श्री लक्ष्मी चालीसा | अर्थ, महत्त्व, पठण विधी व फलश्रुती

 

◆ श्री लक्ष्मी चालीसा – परिचय

श्री लक्ष्मी चालीसा हे माँ लक्ष्मीला समर्पित अत्यंत लोकप्रिय व सामर्थ्यशाली स्तोत्र आहे. हे स्तोत्र अयोध्यादास यांनी अवधी भाषेत रचले आहे. चाळीस चौपायांनी (श्लोक) युक्त असल्यामुळे याला 'चालीसा' म्हणतात. माँ लक्ष्मी या धन, संपत्ती, ऐश्वर्य व सौभाग्य यांची देवता मानल्या जातात . या चालीसाचे नियमित पठण केल्याने माँ लक्ष्मी प्रसन्न होतात व जीवनात सुख, समृद्धी व वैभवाची प्राप्ती होते .

◆ श्री लक्ष्मी चालीसा – संपूर्ण मराठी अर्थासह

श्री लक्ष्मी चालीसा (लिखित)

स्वयं विष्णु जब नर तनु धारा । लीन्हेउ अवधपुरी अवतारा ॥

तब तुम प्रकट जनकपुर माहीं । सेवा कियो हृदय पुलकाहीं ॥

अर्थ: जेव्हा स्वतः भगवान विष्णूंनी मानवी रूप धारण केले व अयोध्येत अवतरले, तेव्हा तुम्ही जनकपुरीत प्रकट झालात व हृदयात आनंदाने सेवा केली.

अपनायो तोहि अन्तर्यामी । विश्व विदित त्रिभुवन की स्वामी ॥

तुम सब प्रबल शक्ति नहिं आनी । कहं तक महिमा कहीं बखानी ॥

अर्थ: अंतर्यामी विष्णूने तुम्हाला (सीतारूपी लक्ष्मीला) आपणास ओळखले. तुम्ही तिन्ही लोकांची स्वामिनी आहात. तुमची शक्ती प्रबळ आहे, तुमची महिमा अवर्णनीय आहे.

मन क्रम वचन करै सेवकाई । मन-इच्छित वांछित फल पाईं ॥

तजि छल कपट और चतुराईं । पूजहिं विविध भांति मन लाईं ॥

अर्थ: जे मन, वचन व कर्माने तुमची सेवा करतात, त्यांना मनोइच्छित फळ प्राप्त होते. जे कपट व धूर्तता सोडून विविध प्रकारे तुमची भक्तीने पूजा करतात...

और हाल मैं कहीं बुझाईं । जो यह पाठ करे मन लाईं ॥

ताको कोई कष्ट न होईं । मन इच्छित फल पावै फल सोईं ॥

अर्थ: हे रहस्य मी सांगतो की जो मन लावून हा पाठ करतो, त्याला कोणतेही कष्ट होत नाहीत व त्याला मनोइच्छित फळ प्राप्त होते.

त्राहि- त्राहि जय दुःख निवारिणी । त्रिविध ताप भव बंधन हारिणि ॥

जो यह चालीसा पढ़े और पढ़ावे । इसे ध्यान लगाकर सुने सुनावै ॥

अर्थ: दुःख निवारिणी, त्रिविध ताप (शारीरिक, दैविक, भौतिक) व भवबंधनाचा नाश करणाऱ्या माँ लक्ष्मीला प्रणाम. जो ही चालीसा वाचतो, वाचवतो, ध्यान देऊन ऐकतो किंवा ऐकवतो...

ताको कोई न रोग सतावै । पुत्र आदि धन सम्पत्ति पावै ॥

पुत्र हीन और सम्पत्ति हीना । अन्धा बंधिर कोढ़ी अति दीना ॥

अर्थ: ...त्याला कोणताही रोग त्रास देत नाही व त्याला पुत्र, धन व संपत्ती प्राप्त होते. जे पुत्रहीन, संपत्तीवंचित, अंध, बहिरे किंवा कुष्ठरोगी आहेत...

विप्र बोलाय कै पाठ करावै । शंका दिल में कभी न लावै ॥

पाठ करावै दिन चालीसा । ता पर कृपा करें गौरीसा ॥

अर्थ: ...त्यांनी ब्राह्मणाला बोलावून हा पाठ करावा व मनात संशय न धरावा. जो दिवसाला चालीसा पाठ करतो, त्याच्यावर गौरीश्वर (शिव-पार्वती) कृपा करतात.

सुख सम्पत्ति बहुत सी पावै । कमी नहीं काहू की आवै ॥

बारह मास करै जो पूजा । तेहि सम धन्य और नहि दूजा ॥

अर्थ: त्याला सुख व भरपूर संपत्ती मिळते व कोणत्याही गोष्टीची कमी पडत नाही. जो बारा महिने पूजा करतो, त्याच्यासारखा दुसरा कोणी धन्य नाही.

प्रतिदिन पाठ करै मन माहीं । उन सम कोई जग में नाहीं ॥

बहु विधि क्या मैं करौं बड़ाई । लेय परीक्षा ध्यान लगाई ॥

अर्थ: जो प्रतिदिन मनात हा पाठ करतो, त्याच्यासारखा जगात कोणी नाही. मी कशा प्रकारे त्यांची स्तुती करू? त्यांची परीक्षा घेऊन पहा.

करि विश्वास करै त्रत नेमा । होय सिद्ध उपजै उर प्रेमा ॥

जय जय जय लक्ष्मी महारानी । सब में व्यापित जो गुण खानी ॥

अर्थ: विश्वासाने व नियमाने हे करणारा सिद्ध होतो व त्याच्या हृदयात प्रेम उत्पन्न होते. गुणांची खाण, सर्वत्र व्यापून राहणारी, महारानी लक्ष्मीचा जयजयकार असो.

तुम्हरो तेज प्रबल जग माहीं । तुम सम कोउ दयाल कहूं नाहीं ॥

मोहि अनाथ की सुधि अब लीजै । संकट काटि भक्ति मोहि दीजै ॥

अर्थ: तुमचे तेज जगात प्रबळ आहे. तुमच्यासमान दयाळू कोणी नाही. आता या अनाथाची आठवण घ्या, संकटे दूर करा व भक्ती द्या.

भूल चूक करी क्षमा हमारी । दर्शन दीजै दश निहारी ॥

बिन दर्शन व्याकुल अधिकारी । तुम्हि अक्षत दुःख सहते भारी ॥

अर्थ: आमच्या चुका क्षमा करा. आम्हाला दर्शन द्या. तुमच्या दर्शनाशिवाय आम्ही व्याकूळ आहोत. तुम्हीच आमचे दुःख सहन करता.

निहं मोहिं ज्ञान बुद्धि है तन मैं । सब जानत हो अपने मन मैं ॥

चतुभुज करके धारण । कृपा मोर अब करहु निवारण ॥

अर्थ: माझ्यात ज्ञान व बुद्धी नाही हे मला माहीत आहे. तुम्ही सर्व जाणता. चतुर्भुज रूप धारण करून आता कृपा करा व माझे संकट दूर करा.

किहि प्रकार मैं करौं बड़ाई । ज्ञान बुद्धि मोहिं नहिं अधिकाई ॥

रामदास अब कहाई पुकारी । करो दूर तुम विपति हमारी ॥

अर्थ: मी कोणत्या प्रकारे तुमची स्तुती करू? माझ्यात ज्ञान व बुद्धी नाही. रामदास (अयोध्यादास) आता ओरडून विनंती करतो – आमची विपत्ती दूर करा.

॥ दोहा ॥

त्राहि त्राहि दुःख हारिणी हरो बेगि सब त्रास ।

जयति जयति जय लक्ष्मी करो शत्रुन का नाश ॥

अर्थ: दुःख हारिणी, सर्व त्रास लवकर दूर करा. जय, जय, जय माँ लक्ष्मी, शत्रूंचा नाश करा.

रामदास धरि ध्यान नित विनय करत कर जोर ।

मातु लक्ष्मी दास पर करहु दया की कोर ॥

अर्थ: रामदास (अयोध्यादास) रोज ध्यान धरून हात जोडून विनंती करतो – हे माते, दासावर दयेची किरणे करा.

॥ इति लक्ष्मी चालीसा सम्पूर्णम् ॥

---

◆ पठणाची पद्धत

वेळ – सकाळी स्नानानंतर, संध्याकाळी किंवा शुभ मुहूर्तात

शुद्धता – स्वच्छ जागी बसा, पूर्वाभिमुख व्हा

पूजन – माँ लक्ष्मीच्या चित्रासमोर लाल फुले, कमळ, हळद-कुंकू, दीप, धूप, नैवेद्य वाहा

पठण – भक्तिभावाने एक, तीन किंवा सात वेळा म्हणा

स्मरण – पठणानंतर 'ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः' मंत्राचा जप करा

◆ पठणाचे फायदे

धन-धान्याची प्राप्ती होते

सर्व संकटे दूर होतात

मन शांत व स्थिर होते

सुख, समृद्धी व वैभव येते

संतती व आरोग्य लाभते

व्यापार-व्यवसायात उन्नती होते

◆ सारांश

बाब तपशील

स्तोत्र श्री लक्ष्मी चालीसा

रचनाकार अयोध्यादास

देवता माँ लक्ष्मी (महालक्ष्मी)

भाषा अवधी

श्लोक संख्या ४० चौपाई + दोहे

पठण फल धन-संपत्ती, सुख-समृद्धी, संकटनाश

विशेष दिवाळी, गुरुवार, धनतेरस विशेष महत्त्व

◆ Hashtags

#लक्ष्मीचालीसा #लक्ष्मी #महालक्ष्मी #संपत्तीदेवी #चालीसा #अयोध्यादास #मराठीअर्थ #धनप्राप्ती #जयलक्ष्मी #शुभ

🙏 ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः! जय माँ लक्ष्मी! 🙏

◆ आमचे सर्व लिंक एकाच ठिकाणी:

ब्लॉग: https://marathi-strotra.blogspot.com

Telegram: https://t.me/marathistrota

Instagram: https://instagram.com/sarva_marathi_strota

YouTube: https://youtube.com/@sarva_marathi_strota

Facebook: सर्व मराठी स्त्रोत

Linktree: https://linktr.ee/sarvamarathi_strota

कृपया सर्व प्लॅटफॉर्मवर फॉलो करा.

---

🙏 जय ज्ञानदेव! जय विठ्ठल! जय माँ लक्ष्मी! 🙏