात । लिंग देऊ तया हाती ॥१५२॥

**अर्थ:** लंकानाथ मनात विचारतो – हा ब्रह्मचारी कुमार दिसतो. तो आमचा विश्वासघात करणार नाही. त्याच्या हाती लिंग देऊ.

**१५३.**

संध्या करू स्वस्थचित्तेसी । लिंग असेल तयापाशी ।

बाळक असे हे निश्चयेसी । म्हणोनि गेला तया जवळी ॥१५३॥

**अर्थ:** स्वस्थ चित्ताने संध्या करू. लिंग त्याच्यापाशी असेल. हा बाळक निश्चयाने (प्रामाणिक) असेल. म्हणून तो त्याच्याजवळ गेला.

**१५४.**

देखोनिया दशशिर । पळतसे लंबोदर ।

रावण झाला द्विजवर । अभय देऊनि गेला जवळी ॥१५४॥

**अर्थ:** दशशिर (रावण) ला पाहून लंबोदर (गणेश) पळू लागला. रावण द्विजवर (ब्राह्मण) झाला. अभय देऊन त्याच्याजवळ गेला.

**१५५.**

रावण म्हणे तयासी । तू कवण बा सांग आम्हांसी ।

मातापिता कवण तुजसी । कवण कुळी जन्म तुझा ॥१५५॥

**अर्थ:** रावण त्याला म्हणतो – तू कोण? सांग. तुझे मातापिता कोण? कोणत्या कुळात तुझा जन्म?

**१५६.**

ब्रह्मचारी म्हणे रावणा । इतुके पुससी कवण्या कारणा ।

आमुच्या बापे तुझ्या ऋणा । काय द्यावे सांग मज ॥१५६॥

**अर्थ:** ब्रह्मचारी म्हणतो – इतके का विचारतोस? माझ्या बापाने तुझे काय ऋण घेतले आहे? ते सांग.

**१५७.**

हासोनिया लंकेश्वर । लोभे धरिला त्याचा कर ।

सांग बाळका कवणाचा कुमर । प्रीतीभावे पुसतो मी ॥१५७॥

**अर्थ:** लंकेश्वर हसून लोभाने त्याचा हात धरतो. सांग, बाळका, कोणाचा कुमार आहेस? प्रीतीने विचारतो.

**१५८.**

ब्रह्मचारी म्हणे रावणासी । आमुचा पिता काय पुससी ।

जटाधारी भस्मांगासी । रुद्राक्ष माळा असती देखा ॥१५८॥

**अर्थ:** ब्रह्मचारी म्हणतो – माझ्या पित्याविषयी काय विचारतोस? ते जटाधारी, भस्मांग, रुद्राक्षमाळा धारण करतात.

**१५९.**

शंकर म्हणती तयाशी । भिक्षा मागणे अहर्निशी ।

वृषारूढ उमा सरसी । जननी ते जगन्माता ॥१५९॥

**अर्थ:** त्यांना शंकर म्हणतात. ते अहोरात्र भिक्षा मागतात. वृषारूढ (बैलावर स्वार), उमा (पार्वती) जननी, ती जगन्माता.

**१६०.**

इतुके आम्हांसी पुसतोसी । तुज देखता भय मानसी ।

बहुत वाटे परियेसी । सोड हात जाऊ दे ॥१६०॥

**अर्थ:** इतके विचारतोस? तुला पाहून मला भय वाटते. खूप वेळ झाला. हात सोड, मला जाऊ दे.

### ओवी १६१ ते १७०

**१६१.**

रावण म्हणे ब्रह्मचारी । तव पिता असे दरिद्री ।

भिक्षा मागे घरोघरी । सौख्य तुज काही नसे ॥१६१॥

**अर्थ:** रावण म्हणतो – तुझा पिता दरिद्री आहे. तो घरोघरी भिक्षा मागतो. तुला काही सुख नाही.

**१६२.**

आमुचे नगर लंकापूर । रत्नखचित असे सुंदर ।

आम्हांसवे चाल सत्वर । देवपूजा करीत जाई ॥१६२॥

**अर्थ:** आमचे नगर लंकापूर रत्नखचित सुंदर आहे. माझ्यासोबत चल. देवपूजा करत जा.

**१६३.**

जे जे मागसी आम्हांसी । सकळ देईन परियेसी ।

सुखे रहावे मजपाशी । म्हणे रावण तये वेळी ॥१६३॥

**अर्थ:** तू जे जे मागशील, ते सर्व मी देईन. माझ्याजवळ सुखाने राहा, असे रावण म्हणतो.

**१६४.**

ब्रह्मचारी म्हणे त्यासी । लंकेसी बहुत राक्षसी ।

आम्ही बाळक अरण्यवासी । खातील तेथे जातांची ॥१६४॥

**अर्थ:** ब्रह्मचारी म्हणतो – लंकेला राक्षसी (राक्षस) खूप आहेत. मी बाळक, अरण्यवासी आहे. तेथे गेल्यावर (राक्षस) मला खातील.

**१६५.**

न येऊ तुझिया नगरासी । सोड जाऊ दे घरासी ।

क्षुधे पीडतो बहुवसी । म्हणोनि भक्षितो भातुके ॥१६५॥

**अर्थ:** मी तुझ्या नगरी येणार नाही. हात सोड, मला घरी जाऊ दे. क्षुधा पीडते म्हणून मी भातुके खातो.

**१६६.**

इतुके ऐकोनि लंकानाथ । त्या बाळका संबोधित ।

लिंग धरी ऐसे म्हणत । मी संध्या करीन तोवरी ॥१६६॥

**अर्थ:** इतके ऐकून लंकानाथ त्या बाळाला म्हणतो – हे लिंग धर. मी तोवर संध्या करतो.

**१६७.**

बाळक विनवी तयासी । न धरी लिंग परियेसी ।

मी ब्रह्मचारी अरण्यवासी । उपद्रवू नको म्हणतसे ॥१६७॥

**अर्थ:** बाळक त्याला विनवतो – मी लिंग धरणार नाही. मी ब्रह्मचारी अरण्यवासी आहे. उपद्रव करू नको.

**१६८.**

तव लिंग असे जड । मी पण बाळ असे वेड ।

न घे लिंग जाऊ दे सोड । धर्म घडेल तुजलागी ॥१६८॥

**अर्थ:** हे लिंग जड आहे. मी बाळ आहे. मी लिंग घेणार नाही, मला जाऊ दे. तुला धर्म घडेल.

**१६९.**

नानापरी संबोधित । लिंग देत लंकानाथ ।

संध्या करावया आपण त्वरित । समुद्रतीरी बैसला ॥१६९॥

**अर्थ:** नानाप्रकारे (गणेशाला) सांगून लंकानाथ लिंग देतो. संध्या करण्यासाठी तो समुद्रतीरी बसला.

**१७०.**

ब्रह्मचारी तयासी । उभा विनवीतसे रावणासी ।

जड झालिया आपणासी । ठेवीन त्वरित भूमीवरी ॥१७०॥

**अर्थ:** ब्रह्मचारी त्याला (रावणाला) उभा राहून विनवतो – जड झाल्यास मी त्वरित भूमीवर ठेवीन.

### ओवी १७१ ते १८०

**१७१.**

वेळ तीन परियेसी । बोलवीन तुम्हांसी ।

वेळ लागिलया परियेसी । आपण ठेवीन भूमीवरी ॥१७१॥

**अर्थ:** (मी) तीन वेळा बोलवीन. वेळ लागल्यास (उशीर झाल्यास) मी स्वतः भूमीवर ठेवीन.

**१७२.**

ऐसा निर्धार करोनि । उभा गणेश लिंग घेऊनि ।

समस्त देव विमानी । बैसोनि पाहती कौतुके ॥१७२॥

**अर्थ:** असा निर्धार करून गणेश लिंग घेऊन उभा राहिला. सर्व देव विमानात बसून कुतूहलाने पाहत होते.

**१७३.**

अर्घ्यसमयी रावणासी । बोलवी गणेश परियेसी ।

जड झाले लिंग आम्हांसी । सत्वर घे गा म्हणतसे ॥१७३॥

**अर्थ:** अर्घ्याच्या वेळी गणेश रावणाला बोलवतो – लिंग जड झाले. लवकर घे.

**१७४.**

न्यासपूर्वक अर्घ्य देखा । रावण करी अति विवेका ।

हाता दाखवी बाळका । येतो राहे म्हणोनि ॥१७४॥

**अर्थ:** रावण न्यासपूर्वक अर्घ्य करतो. तो बाळाला (गणेशाला) हात दाखवतो – 'येतो, राहा' म्हणून.

**१७५.**

आणिक क्षणभर राहोनि । गणेश बोले वेळ दोनी ।

जड झाले म्हणोनि । शीघ्र यावे म्हणतसे ॥१७५॥

**अर्थ:** आणखी क्षणभर राहून गणेश दुसऱ्या वेळी म्हणतो – जड झाले, लवकर ये.

**१७६.**

न ये रावण ध्यानस्थ । गणेश असे विचारीत ।

समस्त देवांते साक्षी करीत । लिंग ठेवीत भूमीवरी ॥१७६॥

**अर्थ:** रावण ध्यानस्थ असल्याने येत नाही. गणेश सर्व देवांना साक्षी करून लिंग भूमीवर ठेवतो.

**१७७.**

श्रीविष्णुते स्मरोनि । लिंग ठेविले स्थापोनि ।

संतोष जाहला गगनी । पुष्पे वर्षती सुरवर ॥१७७॥

**अर्थ:** श्रीविष्णूचे स्मरण करून लिंग ठेवले. आकाशात संतोष झाला. देवांनी पुष्पे वर्षावली.

**१७८.**

अर्घ्य देवोनी लंकेश्वर । निघोनि आला सत्वर ।

लिंग देखिले भूमीवर । मनी विकळ जाहला ॥१७८॥

**अर्थ:** अर्घ्य देऊन लंकेश्वर लवकर आला. लिंग भूमीवर पाहून तो मनात विकळ झाला.

**१७९.**

आवेशोनि रावण देखा । ठोसे मारी गणनायका ।

हास्यवदन रडे तो ऐका । भूमीवरी लोळतसे ॥१७९॥

**अर्थ:** रावण आवेशाने गणनायकाला ठोसे मारतो. तो (गणेश) हास्यवदन (हसत) रडतो व भूमीवर लोळतो.

**१८०.**

म्हणे माझिया पित्यासी । सांगेन आता त्वरितेसी ।

का मारिले मज बाळकासी । म्हणोनि रडत निघाला देखा ॥१८०॥

**अर्थ:** म्हणतो – मी माझ्या पित्याला (शिव) लवकर सांगेन. मला बाळाला का मारले? असे रडत निघाला.

### ओवी १८१ ते १९०

**१८१.**

मग रावण काय करी । लिंग धरोनिया दृढ करी ।

उचलू गेला नानापरी । भूमीसहित हालतसे ॥१८१॥

**अर्थ:** मग रावण काय करतो? तो लिंगाला दृढपणे धरून नानापरी उचलू पाहतो. भूमीसहित (तो) हालतो.

**१८२.**

कापे धरणि तये वेळी । रावण उचली महाबळी ।

न ये लिंग शिर आफळी । महाबळी राहिला ॥१८२॥

**अर्थ:** त्या वेळी पृथ्वी कंप पावते. रावण महाबली उचलतो. पण लिंग येत नाही, डोके आपटते. महाबली थकला.

**१८३.**

नाम पाविला याचि कारणे । महाबळेश्वर लिंग जाणे ।

मुरडोनि ओढिता रावणे । गोकर्णाकार जाहले ॥१८३॥

**अर्थ:** या कारणाने त्याला 'महाबळेश्वर लिंग' असे नाव पडले. रावणाने वळवून ओढताच ते गोकर्णाकार (गाईच्या कानासारखे) झाले.

**१८४.**

ऐसे करिता लंकानाथ । मागुती गेला तपार्थ ।

ख्याती झाली गोकर्णात । समस्त देव तेथे आले ॥१८४॥

**अर्थ:** असे करताना लंकानाथ पुन्हा तपास गेला. गोकर्णात त्याची ख्याती झाली. सर्व देव तेथे आले.

**१८५.**

आणिक असे अपार महिमा । सांगतसे अनुपमा ।

स्कंदपुराण वर्णिती सीमा । प्रख्यात असे परियेसा ॥१८५॥

**अर्थ:** आणखी अपार महिमा आहे. स्कंदपुराणात त्याची सीमा (मर्यादा) वर्णित आहे. ती प्रख्यात आहे.

**१८६.**

आणिक एक बरवे सांगेन । तीर्थक्षेत्र माहात्म्य जाण ।

शृंग गुरुची पावले जाण । तयाची कथा परियेसा ॥१८६॥

**अर्थ:** आणखी एक चांगली गोष्ट सांगतो. तीर्थक्षेत्राचे माहात्म्य जाण. शृंगगुरु (स्थान) पावले. त्याची कथा.

**१८७.**

सिद्ध म्हणे शिष्यासी । तीर्थे अपार आहे कैसी ।

गोकर्णी ब्रह्महत्या नाशी । पितृश्राद्ध करितां नर ॥१८७॥

**अर्थ:** सिद्ध शिष्याला म्हणतो – असंख्य तीर्थे आहेत. गोकर्णात पितृश्राद्ध केल्याने ब्रह्महत्येसारखी पापे नष्ट होतात.

**१८८.**

दर्शनमात्रे सर्व पापे । नष्ट होती परियेसा ।

तेथील पिंपळ वटवृक्ष । असे अक्षय अवधारा ॥१८८॥

**अर्थ:** दर्शनमात्रेने सर्व पापे नष्ट होतात. तेथील पिंपळ व वटवृक्ष अक्षय (चिरंतन) आहे.

**१८९.**

वटवृक्षाची प्रदक्षिणा । करितां सर्व पापांची हानी ।

विष्णुचे रूप असे जाणा । स्कंदपुराणी प्रख्यात ॥१८९॥

**अर्थ:** वटवृक्षाची प्रदक्षिणा केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात. ते विष्णूचे रूप आहे. हे स्कंदपुराणात प्रख्यात आहे.

**१९०.**

गोकर्णी श्राद्ध करितां । पितर तृप्त होती निश्चितां ।

सप्तपुरी सप्त तीर्थे । गोकर्णासम नाही जाणा ॥१९०॥

**अर्थ:** गोकर्णात श्राद्ध केल्याने पितर तृप्त होतात. सप्तपुरी व सप्त तीर्थे असली तरी गोकर्णासम नाहीत.

### ओवी १९१ ते १९९

**१९१.**

गोकर्णी जे प्राण सोडिती । ते सर्व पापे निवारिती ।

स्वर्गलोकी गती पावती । निःसंशय परियेसा ॥१९१॥

**अर्थ:** गोकर्णात जे प्राण सोडतात, त्यांची सर्व पापे निवारली जातात. त्यांना स्वर्गलोकी गती मिळते.

**१९२.**

ऐसे गोकर्ण महात्म्य । सांगितले अनुपम्य ।

नामधारक संतोष जाला । सिद्धाचा महिमा परियेसा ॥१९२॥

**अर्थ:** असे गोकर्णाचे अनुपम महात्म्य सांगितले. नामधारक संतोषला. सिद्धाचा महिमा (हा) आहे.

**१९३.**

श्रोतेजन ऐका एकचित्ते । गोकर्ण माहात्म्य अपार हे ।

जे नित्य पठण करिती । त्यांची सर्व संकटे दूर होती ॥१९३॥

**अर्थ:** श्रोत्यांनो, एकचित्ताने ऐका. हे गोकर्ण माहात्म्य अपार आहे. जे नित्य पठण करतात, त्यांची सर्व संकटे दूर होतात.

**१९४.**

नामधारक म्हणे सिद्धासी । आणिक सांगावे आम्हांसी ।

तुम्ही आहात सिद्ध योगीश्वर । गोकर्ण माहात्म्याचा विस्तार ॥१९४॥

**अर्थ:** नामधारक सिद्धांना म्हणतो – आणखी सांगा. तुम्ही सिद्ध योगीश्वर आहात. गोकर्ण माहात्म्याचा विस्तार.

**१९५.**

सिद्ध म्हणे नामधारका । गोकर्ण माहात्म्य अपार ऐका ।

स्कंदपुराणी प्रख्यात । ते तुज सांगितले आता ॥१९५॥

**अर्थ:** सिद्ध म्हणतो – हे नामधारका, गोकर्ण माहात्म्य अपार आहे. स्कंदपुराणात प्रख्यात आहे. ते मी तुला सांगितले.

**१९६.**

दत्तात्रेयाचे तीर्थ हिंडणे । भक्तजनां दीक्षा देणे ।

गोकर्णी येऊनि वसणे । हेचि कारण परियेसा ॥१९६॥

**अर्थ:** दत्तात्रेयांचे तीर्थ हिंडणे, भक्तांना दीक्षा देणे, गोकर्णी येऊन वास करणे – हेच कारण आहे.

**१९७.**

म्हणोनि सिद्धाचे वचन । ऐकता होय पुण्य संपूर्ण ।

गुरुचरित्र हेचि जाण । सकळांभीष्टे साधती ॥१९७॥

**अर्थ:** म्हणून सिद्धाचे वचन ऐकता पूर्ण पुण्य होते. हे गुरुचरित्रच आहे. सर्व अभीष्टे साध्य होतात.

**१९८.**

नामधारकासी वर देत । सिद्ध मुनी सांगत ।

गुरुचरित्र अमृत सर्वथा । नियमे पठण करा श्रोते ॥१९८॥

**अर्थ:** नामधारकाला वर देत सिद्ध मुनी सांगतो – हे गुरुचरित्र अमृत आहे. नियमाने पठण करा, हे श्रोत्यांनो.

**१९९.**

म्हणे सरस्वतीगंगाधरू । पुढील कथेचा विस्तारू ।

ऐकता होय मनोहरू । सकळांभीष्टे साधती ॥१९९॥

**अर्थ:** सरस्वतीगंगाधर (ग्रंथकर्ता) म्हणतो – पुढील कथेचा विस्तार ऐकता मनोहर होईल व सर्व अभीष्टे साध्य होतील.

### समाप्ती श्लोक

॥ इति श्रीगुरुचरित्रपरमकथाकल्पतरौ

श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्धनामधारकसंवादे

गोकर्णमहिमा वर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥६॥

**एकूण ओवीसंख्या : १९९**

॥ श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥

### श्री गुरूचरित्र अध्याय ६ – महत्त्व

| बाब | तपशील |

|---|---|

| **अध्याय क्र.** | सहावा (षष्ठ) |

| **एकूण ओवी** | १९९ |

| **मुख्य विषय** | गोकर्ण माहात्म्य, महाबळेश्वर लिंग, रावण-शिव-गणेश कथा, दत्तात्रेय तीर्थयात्रा |

| **गुरु** | सिद्ध मुनी (श्रीनृसिंहसरस्वती) |

| **शिष्य** | नामधारक |

### नियमित पठण लाभ

- गोकर्ण तीर्थाचे पुण्य

- पितृशांती

- पापनाश

- सर्व अभीष्टे साध्य

- गुरुकृपा

#श्रीगुरुचरित्र #अध्याय६ #गोकर्णमाहात्म्य #महाबळेश्वर #दत्तात्रेय #गुरुमहिमा #मराठीस्त्रोत

---

© marathi-strotra.blogspot.com | सर्व स्तोत्रे मराठीत | गणपती बाप्पा मोरया! 🙏

## 📌 आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:

👉 **ब्लॉग:** https://marathi-strotra.blogspot.com

👉 **Telegram:** https://t.me/marathistrotra

👉 **Instagram:** https://instagram.com/sarva_marathi_strotra

👉 **YouTube:** https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

👉 **Facebook:** सर्व मराठी स्त्रोत (सर्च करा)

👉 **Linktree:** https://linktr.ee/sarvamarathistrotra

**🙏 कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा 🙏**